Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang
Chủ Đề 394: Nếu Lìa Tâm Niệm, Ắt Không Có Tướng Của Mọi Cảnh Giới
Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không
Thời gian: Tháng 05 năm 1995
Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore
Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 033)
Chuyển ngữ: Tịch Minh
— ❖ —
【Nếu lìa tâm niệm, ắt không có tướng của mọi cảnh giới.】
Bồ Tát tạo luận, gần đây cũng có đồng tu hỏi qua tôi, vì sao cổ đại đức chú giải kinh Phật, có bản gọi là “Sớ”, có bản lại gọi là “Sao”, có bản lại gọi là “Giảng nghĩa”, cũng có bản gọi là “Luận”, có rất nhiều tên gọi khác nhau, đây là có ý nghĩa gì? Nói cho chư vị biết, tất cả đều là chú giải, đều là tên gọi của chú giải. Chú giải vì sao lại chia ra nhiều tên gọi như vậy? Đó là do phân lượng của chú giải không giống nhau.
● Về chữ “Luận”: Nếu chú giải này dùng một chữ “Luận”, ý tứ chính là nói với đại chúng, chú giải của tôi tuyệt đối chính xác, tuyệt đối không có sai lầm, Phật có đến cũng có thể ấn chứng cho tôi, như vậy thì gọi là “Luận”. Chú giải có hai phương thức, một loại là căn cứ theo kinh văn mà chú giải từng câu từng câu, chúng ta gọi đó là “Luận điển”. Giống như Đại Trí Độ Luận, Đại Trí Độ Luận chính là chú giải của Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Kinh. Loại luận này gọi là “Thích kinh luận”, là để giải thích kinh, chú giải từng câu từng câu, gọi là Thích kinh luận. Ngài dùng một chữ “Luận”, tức là bên trong quyết định không có sai lầm, là do Bồ Tát làm. Giống như Khởi Tín Luận, do Mã Minh Bồ Tát làm, loại luận này không phải là chú giải cho một bộ kinh, mà là đem đạo lý trong kinh Đại Thừa ra để phát huy, những điều giảng đều không ngoài phạm vi của kinh Đại Thừa, đều là đạo lý do Phật thuyết, Ngài đem ra phát huy, giảng giải cặn kẽ cho chúng ta, loại luận này gọi là “Tông kinh luận”; tông là căn cứ, nó là căn cứ theo kinh, nhưng nó không phải chú giải từng câu từng câu. Luận có hai loại này, cho nên nói chú giải có hai loại tính chất này, một loại là giải thích kinh, một loại là căn cứ theo kinh để phát huy. Giống như Du Già Sư Địa Luận thuộc về Tông kinh luận; Đại Trí Độ Luận thuộc về Thích kinh luận.
● Về chữ “Sớ”, “Sao”, “Giảng nghĩa”: Những tổ sư đại đức đời sau này, không dám nói tôi chú giải không có sai sót. Xưng là “Luận”, thì không có sai lầm, người đời sau không thể sửa đổi nó, nó không có sai. Xưng là một chữ “Sớ”, sớ là khơi thông (sớ thông), có thể bên trong vẫn còn chỗ chưa thỏa đáng, vẫn có thể thỉnh quý vị chỉ giáo thêm. Luận thì không khách sáo như vậy, tôi giảng tuyệt đối chính xác, quý vị đừng có nói gì cả, cứ căn cứ theo những gì tôi giảng đây, không có chỗ để thảo luận. Sớ, Sao, những bản chú giải này thì có thể thảo luận, có thể nghiên cứu. Đây là tổ sư đại đức khách sáo, những gì tôi chú giải, không dám bảo đảm là đúng một trăm phần trăm, có thể bên trong vẫn còn sai sót, có thể bên trong tôi vẫn còn nhìn sai, có mang ý nghĩa khiêm tốn ở trong đó. Cho nên dùng Sớ, dùng Sao, dùng chữ Chú, không dám dùng Luận. Sự khác biệt chính là ở chỗ này.
Đến thời cận đại thì ngay cả Sớ, ngay cả Sao cũng không dám xưng, người như chúng ta đây làm gì có tư cách đó! Chúng ta ngày nay gọi là “Giảng nghĩa”, “Giảng thoại”, chỉ có thể nói như vậy, tư thế càng hạ càng thấp. Nói trên danh xưng, tư thế của chúng ta càng hạ càng thấp. Những đại đức thời cận đại này, chú giải đều gọi là Giảng nghĩa. Cư sĩ Giang Vị Nông có Kim Cang Kinh Giảng Nghĩa. Khác biệt là ở chỗ này.
Sách cổ của Trung Quốc, trước đây cũng là như vậy, cổ nhất, chú giải chính xác nhất thì gọi là “Truyện”. Nổi tiếng nhất là ba bản Truyện của kinh Xuân Thu: Tả Truyện của Tả Khâu Minh, Công Dương Truyện, Cốc Lương Truyện, đó là chú giải cho kinh Xuân Thu. Xuân Thu là do Khổng Lão Phu Tử làm, ba người họ làm chú giải cho Ngài, bản thân họ cho rằng, chú giải của tôi vô cùng chính xác, quyết định không có sai lầm, có thể lưu truyền mãi cho hậu thế, cho nên chữ “Truyện” đó, giá trị của nó so với chữ “Luận” trong kinh Phật, địa vị là bình đẳng. Nhưng người đời sau làm chú giải cho người xưa, sách xưa, không có một ai dám xưng là Truyện, đều dùng Chú, đều dùng Sớ, đều dùng các danh xưng khác. Đây là nhân tiện ở chỗ này mà nói thêm, đây là một chút kiến thức thường thức trong văn học, chúng ta sau này nhìn thấy thì sẽ hiểu.
