TRỒNG NHÂN THIỆN ĐƯỢC QUẢ THIỆN

Tập 20

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 6 năm 1997

Địa điểm: Thư viện Phật giáo Hoa Tạng Cảnh Mỹ Đài Bắc

Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu

Quý vị đồng tu, hôm nay có một vị đồng tu đưa ra một vấn đề, nói rằng bốn chúng đệ tử nhà Phật, đặc biệt là chúng xuất gia, làm thế nào nhận thức đúng đắn về đạo hiếu, làm thế nào để thực hành?

Vấn đề này là một vấn đề lớn, không những là vấn đề quan trọng của việc tu hành chứng quả, mà cũng là vấn đề căn bản của việc làm người ở thế gian. Chúng ta tận dụng thời gian này để làm một thảo luận đơn giản. Trước hết chúng ta bắt đầu từ chữ này, chữ “hiếu” (孝), phía trên là một chữ “lão” (老), phía dưới là một chữ “tử” (子), hai chữ này hợp lại giúp chúng ta thể hội đạo lý ở trong đó. Điều này trong nguyên tắc tạo chữ thời cổ đại Trung Quốc gọi là hội ý. Việc tạo chữ của Trung Quốc có sáu nguyên tắc, đây là một trong số đó. Để chúng ta nhìn thấy chữ này, chữ chính là phù hiệu; nhìn thấy phù hiệu này sẽ thể hội ý nghĩa ở bên trong. Cha con, người thông thường cho rằng đây là hai đời, đời trước và đời sau. Trong đạo hiếu, đời trước và đời sau là một chứ không phải hai, là một thể, đây chính là ý nghĩa của chữ hiếu. Nếu đời trước và đời sau chia nhà rồi, vậy thì chữ hiếu này không còn nữa, liền bất hiếu. Từ ý nghĩa này lại tiếp tục suy rộng ra, đời trước còn có đời trước, quá khứ không có khởi nguồn; đời sau còn có đời sau, tương lai không có kết thúc. Không có khởi nguồn, không có kết thúc là một thể sinh mạng, là một thể sinh mạng chân thật, chính là Phật tánh mà trong Phật pháp nói đến. Trong kinh Đại thừa Phật nói rất nhiều: “Phật tánh không có khởi nguồn, không có kết thúc, không trong không ngoài”, nói theo không gian là không có bên trong bên ngoài, nói theo thời gian là không có khởi nguồn kết thúc. Đây mới là bản thể sinh mạng chân thật của chính mình. Trong Thiền tông nói “mặt mũi vốn có trước khi cha mẹ sinh ra”, chính là nói sự việc này. Sự việc này ở trong chữ viết Trung Quốc, chữ hiếu này đã biểu đạt nó một cách rất viên mãn. Qua đây có thể biết, đạo hiếu thật sự là rộng lớn sâu xa, đây là điều chúng ta nhất định phải nhận thức.

Trong kinh Hoa Nghiêm nói: “Tình và vô tình, đồng viên chủng trí”, đây là sự viên mãn của đạo hiếu. Chư Phật Bồ-tát đại từ đại bi, phổ độ tất cả chúng sanh trong pháp giới vô điều kiện, đây là sự thực hành của đạo hiếu. Vì sao? Bởi vì nó cùng một thể, tận hư không, khắp pháp giới là một tự thể, cho nên bạn có thể nhận thức đạo hiếu, cũng đồng nghĩa với nói bạn có thể nhận thức tự tánh. Sau khi nhận thức rồi, vậy chúng ta bắt đầu làm từ đâu? Nếu nói bắt đầu làm từ đâu, lời này quá khó nói. Vì sao vậy? Tận hư không, khắp pháp giới, quá khứ, vị lai là một chỉnh thể, bạn nói bạn phải bắt đầu làm từ đâu? Cũng giống như một vòng tròn vậy, vòng tròn không có điểm đầu điểm cuối, không có nói bắt đầu từ đâu, không có nói kết thúc từ đâu. Cho nên khởi tâm động niệm, lời nói việc làm, nếu tương ưng với tinh thần và lý niệm của chữ hiếu thì đây chính là đạo hiếu thế gian, đây chính là thực hành đạo hiếu.

Thế nhưng vô số chúng sanh từ vô thỉ đến nay đã mê mất tự tánh; hay nói cách khác, đã mê mất đạo hiếu. Phật Bồ-tát dùng đủ loại phương tiện thiện xảo, giáo hóa chúng sanh. Sau khi mê rồi thì lý tánh mất đi, cũng chính là trong Phật pháp nói, đem trí tuệ bát-nhã biến thành tình thức. Khi mê liền đem trí tuệ bát-nhã chuyển biến thành tình thức, sau khi giác ngộ liền đem tình thức khôi phục trở lại thành trí tuệ bát-nhã. Bát-nhã và phiền não, chuyển biến chính là mê ngộ. Phàm phu đã mê quá lâu, tình chấp quá sâu, cho nên Thế Tôn dạy họ tu đạo hiếu, tu từ đâu? Từ hiếu dưỡng cha mẹ. Điều này đối với phàm phu mà nói là có thể tiếp nhận, hơn nữa đều cho rằng đây là lẽ đương nhiên của trời đất, đây là chính xác.

Làm sao để hiếu dưỡng cha mẹ? Việc ăn mặc, sinh hoạt thường ngày của cha mẹ nhất định phải chăm sóc một cách chu đáo, sơ suất bất cẩn chính là bất hiếu, nhất định phải hiểu rõ thói quen sinh hoạt, sở thích của cha mẹ, cùng với tình trạng sức khỏe của cha mẹ, vậy bạn mới có thể chăm sóc được chu đáo. Hay nói cách khác, thân thể của cha mẹ cần những chất dinh dưỡng nào, cần bao nhiêu dưỡng chất, trong sinh hoạt, ăn ở phải chăm sóc thỏa đáng, dưỡng thân thể cha mẹ, khiến thân thể cha mẹ khỏe mạnh sống lâu. Đây liền tính là đã tận đạo hiếu sao? Chưa có! Làm thế nào mới tận hiếu được? Con người ngoài có thân thể này ra còn có tình cảm, còn có sở thích, điều cha mẹ thích, điều chán ghét là cái gì, bạn phải hiểu được, bạn mới có thể bồi dưỡng sự vui vẻ của cha mẹ. Phật thường dạy mọi người trong kinh Đại thừa, thường sanh tâm hoan hỷ, xa lìa tất cả ưu sầu phiền não. Điều cha mẹ hoan hỷ là cái gì? Điều cha mẹ lo lắng là cái gì? Điều cha mẹ hoan hỷ là con cái, con cháu hiếu thuận, con cháu hòa thuận thì cha mẹ hoan hỷ. Anh em chị em có thể hợp tác với nhau, cùng nhau gây dựng sự nghiệp, cùng nhau giữ gìn thành quả, đồng một lòng, điều này cha mẹ hoan hỷ.