TỌA ĐÀM NHÂN SINH HẠNH PHÚC
(Giảng Giải Đệ Tử Quy)
Tập 5
Giám định: Lão pháp sư Tịnh Không
Chủ giảng: Thầy Thái Lễ Húc
Địa điểm: Học hội Tịnh tông Đài Nam, Đài Loan
Thời gian: 15/02/2005 - 23/02/2005
Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu
Chư vị bằng hữu, chào mọi người! Tiết trước chúng ta nói đến trong gia đình có hai việc chủ yếu rất quan trọng: Một là vấn đề kinh tế, chính là đời sống vật chất; vấn đề còn lại là đời sống tinh thần, về phương diện dạy dỗ con cái. Lúc nãy cũng nhắc tới tình hình của gia đình hiện nay đều là vợ chồng cùng nhau kiếm tiền, phần lớn trẻ nhỏ đều được gửi tới lớp học thêm, hoặc giao cho người giúp việc, hoặc giao cho ông bà nội giữ cháu. Cho nên từ chỗ nào thấy được trí tuệ của nhân sinh? Thấy được từ trong lấy bỏ, có bỏ mới có được. Bớt kiếm một chút tiền, giáo dục con cái nhiều hơn; hay là bạn muốn kiếm được nhiều tiền rồi lơ là giáo dục trẻ nhỏ? Kết quả đạt được nhất định sẽ không giống nhau.
Chúng ta thử xem người thời trước, người hiện tại năm mươi, sáu mươi tuổi và chúng ta hiện tại hai mươi, ba mươi tuổi, chúng ta thử so sánh hai thế hệ này xem. Người thời trước rất có tâm trách nhiệm, rất hiếu thuận cha mẹ. Còn thời nay của chúng ta thì sao? Thưa các bạn, mọi người không cần khách sáo, cứ nói thẳng ra, người thời nay có thái độ cuộc sống giống người thời trước hay không? Là tiến bộ hay là thụt lùi? Thụt lùi. Đời trước có tiền hay là người đời này chúng ta có tiền? Người đời này chúng ta có tiền. Đúng vậy, tại sao có tiền mà ngược lại thái độ đời sống lại thụt lùi? Như vậy thì có tiền không nhất định sẽ giải quyết được vấn đề.
Thời của cha tôi, về cơ bản đều rất nghèo, bởi vì rất nghèo, cho nên mọi người đặc biệt tiết kiệm. Nhớ lại lúc nhỏ, mỗi khi ăn cơm, đồ ăn còn thừa đều là ai gắp? Đều là cha mẹ gắp, bởi vì họ đều đã rất quen rồi, không thể lãng phí thức ăn. Cho nên cuộc sống tương đối tiết kiệm, thứ nhất tạo thành thói quen tiết kiệm, thứ hai là đời sống càng khó khăn thì con người càng biết cảm ân cha mẹ, thương yêu anh chị em. Vì vậy thời của cha tôi, khi đi học đều không phải do cha mẹ thúc giục, mà đều là bản thân tích cực chủ động, bởi vì hy vọng thông qua học tập có được thành tựu về học vấn, có thể làm cho cha mẹ trải qua những ngày tháng tốt đẹp về sau. Bạn xem, đời sống nghèo khổ, đời sống thiếu thốn làm cho con người càng có chí khí, càng có hiếu tâm. Cho nên chúng ta phải cảm ơn nghèo khổ.
Còn thế hệ ngày nay, bởi vì từ nhỏ đời sống đã rất dư giả, muốn thứ gì có thứ đó, cho nên quen thói phung phí, quen thói tiêu tiền, vừa không biết hiếu đạo lại không có sự tôi luyện và gánh vác trong cuộc sống. Do đó, thế hệ này của chúng ta, không chỉ tiêu xài hết số tiền mình kiếm được, mà còn tiêu tiền của ai? Tiền của cha mẹ. Làm sao mọi người biết vậy? Rất nhiều người trẻ tuổi đã có thói quen tiêu dùng, hưởng thụ đến mức độ nào? Tiền lương của một tháng vừa cầm trên tay thì ngay lập tức thế nào? “Đi nào, chúng ta đi mua sắm thôi”, có thể đem tiền lương của cả một tháng tiêu sạch trong 15 ngày đầu rồi, những ngày tháng sau đó thì sống như thế nào? Những ngày tháng sau đó thì mua mì ăn liền, từng gói từng gói từ từ ăn. Nhưng sau đó không chịu nổi nữa, trở về tìm người cha già của mình: “Ba ơi, con hết tiền rồi.” Cha họ rất tức giận: “Nói với con bao lần, không nên tiêu phung phí, vậy mà con đều không nghe. Lại đây! Cần bao nhiêu?” Vẫn là đưa tiền cho con. Cho nên đời sống dư giả, chưa chắc có thể mang lại cho trẻ nhỏ thái độ nhân sinh đúng đắn!
Thời xưa có rất nhiều người đọc sách thấy rõ được điểm này, khi nhà Hán khai quốc, Lưu Bang đánh khắp thiên hạ, đã phân đất phong hầu cho hơn 100 công thần, đều có đất phong, ban cho họ rất nhiều nhà và ruộng. Hơn 100 công thần này, trải qua 100 năm, nhà sử học thời Hán đột nhiên suy nghĩ: “Mình đi tìm hiểu thử xem đời sau của hơn 100 vị công thần này trải qua 100 năm tình hình như thế nào?” Kết quả nhà sử học này rất kinh ngạc, con cháu đời sau của hơn 100 vị công thần này trên cơ bản đều đã sa sút, rất nhiều người lưu lạc ngoài đường đi xin ăn. Trong đó chỉ có đời sau của vài người vẫn còn rất tốt, trong ấy có một người tên là Tiêu Hà, lúc ban đầu khi được ban cho đất đai, Tiêu Hà muốn một miếng đất rất cằn cỗi. Bởi vì miếng đất cằn cỗi thì chỉ cần không canh tác thì sẽ không có cơm ăn, ông nhìn xa trông rộng, hy vọng con cái của ông về sau biết cần cù, tiết kiệm. Những người khác được ban đất đai rất tốt thì tham ăn lười làm, hơn nữa đất tốt, bạn thích thì người khác cũng thích, nên cũng khiến cho rất nhiều người nhòm ngó, rất nhiều người nghĩ cách hãm hại. Cho nên Tiêu Hà nhìn ra được, không nên để tiền lại cho con cháu, mà điều quan trọng hơn là phải lưu lại trí tuệ cho con cháu, lưu lại tấm gương cho con cháu.
