TỌA ĐÀM NHÂN SINH HẠNH PHÚC

(Giảng Giải Đệ Tử Quy)

Tập 4

Giám định: Lão pháp sư Tịnh Không

Chủ giảng: Thầy Thái Lễ Húc

Địa điểm: Học hội Tịnh tông Đài Nam, Đài Loan

Thời gian: 15/02/2005 - 23/02/2005

Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu

Chư vị bằng hữu, chào mọi người buổi chiều! Buổi sáng chúng ta nói đến thái độ học tập lúc mới bắt đầu rất quan trọng, đã nói đến “học quý lập chí”, trước tiên phải lập định chí hướng thì sẽ có động lực vô tận thúc đẩy chúng ta không ngừng tiến bộ, trưởng thành. Việc thứ hai là “học quý lực hành”. Cho nên, hiện tại chúng ta muốn học văn hóa truyền thống, muốn học tập học vấn của thánh hiền, chúng ta cũng không cần quá lo lắng, tôi bây giờ mới bắt đầu học có kịp hay không? Thật ra điều quan trọng nhất là, học một câu chúng ta liền làm một câu. Có rất nhiều người nói: “Đợi tôi học tốt rồi sẽ dạy con cái, đợi tôi học tốt rồi sẽ giúp người khác”, đợi chúng ta học tốt rồi thì còn kịp hay không? Không kịp. Hiện tại học một điều làm một điều, chỉ có tinh thần như vậy mới cảm động con cái, cảm động học sinh của bạn. Có rất nhiều thầy cô giáo của chúng ta, trước đây huân tập văn hóa Trung Quốc tương đối ít, họ cũng là giữ vững thái độ cùng nhau học tập với học sinh của mình, luôn có thái độ như vậy, trẻ nhỏ xem thấy cũng rất vui vẻ, bởi vì chúng ta đã đem thái độ hiếu học diễn ra cho trẻ nhỏ xem, cho học sinh xem.

Có một trường mầm non, họ dạy trẻ nhỏ rằng, sau khi ăn xong phải có lễ phép, khi đứng dậy phải nói với thầy cô giáo, bạn học ngồi cùng bàn: “Mời mọi người từ từ dùng”, sau đó mang chén đũa của mình tới nhà bếp tự rửa, tất cả trẻ nhỏ đã tập thành thói quen. Thầy cô của chúng cũng làm giống như vậy, mỗi thầy cô giáo ăn xong rồi cũng cúi người nói với chúng: “Mời mọi người từ từ dùng”, cho nên tất cả trẻ nhỏ đều sẽ mỉm cười trong lòng. Thưa các bạn, vì sao vậy? Trong lòng những đứa trẻ này sẽ nghĩ rằng: “Thầy cô giáo cũng làm giống như chúng ta, nên chúng ta phải có lễ phép, phải tuân thủ những quy định này.” Kỳ thực khi chúng ta cùng làm với trẻ nhỏ thì hiệu quả đó rất tốt.

Có một đứa bé, trong một lần ăn cơm, toàn bộ thầy cô giáo và bạn học đều đã ăn cơm xong, chỉ còn lại một mình em. Đứa bé này sau khi ăn xong đứng dậy, cúi chào thật sâu với bàn ghế rồi nói: “Mời mọi người từ từ dùng”, tất cả thầy cô giáo nhìn thấy đều tủm tỉm cười. Thế nhưng chúng tôi cảm thấy đứa bé này rất thành thật, nói một điều, học một điều thì làm một điều. Một người trước tiên phải học thành thật, tiếp theo mới học linh hoạt, như vậy học vấn mới có thành tựu. Nếu như vừa bắt đầu chúng ta đã học linh hoạt, đối với lời dạy của thầy cô giáo, nói ra năm điều thì chọn ra ba điều để làm. Tốt, đầu óc cũng rất linh hoạt, thế nhưng rất có thể học vấn sẽ không vững chắc, đến lúc đó sẽ bị hại bởi sự khôn vặt của chính mình.

Ngoài việc thực hành ra, tiếp theo chúng ta phải biết được, học tập cũng cần phải xem trọng thứ tự, trình tự. Trong Tam Tự Kinh có một câu: “Là người học, phải trước sau”, học tập phải có thứ tự; “Tiểu Học xong, đến Tứ Thư”, chính là phải học tốt sách Tiểu Học, tiếp theo đó mới học Tứ Thư, Ngũ Kinh. Tiểu Học là một thư tịch trưởng dưỡng chánh khí cho trẻ nhỏ do Chu Hy - Chu Phu Tử biên soạn, cuốn sách này dạy trẻ nhỏ làm thế nào hiếu dưỡng cha mẹ, tôn trọng trưởng bối, còn có lễ nghi vẩy nước quét dọn, ứng đối trong cuộc sống thường ngày. Cuốn sách này ai đã xem qua xin đưa tay lên? Ồ, thật không ít. Cuốn sách này cách hiện nay đã gần một ngàn năm, lịch sử tương đối lâu, rất nhiều hoàn cảnh đời sống vào thời đó đã có sự khác biệt so với hiện nay.

Vì sao học cuốn Tiểu Học quan trọng đến như vậy? Bởi vì một đứa trẻ từ nhỏ, trước tiên phải cắm gốc rễ làm người, làm việc, nếu cắm chắc được gốc rễ này thì chúng đọc các kinh sách khác, chúng không chỉ có đọc mà thôi, chúng sẽ biết được phải thực tiễn trong việc chung sống với người, chúng biết được phải áp dụng vào trong đời sống, vì thế nhất định phải cắm gốc rễ này. Bởi vì cuốn sách này cách chúng ta thời gian tương đối dài, tôi đã từng đọc qua, cũng chỉ có thể xem được 60% đến 70%, có rất nhiều thuật ngữ xem không hiểu. Sau đó tôi đã lật cuốn Tiểu Học, rồi lại lật tiếp cuốn Đệ Tử Quy, đối với cuốn Đệ Tử Quy này tôi rất cảm động, cũng rất tán thán. Bởi vì Đệ Tử Quy là sách biên soạn vào thời nhà Thanh, cách chúng ta mới mấy trăm năm, rất gần. Hơn nữa, Lý Dục Tú phu tử thời nhà Thanh căn cứ vào nội dung quan trọng nhất trong cuốn Tiểu Học, rút ra cương lĩnh trong đó, biên soạn thành cuốn Đệ Tử Quy; cuốn Đệ Tử Quy này hoàn toàn tương ưng với đời sống của chúng ta, không có câu nào không làm được, hơn nữa còn bao hàm cả những trọng điểm của cuốn Tiểu Học. Lý Dục Tú phu tử biên soạn cuốn sách này, vẫn là y theo một câu dạy bảo rất quan trọng trong Luận Ngữ của Khổng lão phu tử, câu dạy bảo này nhắc đến “đạo làm người, thánh nhân dạy”, chính là nhắc đến “hiếu đễ trước, kế cẩn tín, yêu mọi người, gần người nhân, có dư sức, thì học văn”, chính là căn cứ vào câu nói này của Khổng lão phu tử mà rút ra bảy cương mục, biên soạn thành cuốn Đệ Tử Quy này.