TỌA ĐÀM NHÂN SINH HẠNH PHÚC
(Giảng Giải Đệ Tử Quy)
Tập 36
Giám định: Lão pháp sư Tịnh Không
Chủ giảng: Thầy Thái Lễ Húc
Địa điểm: Học hội Tịnh tông Đài Nam, Đài Loan
Thời gian: 15/02/2005 - 23/02/2005
Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu
Xin chào mọi người! Đệ Tử Quy của chúng ta đã tiến vào chương thứ năm: “Rộng yêu mọi người”, yêu thương rộng khắp mọi người, yêu thương mọi vật, mọi chúng sinh. Đương nhiên chữ “yêu” (ái - 愛) này là chữ hội ý, tức là phải có thể dùng tâm để cảm nhận nhu cầu của đối phương, dùng tâm để thể hội cảm giác của đối phương, như vậy thì người với người chung sống với nhau mới có thể hòa thuận vui vẻ, không đến nỗi thường xảy ra xung đột và tranh chấp. Mạnh tử nói: “Thiên thời không bằng địa lợi, địa lợi không bằng nhân hòa”, cho nên thiên thời, địa lợi và nhân hòa, điều nào là quan trọng nhất? Nhân hòa. Đúng, cho nên có thể chung sống tốt với người khác thì mới có được nhân hòa tốt đẹp, mới có sức mạnh đoàn kết to lớn. Làm sao để có được nhân hòa? Đương nhiên trong cuộc sống, trong đối nhân xử thế tiếp vật, chúng ta phải thực hành những lời dạy bảo trong Đệ Tử Quy, Đệ Tử Quy có nói “mình có tài, chớ ích kỷ”, vậy thì đương nhiên bạn sẽ có được nhân hòa.
Tiếp đó Mạnh phu tử lại nói: “Có đạo thì nhiều người giúp, mất đạo thì ít người giúp.” Có đạo thì có thể được rất nhiều sự giúp đỡ, mất đạo thì sẽ rất ít người giúp đỡ họ. Thưa các bạn, chữ “đạo” này chỉ điều gì? Chữ “đạo” này trong Trung Dung có nói đến, đó là “tu thân dựa vào đạo, tu đạo dựa vào nhân”, vì vậy chữ “đạo” này biểu thị cho tâm nhân từ. Khi một người luôn lo nghĩ cho người khác thì họ đã ở trong đạo nhân từ rồi. Cho nên, có đạo là biểu thị cho tâm tư của họ có thể nghĩ cho đối phương, mất đạo thì đều là tự tư tự lợi, không đi cảm nhận được tâm trạng của người khác, không nhìn thấy nhu cầu của người khác, chỉ thấy có bản thân mình. Chỉ cần trải qua thời gian dài, tất nhiên vì tâm tư khác nhau nên kết quả hoàn toàn không giống nhau, cho nên có đạo ắt được nhiều người giúp đỡ, mất đạo ắt ít người giúp đỡ. “Ít người giúp đến tột bực, thì đến cả thân thích cũng phản”, chính là họ ích kỷ đến cực điểm, đến cả người thân bạn bè cũng đều bỏ họ mà đi, gọi là mọi người chống lại, người thân xa lánh. Còn “nhiều người giúp đến tột bực”, nếu như họ luôn lo nghĩ cho người khác, việc làm ra đều là đạo nhân từ, thì “thiên hạ đều thuận theo”, người trong thiên hạ đều cảm nhận được tâm nhân từ của họ, hy vọng có thể đi theo và dốc sức cùng với họ, cùng có cuộc sống tốt đẹp hơn.
Cho nên, chúng ta thấy Chu Văn Vương dùng tâm nhân từ mà có được lòng dân. Còn nhớ có một lần, trong lúc đang xây dựng một công trình, nhân công đào đất gặp phải một số xương trắng liền đặt qua một bên, bị Chu Văn Vương nhìn thấy. Chu Văn Vương hết sức lo sợ, lập tức thận trọng làm lễ cúng tế, chôn cất đàng hoàng cho chỗ xương này. Người dân xung quanh nhìn thấy rất cảm động, họ nói: “Ngay cả người chết mà Văn Vương cũng chẳng dám xem thường, còn cung kính như vậy, thiết nghĩ đối với người sống tất nhiên sẽ hết lòng quan tâm lo lắng, thương dân như con.” Vì vậy nhờ dùng tâm nhân từ nên nhà Chu đã nhanh chóng thống nhất được thiên hạ, hơn nữa đã tạo nên một thời đại hưng thịnh lâu dài nhất của Trung Quốc. Toàn bộ triều đại nhà Chu kéo dài đến 800 năm. Chúng ta hãy xem làm thế nào để “có đạo thì được nhiều người giúp”? Lời dạy bảo ở chương “rộng yêu mọi người” trong Đệ Tử Quy, trên thực tế cũng là xoay quanh một chữ “nhân”, nhân trong nhân từ. Chúng ta hãy xem tiếp: “Mình có tài, chớ ích kỷ.”
Cho nên có thể tận tâm tận lực phục vụ cho người khác. Thời nhà Tống, tể tướng Phạm Trọng Yêm, lúc còn nhỏ gặp được một thầy đoán mệnh, ông liền bước tới nói với vị thầy này rằng: “Ông có thể xem thử giúp cháu, xem cháu có thể làm tể tướng không?” Thầy đoán mệnh nghe xong rất ngạc nhiên: “Đứa trẻ này mới ít tuổi mà khẩu khí lớn thật!” Cho nên khi nghe thầy đoán mệnh nói như vậy, Phạm Trọng Yêm có chút ngại ngùng, cúi đầu xuống rồi nói tiếp: “Nếu không thì thế này, ông xem thử cháu có thể làm thầy thuốc được không?” Thầy đoán mệnh cũng có chút ngờ vực: “Lạ thật, mới đầu thì nói có thể làm tể tướng hay không, bây giờ thì hạ xuống làm thầy thuốc Đông y”, cho nên liền hỏi ông: “Vì sao hai nguyện vọng của cháu lại khác nhau nhiều như vậy?” Tiếp đó Phạm Trọng Yêm liền nói: “Bởi vì chỉ có tể tướng tốt và lương y mới có thể thực sự cứu người. Bởi vì một vị tể tướng tốt, chỉ cần xử lý tốt chính sách quốc gia thì có thể giúp được hàng ngàn hàng vạn người dân, mà người thầy thuốc tận tâm tận lực cũng có thể giúp người dân thoát khỏi bệnh khổ.” Kết quả khi thầy đoán mệnh nghe Phạm Trọng Yêm nói như vậy thì rất cảm động, nhìn thấy Phạm Trọng Yêm mới ít tuổi mà đã lập chí không vì bản thân mình mà vì giúp đỡ người khác nên rất cảm động, lập tức nói với Phạm Trọng Yêm: “Cháu có tấm lòng như vậy thì cháu nhất định có thể làm tể tướng, đây mới thực sự là tâm của một vị tể tướng.”
