TỌA ĐÀM NHÂN SINH HẠNH PHÚC
(Giảng Giải Đệ Tử Quy)
Tập 29
Giám định: Lão pháp sư Tịnh Không
Chủ giảng: Thầy Thái Lễ Húc
Địa điểm: Học hội Tịnh tông Đài Nam, Đài Loan
Thời gian: 15/02/2005 - 23/02/2005
Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu
Chào mọi người buổi chiều! Buổi sáng chúng ta đã giảng đến “đạo nghĩa” và “tín nghĩa” giữa bạn bè với nhau, cũng nói đến giữa bạn bè nên khuyên nhủ lẫn nhau, quan tâm lẫn nhau, khen ngợi, tán thán lẫn nhau. Thực ra khi bạn khen ngợi người khác thì bản thân mình cũng được thơm lây. Tiếp theo là “không nói chuyện xấu trong nhà”, cuối cùng là “đạo nghĩa về việc chia sẻ tiền tài”. Tài được chia làm hai loại là ngoại tài và nội tài. Nội tài là dùng sức lực của chúng ta, dùng kinh nghiệm, trí tuệ của chúng ta đi giúp đỡ người khác. Tục ngữ có câu: “Cứu lúc nguy cấp chứ không cứu nghèo.” Thưa các bạn, thế nào là nghèo? Không có tiền thì gọi là nghèo sao? Họ không có tiền thì sau này có thể sẽ có tiền, chỉ cần họ có chí khí, chỉ cần họ chịu học hỏi. Cho nên chỉ sợ là ngay cả chí khí, ngay cả tâm học hỏi mà họ cũng không có, đó mới thực sự là nghèo. Cho nên, khi đối phương có thái độ như vậy, có khả năng bạn mang tiền đến giúp đỡ thì họ càng lúc càng ỷ lại, thậm chí càng ngày càng cho rằng đó là lẽ đương nhiên. Có thể chúng ta vốn là muốn giúp đỡ họ nhưng cuối cùng ngược lại đã hại họ.
Vì vậy, giúp đỡ người khác cũng phải dùng trí tuệ của chúng ta, nếu không thì sẽ trở thành dùng tâm thiện làm việc ác. Ví dụ như, đối phương không có cảm giác trách nhiệm đối với gia đình, họ thường ra ngoài uống rượu, rồi đến mượn tiền của bạn, vậy có nên cho họ mượn tiền không? Không được. Nhưng bạn cũng không được đuổi họ đi, vì như vậy sẽ kết oán với nhau. Bạn nên mời họ vào nhà ngồi, chỉ cần bạn rất có nguyên tắc thì họ sẽ không thể đụng đến tiền của bạn. Nhưng ngồi một lát, mỗi lần nói với họ một, hai câu đạo lý làm người, thậm chí kể cho họ một số kinh nghiệm thực tế trong công việc của bạn, hoặc là kinh nghiệm rèn luyện bản thân, nói với họ, để họ có thể tích lũy được những trí tuệ, năng lực làm việc cho chính mình. Đương nhiên nhất định phải chuẩn bị một quyển Đệ Tử Quy để tặng cho họ. Người lớn đều rất xem trọng thể diện, bạn không nên nói: “Anh cố gắng học tốt quyển sách này cho tôi, quyển này anh còn chưa học tốt.” Không nên nói như vậy, chúng ta nói chuyện nên phương tiện khéo léo: “anh có con trai, con trai của anh rất đáng yêu.”, tóm lại bạn lựa lời hay để nói, “con của anh rất đáng yêu, quyển sách này tặng cho con anh học, sau này nhất định sẽ rất có tiền đồ. Nhưng các vị thánh hiền Trung Quốc chúng ta nói, giáo dục là “trên làm dưới noi theo”, cho nên chúng ta là bậc làm cha mẹ thì phải làm tấm gương tốt cho con cái noi theo. Bạn lại không nói họ chưa làm được tấm gương tốt, có đúng không? Khuyên họ làm như vậy, tin rằng từng chút từng chút sẽ khiến cho họ dần dần thay đổi quan niệm. Điều này cũng là đến từ tâm của chúng ta, thực sự tin rằng “người ban đầu, tánh vốn thiện”, vậy thì chúng ta mới đề khởi được tâm chân thành như vậy, tâm bình đẳng như vậy.
Cho nên, chúng ta có “đạo nghĩa về chia sẻ tiền tài”, chữ “tài” này không chỉ là tiền bạc, mà còn chỉ những kinh nghiệm, những trí tuệ của chúng ta. Đợi đến khi họ học được những kinh nghiệm, phương pháp, trí tuệ này rồi, tin rằng họ cũng có thể xây dựng tốt gia đình của chính mình. Cho nên sự giúp đỡ này của bạn, không chỉ giúp họ nhất thời, mà còn giúp cả cuộc đời. Đây là chúng ta bàn đến “đạo nghĩa” và “tín nghĩa” giữa bạn bè mà không cần phải dùng lời nói. Ngoài những nghĩa vụ nên có trong mối quan hệ ngũ luân ra, chúng ta cũng phải hồi tưởng lại, hôm nay có được lời giáo huấn của thánh hiền tốt đẹp như vậy, từ đâu mà có được vậy? Là mồ hôi xương máu của những bậc thánh hiền trong mấy ngàn năm, trải qua rất nhiều khắc cốt ghi tâm, mới lưu lại được những trí tuệ tinh túy này, tuyệt đối không phải ngẫu nhiên mà có. Rất nhiều năm trước, tôi nghe được thầy của tôi là giáo thọ Thích Tịnh Không đang nói một đoạn đạo lý, thầy nói rằng: “Bốn nền văn minh cổ đại lớn trên thế giới, hiện giờ chỉ còn lại có một.” Đó là nền văn minh nào vậy? Trung Quốc. Câu trả lời chính xác. Có phải là lão tổ tông của bốn nền văn minh cổ đại lớn này đi đến trước mặt thần linh, sau đó thần linh nói: “Nào, hãy bốc thăm đi, ai bốc được thăm không bị diệt vong thì nền văn minh sẽ không bị diệt vong không? May mắn là tổ tiên người Trung Quốc bốc được thăm đó, thật tốt quá, không bị diệt vong rồi. Có phải là như vậy không? Có quả ắt có nhân. Vì sao các nền văn minh cổ đại khác bị diệt vong? Vì sao Trung Quốc không bị diệt vong? Hoàn toàn không phải ngẫu nhiên. Vì vậy, đoạn tự thuật này của sư trưởng, đã khiến toàn bộ sức chú ý của tôi đều tập trung lại, bởi vì từ trước đến nay tôi chưa từng nghĩ đến vấn đề này.
