TỌA ĐÀM NHÂN SINH HẠNH PHÚC
(Giảng Giải Đệ Tử Quy)
Tập 17
Giám định: Lão pháp sư Tịnh Không
Chủ giảng: Thầy Thái Lễ Húc
Địa điểm: Học hội Tịnh tông Đài Nam, Đài Loan
Thời gian: 15/02/2005 - 23/02/2005
Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu
Chào mọi người! Thưa các bạn, khi nãy chúng ta nhắc tới Minh Thái Tổ tặng cho Trịnh Liêm hai quả lê lớn, nếu bạn là Trịnh Liêm, bạn sẽ xử lý như thế nào? Mang đi nấu, có đúng không? Cho một tràng pháo tay khích lệ người bạn này. Chắc là bạn ấy biết quả lê được nấu chín thì rất tốt cho cổ họng. Cách làm của Trịnh Liêm cũng giống như cách làm mà bạn nói. Ông đã lấy ra hai vại nước lớn, mỗi bên bỏ vào một quả lê, rồi đập nát quả lê này, để nước lê chảy vào trong vại nước. Sau khi làm xong, ông nói: “Nào, mỗi người hãy uống một bát.” Bình đẳng, lòng người đều rất bình, cảm thấy thật công bằng. Những người họ hàng xa với Trịnh Liêm càng cảm thấy vị trưởng bối này đáng được tôn kính.
Sau đó, Minh Thái Tổ hỏi Trịnh Liêm: “Khanh làm cách nào quản lý được 1.000 người này? Rốt cuộc khanh đã dùng phương pháp gì?” Kết quả Trịnh Liêm đã trả lời một câu: “Không nghe lời phụ nữ.” Các bạn nữ, đừng nghe xong câu này thì nói: “Tôi không muốn nghe nữa, tôi đi đây!”, đừng nên y văn giải nghĩa, bất cứ câu nói nào cũng đều mang ý nghĩa thời đại của nó. Bởi vì chúng ta cần phải hiểu rằng, phụ nữ thời xưa thường không có cơ hội được đọc sách thánh hiền, cho nên họ chưa lãnh hội được tâm lượng của bậc thánh hiền, nên khó tránh được sẽ ích kỷ một chút. Chỉ cần ích kỷ thì sẽ để dành cho con cái mình nhiều hơn một chút, như vậy sẽ khiến người khác oán trách. Vì vậy, oán trách sanh ra từ ích kỷ. Nếu rất nhiều thành viên trong gia tộc bắt đầu tranh chấp nhau, thì toàn bộ 1.000 người sẽ bị chia rẽ.
Nhưng phụ nữ thời nay đều đọc sách, nên lời nói sẽ tương đối không còn tự tư tự lợi nữa, rất có khả năng nam giới còn ích kỷ hơn, chỉ nghĩ cho bản thân mình, người đàn ông như vậy thì tính cách tương đối giống phụ nữ. Cho nên, câu nói này bạn phải hiểu theo nghĩa rộng, đó là ở trong gia đình tuyệt đối không được tính toán chi li, nhất định sẽ tạo ra tranh chấp; Trịnh Liêm có thể duy trì được gia tộc cả ngàn người không phải là không có nguyên nhân. Con người vì sao lại muốn tranh? Tại sao vậy? Họ cảm thấy rằng hình như thứ mà họ tranh được là của họ. Vì vậy câu tiếp theo sẽ dạy chúng ta một phương pháp rất quan trọng về việc làm cách nào để anh em, để gia đình có thể sống chung hòa thuận vui vẻ.
Câu tiếp theo nói: “Tiền của nhẹ, oán nào sanh. Lời nhường nhịn, giận tự mất.” Thời xưa có một cậu bé tên là Khổng Dung, mới năm tuổi mà khi chia lê, em đã nhường quả lê lớn cho ai? Anh trai, nhường cho anh trai ăn. Thật ra thái độ như vậy hoàn toàn chính xác, bởi vì có khả năng em làm việc nhà ít hơn anh trai. Hiện giờ chúng ta đều nói bình đẳng, bình đẳng, phải bình đẳng với trẻ nhỏ, câu nói này có đúng không? Câu nói này phải xem bạn giải thích như thế nào. Nên bình đẳng về nhân cách, bạn tôn trọng chúng vì chúng là một cá thể, chứ không lệ thuộc vào bạn. Nhưng vì chúng vẫn còn nhỏ, xin hỏi kinh nghiệm sống của chúng có bình đẳng với bạn không? Không bình đẳng. Đúng vậy! Trí tuệ nhân sinh của chúng không bình đẳng với bạn, nên bạn cần dẫn dắt, cần dạy dỗ chúng, cho nên lớn nhỏ cần phải có tôn ti thì chúng mới có thể sanh tâm cung kính bạn; nếu chúng đều đứng ngồi ngang hàng với bạn, thì sao chúng có thể cung kính với bạn được? Vì vậy chúng ta phải nhìn nhận rõ sự bình đẳng này.
Khi con trẻ lớn nhỏ có tôn ti thì chúng mới biết được “hoặc ăn uống, hoặc ngồi đi, người lớn trước, người nhỏ sau”. Tại sao trước đây, khi cha đi làm chưa về thì con cái không được ăn cơm trước? Đó là vì nghĩ đến sự vất vả khổ nhọc của cha, bởi vì gánh nặng của toàn bộ gia đình đều đặt lên vai của ai? Của người cha. Cho nên đây là lễ nghi khiến cho con trẻ phải luôn nhớ đến sự vất vả của cha mình. Nếu cha đi làm chưa về mà con trẻ ngang nhiên tự tiện, đũa cũng không lấy mà đã ngồi ở đó ăn cơm rồi, thời gian dài thì chúng sẽ học được điều gì? Làm theo ý mình, “nếu không dạy, tánh liền đổi”, cho nên trẻ nhỏ hiện nay rất khó dạy. Chúng ta tỉ mỉ nghiên cứu xem, vì sao trước đây mấy trăm người đều có thể tuân theo quy củ, phương pháp của họ rốt cuộc là gì? Ở trong Đệ Tử Quy. Nhưng phải thật sự làm theo thì bạn mới đạt được lợi ích.
