TỊNH ĐỘ ĐẠI KINH GIẢI DIỄN NGHĨA

Tập 100

Chủ giảng: Lão pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Ngày 07 tháng 08 năm 2010

Địa điểm: Giảng đường Hoa Nghiêm Malaysia

Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu

Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, mời ngồi. Mời xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 116, bắt đầu xem từ dòng thứ 5 từ dưới lên, chúng ta đọc từ chỗ này:

“Đầy đủ vô lượng hạnh nguyện, an trụ trong hết thảy pháp công đức. Hai câu trên, trước hết là tán thán thật đức của các Đại sĩ. Vô lượng, nghĩa là cái nhiều cái lớn ấy không cách nào đong đếm”, chính là không nói ra được, “nên gọi là vô lượng”. “Nhiếp Đại Thừa Luận Thích nói, chẳng thể dùng thí dụ mà biết được”, dẫu cho thí dụ có thể biết được, thì thí dụ cũng không có cách nào thí dụ được thỏa đáng như vậy, đây gọi là “vô lượng”. Vô lượng hạnh nguyện, “hạnh tức là các hạnh lớn như lục độ, tứ nhiếp v.v.”, phía trước chúng ta đã báo cáo qua. “Nguyện tức là các nguyện thù thắng như tứ hoằng thệ và mười đại nguyện vương v.v.”, Tứ hoằng thệ nguyện là nguyện chung của hết thảy chư Phật Bồ-tát trong giáo pháp Đại thừa, chỉ nói bốn câu, bốn câu đã bao gồm toàn bộ đại nguyện vô lượng của Bồ-tát khi ở nhân địa. Nguyện thứ nhất “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”, chữ “độ” này dùng lời hiện nay để nói, chính là giúp đỡ, hỗ trợ, thành tựu họ. Chúng sanh vô lượng vô biên, trong kinh giáo có nói, “trong cửa nhà Phật, không bỏ một ai”, bất kỳ một người nào, bất kỳ một chúng sanh nào, Phật Bồ-tát tuyệt đối sẽ không bỏ rơi, vì sao vậy? Các Bồ-tát biết hết thảy chúng sanh cùng với chính mình là một thể, còn thân thiết hơn cả người một nhà. Một chúng sanh gặp khổ gặp nạn, làm sao có thể bỏ rơi được! Đã không bỏ rơi một chúng sanh nào, hiện nay chúng sanh khổ nạn nhiều như vậy, vì sao Phật không độ họ? Điểm này chúng ta nhất định phải biết, trong kinh có giải thích, nói “tâm, Phật, chúng sanh, ba thứ không khác biệt”, ý nghĩa ba thứ không khác biệt này rất rộng, không phải một ý nghĩa. Cách giải thích thứ nhất, ba thứ này là bình đẳng, một mà là ba, ba mà là một, chúng sanh - Phật - tâm, là một sự việc, không phải ba sự việc, là một chứ không phải ba. Cách giải thích thứ hai, sức mạnh của ba thứ này là bằng nhau, nghiệp lực của chúng sanh, nguyện lực của chư Phật, sức mạnh của tâm là bình đẳng. Tâm là thể, Phật và chúng sanh đều là tác dụng, một cái là tác dụng chính diện, Phật là chính diện, chúng sanh là tác dụng phản diện. Cũng có thể nói, Phật là tác dụng của thiện, chúng sanh là tác dụng của bất thiện, sức mạnh ngang nhau. Cho nên chúng sanh có cảm, Phật liền có ứng, tội nghiệp của chúng sanh chưa tiêu trừ thì sức mạnh của Phật gia trì chẳng vào, ngay đến cả sức mạnh của tâm cũng gia trì chẳng vào. Tâm, Phật, chúng sanh, bắt buộc nghiệp lực bất thiện của chúng sanh tiêu trừ rồi thì sức mạnh của Phật mới giúp đỡ được. Tâm này, nó không có cái gì gọi là thiện ác, nó là bản thể, thế nhưng bất luận là chân, bất luận là vọng, đều là tác dụng từ thể mà khởi lên. Tâm là tùy duyên, có thể tùy theo duyên nhiễm tịnh, chúng sanh tạo tội nghiệp, nó tùy theo duyên nhiễm mà hiện ra lục đạo luân hồi, hiện ra quả báo ba đường ác, nó tùy theo duyên. Chư Phật Bồ-tát đoạn ác tu thiện, tích lũy công đức, nó cũng tùy duyên. Thế giới Hoa Tạng là tùy duyên của tâm, thế giới Cực Lạc cũng là tùy duyên của tâm, nó có thể tùy theo duyên nhiễm hay tịnh, nó xưa nay chưa từng khởi tâm động niệm. Cho nên Phật mới nói “hết thảy pháp từ tâm tưởng sanh”, tâm tưởng này là chỉ cho ý niệm của chúng ta, người hiện nay gọi là tâm thái, nó đến làm chủ, chi phối cho sự thiên biến vạn hóa này, là ý nghĩa như vậy.

Cho nên tứ hoằng thệ nguyện, nguyện thứ nhất là bổn nguyện độ chúng sanh, đây là thật, không phải giả. Quả đúng như vậy, trong cửa nhà Phật không bỏ một ai, Phật Bồ-tát đối với hết thảy chúng sanh đều bình đẳng, nghiệp chướng chưa tiêu trừ thì giúp họ tiêu trừ nghiệp chướng. Tiêu trừ nghiệp chướng lại chẳng thể miễn cưỡng, phải hằng thuận chúng sanh, chúng sanh khi nào giác ngộ, ngộ có tiểu ngộ, có đại ngộ, khác biệt về cấp bậc quá nhiều. Bồ-tát đối với chúng sanh chưa giác ngộ, luôn là dùng phương tiện khéo léo giúp họ giác ngộ. Sau khi bắt đầu giác ngộ, cũng dùng phương tiện khéo léo giúp họ nâng cao, hy vọng sự giác ngộ của họ ngày càng sâu càng rộng, mãi cho đến khi đạt được viên mãn. Viên mãn chính là người bình thường chúng ta gọi là thành Phật, thành Phật là viên mãn rồi, đây là nguyện độ chúng sanh này. Thật ra mà nói, chân thật nói về nguyện chính là điều này, ba điều phía sau là hoàn thành nguyện này. Ngày nay chúng ta cũng đã phát nguyện này, nguyện thì phát rồi, nhưng không có năng lực giúp đỡ chúng sanh, cho nên ba nguyện phía sau là thành tựu chính mình. Bạn xem, dạy người khác thì trước phải dạy chính mình, độ chúng sanh cũng là trước phải độ chính mình, bản thân chưa độ mà có thể độ người, không có chuyện này, đây là Phật nói trong kinh, không có đạo lý này. Bạn muốn giúp đỡ người khác thì nhất định phải thành tựu chính mình trước. Cho nên điều thứ hai, “phiền não vô tận thệ nguyện đoạn”, phiền não tập khí phải đoạn trừ. Đoạn trừ để làm gì? Thành tựu đức hạnh của chính mình, điểm này rất quan trọng. Giáo dục của thánh hiền xưa nay trong và ngoài nước đều đặt đức hạnh ở hàng đầu, con người nếu không có đức hạnh, họ ngu si một chút thì còn đỡ một chút, không tạo tội nghiệp lớn; nếu họ thông minh, vậy họ sẽ hại người càng nhiều. Cho nên phải đặt giáo dục phẩm đức ở hàng đầu.