Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Năm, ngày 30/04/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
BÀI 416: TRẺ NHỎ CẦN PHẢI ĐƯỢC DẠY BẢO
Người xưa nói, những gì trẻ được tiếp xúc từ nhỏ thì sẽ trở thành thiên tính, tính cách, có thể đi theo chúng suốt cuộc đời. Nếu trẻ không được giáo dục thì khi lớn lên trẻ sẽ không biết làm thế nào để đối nhân xử thế, tiếp vật một cách chừng mực. Nhiều Cha Mẹ cho rằng, nếu dạy trẻ lễ phép, cung kính thì chúng sẽ yếu hèn, nhu nhược, không thể cạnh tranh, đấu tranh. Đây là suy nghĩ sai lầm! Nếu từ nhỏ trẻ được dạy dỗ, chúng sẽ tự nhận biết một cách rõ ràng thiện ác, phải trái. Từ nhỏ trẻ được dạy cách cư xử một cách có chuẩn mực, cung kính thì khi lớn lên chúng sẽ thông minh, khỏe mạnh. Các bậc Cha Mẹ có những người con ngoan ngoãn thường không tự khoe về cách dạy con của họ, nếu người nào tha thiết mong muốn học cách giáo dục con thì họ mới chia sẻ. Ngày nay, trẻ bị ảnh hưởng bởi vọng tưởng, tham cầu của Cha Mẹ, nhiều Cha Mẹ mong con học đàn ca, sáo nhị, nhảy múa. Những đứa trẻ có thiên tính trầm lặng thường cũng bị Cha Mẹ định hướng trở thành người bao chao, dao động.
Hòa Thượng nói: “Ngày trước, trẻ nhỏ có thiên tính thanh tịnh, không lo buồn, không thích làm những việc tổn hại cho người. Cuộc sống của trẻ nhỏ thời xưa rất an vui, thời gian hồn nhiên của chúng rất dài, thường kéo dài từ khi sinh ra đến trước khi 10 tuổi. Trẻ nhỏ ngày trước sau 10 tuổi thì mới biết buồn vui, thương ghét, giận hờn, chúng có tuổi thơ tràn đầy hạnh phúc ”. Khi tôi còn nhỏ, tôi cũng có một tuổi thơ rất hồn nhiên. Ngày nay, trẻ nhỏ đã sớm có sự nhận biết về sự khác biệt giữa nam và nữ. Trong giai đoạn đồng niên, giai đoạn từ 0 đến 10 tuổi, các bậc Cha Mẹ phải giữ cho trẻ có tuổi thơ tốt đẹp, an lành nhất!
Hòa Thượng nói: “Trẻ nhỏ ngày nay rất đáng thương, khi trẻ từ một đến hai tuổi thì chúng đã làm những việc ngỗ nghịch. Thời gian tuổi thơ của trẻ bị rút ngắn, thời gian chịu khổ rất sớm. Vì sao tuổi thơ của trẻ bị rút ngắn? Là vì chúng ngày ngày xem truyền hình, truyền hình ngày ngày dạy chúng. Ngày nay, trẻ nhỏ khoảng từ 2 đến 3 tuổi, khi nghe âm thanh, nhìn sắc mặt thì đã biết người lớn muốn gì, biết được người lớn đang vui hay đang giận, trong tâm chúng liền biết so đo, tính toán ”.
Ngày nay, nếu trẻ nhỏ không thích, không hài lòng thì chúng có thể đập phá đồ, đổ thức ăn đi. Ngày trước, thời Hòa Thượng sống chỉ mới có truyền hình, ngày nay nguy hiểm hơn là thêm điện thoại, vi tính, các chương trình trí tuệ nhân tạo (AI). Hòa Thượng rất từ bi, Ngài nhắc nhở chúng ta mọi phương diện, nếu chúng ta sơ xuất về phương diện này thì trẻ sẽ không được tiếp nhận giáo dục chuẩn mực. Trong xã hội hiện đại đầy cám dỗ, giáo dục chuẩn mực đạo đức là một việc chí thiện, không có việc gì có công đức lớn bằng việc thúc đẩy giáo dục Thánh Hiền.
Hòa Thượng nói: “Người hiện đại không có niềm vui như người xưa. Hiện tại, khoa học kỹ thuật phát triển nhưng đời sống của người hiện tại không có mùi vị như người đời trước. Người xưa, tuy tri thức không rộng, không nghe, không thấy nhiều nhưng đời sống của họ đầy ý thơ. Người xưa có thể làm thơ, vẽ tranh. Đời sống của người xưa thật đẹp! ”. Đời sống của người ngày nay giống như một cỗ máy, họ chân thật là rất đáng thương! Người ngày nay ngày ngày tham cầu, vọng tưởng, không cảm nhận được sự thi vị của đời sống.
Hòa Thượng nói: “Khi trẻ từ 7 tuổi đến 12 tuổi, chúng ta phải dạy trẻ nhỏ tiểu học cách tưới cây, quét lá, ứng đối, đi phải thưa về phải trình. Đây hoàn toàn là dạy trẻ học cách để làm người ”. Người xưa rất chú trọng dạy trẻ cách làm người. Người ngày nay, sống trong vọng tưởng, từ nhỏ trẻ đã bị thúc ép học như một cỗ máy, Cha Mẹ luôn mong con phải hơn người, phải kiếm được nhiều tiền, có danh vọng, địa vị. Trong khi đó, ngày trước trẻ từ 7 đến 12 tuổi chỉ học cách quét nhà, tưới cây, đi phải thưa về phải trình.
Hòa Thượng nói: “Giáo dục tiểu học là giáo dục đức hạnh, ngôn ngữ, nhất cử nhất động đều phải có quy củ, lời nói phải có chừng mực ”. Nếu lời nói của trẻ không có chừng mực thì trẻ sẽ không biết cung kính với người lớn. Có những người nói chuyện mà không có tâm cung kính với người lớn là những người đáng thương vì họ không được tiếp nhận giáo dục chuẩn mực. Nếu con chúng ta có cách cư xử như vậy thì chúng ta có cảm thấy hổ thẹn không? Chúng ta là Ông Bà, Cha Mẹ mà chúng ta không dạy con thì chúng sẽ không biết ứng xử có chừng mực. Nhiều người cho rằng, người khác không bằng mình nên họ ăn nói không có chừng mực, đây là họ đã ngông cuồng, ngạo mạn, vô lễ. Họ rất đáng thương! Hòa Thượng nói: “Trẻ nhỏ ngày nay rất đáng thương ”. Điều trẻ cần học thì chúng không được học mà chúng phải học những thứ khiến tăng trưởng ảo danh, ảo vọng. Tôi biết một đứa trẻ, từ nhỏ đứa trẻ đó đã đi hát ở các nơi và sống trong ảo danh, ảo vọng, được Cha Mẹ đi theo chăm sóc, khi đứa trẻ khoảng 12 tuổi thì đã không còn phước và mất.
