Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Tư 29/04/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 415: Trẻ nhỏ cần phải được dạy

Nói đến giáo dục trẻ nhỏ, chúng ta rất xót xa vì có những đứa trẻ sanh ra đời không được dạy và chúng phải tự trưởng thành, tự kiếm cái ăn, tự kiếm cái mặc. Trong đó, tôi lúc nhỏ cũng là như vậy. Tôi ở thôn quê, sống bằng nước cơm, hoặc sang hơn thì được ăn bột. Hầu như trẻ nhỏ không được tiếp nhận giáo dục chuẩn mực mà đáng ra chúng được ở lứa tuổi của mình. Người xưa nói rằng trẻ nhỏ sanh ra chỉ hai đến ba ngày là chúng đã biết nhìn, biết nghe, có thể tiếp nhận được thông tin.

Tuy nhiên, thời chúng tôi, không có Internet, không có điện thoại thậm chí là cả làng chỉ có 1,2 chiếc vô tuyến và trò chơi của trẻ con lúc đó là chơi trốn tìm, đánh u, nhảy dây, hoặc đông hơn thì chơi trò đánh trận. Vì vậy mà tuy không được dạy, xong sự ô nhiễm không đến nỗi làm cho tụi trẻ chở nên xấu đi. Ngày nay thì khác, nếu trẻ ngày nay không được dạy thì chúng sẽ ô nhiễm nghiêm trọng. Ngày trước, tuy trẻ không được dạy, nhưng trong hoàn cảnh sống, trẻ con vẫn biết hái rau, bắt cua đểt ự trang trải đời sống. Tuy chúng không được dạy nhưng trẻ rất thuần lương, không nói nhưng lời hỗn xược hay có những hành động làm người lớn Phật lòng. Trẻ biết sợ cha, sợ mẹ và rất kính trọng ông bà.

Tôi nhớ rất rõ, năm nào cũng vậy cứ vào ngày mùng 1 Tết, gần 5 chục đứa cháu trong dòng họ chúng tôi tập trung về nhà ông bà nội. Từng đứa vào chúc Tết ông bà và nhận lì xì của ông bà. Ông nội rất chu đáo và chuẩn bị bao đỏ để tặng các cháu. Trong phong bao không nhiều tiền nhưng rất vui. Cảm nhận của tôi là rất thiêng liêng.

Hòa Thượng nói: “Trẻ nhỏ hai, ba tuổi đã biết thấy, đã biết nghe, vậy thì, chúng ta phải bắt đầu dạy chúng rồi. Cho nên ngày nay, chúng ta đề xướng Đệ Tử Quy. Phải biết Đệ Tử Quy không phải là giáo trình dành cho trẻ nhỏ mà là dành cho cha mẹ, chủ yếu là người mẹ. Người mẹ phải làm ra tấm gương.” Vậy thì những người chuẩn bị làm mẹ phải chuẩn bị mọi tư cách làm mẹ của mình. Nói như vậy có thiên lệch không? Thật ra người cha làm việc bên ngoài nên thời gian con ở bên mẹ nhiều hơn. Việc làm của người mẹ là dấu ấn rất sâu đậm với trẻ nhỏ, nên Hòa Thượng mới nói chủ yếu là người mẹ phải lấy chính mình làm gương. Do đó, giáo dục phụ nữ là vô cùng quan trọng. Người xưa gọi phụ nữ là Thái thái, tại sao gọi như vậy? Vì Thái ấp, Thái tỷ, Thái nhập là một trong những người mẹ của những vị minh quân. Bà Triệu Lương Ngọc, mẹ của thầy Chương Mao Sâm từng nói: “Ta không thể là tiến sỹ nhưng ta có thể là mẹ của tiến sỹ ”, vậy thì, ta không là chủ tịch nước thì ta có thể là mẹ của chủ tịch nữa.

Tuy nhiên, có biết bao người mẹ chỉ vì muốn thỏa mãn danh vọng lợi dưỡng, tư dục, tư cầu, tư lợi của bản thân mà quên đi trách nhiệm của chính mình, vẫn là sự nông nổi, đua đòi, không hề biết rằng bên cạnh họ là những máy copy hiện đại, sao y bản chính cả ý niệm chứ không chỉ hình tướng và màu sắc. Mẹ chảnh chọe thế nào thì con chẻnh chọe như vậy. Cho nên Hòa Thượng thống thiết kêu gọi người mẹ lấy chính mình làm gương, để cho trẻ nhỏ soi chiếu.

Hôm qua, tôi nghe một câu chuyện về một người mẹ từng cho con mình học ở một trường quốc tế và sau khi chuỗi cửa hàng kinh doanh của người mẹ này bị sụp đổ, gia đình chị không còn thứ gì, hết tiền, trở nên nghèo. Chị chuyển con từ trường quốc tế sang học tại trường của Hệ thống chúng ta. Học ở trường chưa đầy 2 tháng thì rất ngoan, ăn giỏi, phát triển mọi mặt đặc biệt trong cách ăn nói. Thấy sự thay đổi mạnh mẽ như vậy, người mẹ này đã quyết tâm đi học Đệ Tử Quy. Trường hợp này thật sự là nghèo mà tốt. Lúc này, người mẹ và người con đều có môi trường học tập tốt, giúp mỗi người đều có thể xem lại chính mình có đủ tư cách làm con, làm dâu, làm mẹ hay không? Tuy nhiên, hiện tại, tôi nhìn thấy những người mẹ trẻ mà đau lòng, không biết cách gì để giúp họ.

Một đứa trẻ như một cây non trong bầu đất nhỏ, nếu không thận trọng không được chăm sóc kỹ lưỡng, thì cây sẽ gầy gò, cong vẹo. Trẻ nhỏ cũng vậy, lúc nhỏ ăn chay, niệm Phật, biết chào hỏi, dạ thưa, khiến bố mẹ tưởng như thế là chắc ăn rồi nhưng khi trẻ lớn lên, chúng hoàn toàn thay đổi. Cho nên, người cha mẹ có tâm thì cả một đời này, gần như lúc nào cũng là mô phạm chuẩn mực cho con cháu, không thể tùy tiện. Sự tùy tiện của mình sẽ dạy con cháu mình điều xấu.