Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Hai, ngày 27/04/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 413: Tất cả thiện pháp đều xuất phát từ tinh tấn

Tinh tấn là gì? Tinh là tinh chuyên, tấn là tấn bộ. Tinh chuyên một pháp thì mới gọi là tinh, còn xen tạp nhiều pháp không gọi là tinh. Nói cụ thể hơn, chúng ta đang làm việc gì, đặc biệt là các việc chính của mình, thì phải làm việc đó cho thật tốt. Thứ đến mới là các việc khác. Nếu việc chính không tốt, việc phụ cũng không tốt thì chẳng việc nào ra việc nào.

Hòa Thượng chỉ dạy về hai chữ “nhất tâm ” nghĩa là mọi việc chúng ta làm phải là nhất tâm. Người lái xe thì nhất tâm lái xe, niệm Phật thì nhất tâm niệm Phật, không phải vừa lái xe vừa niệm Phật. Ý ở đây muốn nói nếu coi việc lái xe là chính thì việc niệm Phật không phải là chính. Còn khi niệm Phật thì niệm Phật là chính. Tuy nhiên, khi chúng ta niệm Phật thì chúng ta lại nghĩ đến nhiều việc khác. Do đó, ngẫm lại, thì cả đời mình, chẳng có việc gì làm tốt nhất cả. Đây chính là trạng thái trạo cử, tán loạn mà chính mình không nhận ra.

Mấy ngày nay chúng ta đang niệm Phật cho một trường hợp mới thấy để niệm Phật được tốt là điều không đơn giản. Người bệnh toàn thân đau nhức mà niệm không hề sai nhịp. Thế mới biết dụng tâm là rất quan trọng. Hằng ngày chúng ta vẫn cứ hấp ta hấp tấp, việc này chưa xong đã làm sang việc khác. Cuối cùng, việc của người, việc của chung là việc phụ còn việc của chính mình mới là việc chính.

Nhiều năm qua, có người thức dậy lúc 2g30 để công phu, nhưng chỉ được vài ngày đầu, sau đó thì canh hai, canh ba, canh tư họ mới thức giấc. Đây không phải là tinh tấn. Từ ngày tôi mở zoom lớp học đến giờ, dù bất kỳ ở địa điểm nào, thời tiết ra sao, tôi luôn đúng giờ, chẳng sai một phút. Một ngày tôi chỉ lạy ở mức 300 lạy, trong khi nhiều người đã lạy được nhiều hơn. Tuy nhiên, chúng ta phải giữ ngưỡng như vậy, tính đến nay đã hơn ba năm. Cho nên quan trọng là chúng ta không thay đổi. Do đó, tiêu đề bài học hôm nay đã làm chúng ta có cảm khái: “Tất cả các pháp lành đều từ tinh tấn ” tức là từ tinh chuyên chứ không phải tạp. Có những người tưởng rằng niệm Phật rất tốt nhưng chính ra năng lực niệm Phật của họ lui sụt từ rất lâu. Danh lợi cũng đã lôi họ sập hố mà không hay. Trong lúc niệm Phật tâm họ tán loạn, lúc họ niệm lớn tiếng, lúc lại niệm nhỏ. Đang trong thời khóa niệm Phật thì họ đi làm việc này việc kia. Đây là trạng thái trạo cử. Ngồi niệm Phật lúc thì hôn trầm, mà không hôn trầm thì trạo cử.

Cho nên chúng ta phải quán sát lại để khẳng định rằng hằng ngày chúng ta làm việc gì thì việc đó phải tốt. Ăn cơm, tắm giặt thì phải tập trung ăn cơm, tắm giặt. Không phải chỉ khi đứng trước Phật mới cẩn trọng mà chúng ta phải hết sức cẩn trọng trong mọi việc làm. Từ lâu tôi thể hội một điều rằng công phu trước Phật là 2,3 tiếng chỉ là công phu phụ. Hằng ngày, đối nhân xử thế tiếp vật, hành động tạo tác của mình, có tới 21,22 tiếng mới là công phu chính. Vậy chúng ta lại để chừng ấy tiếng tùy tiện hay sao? Cho nên sáng nay tôi vừa đọc lời tựa bài học là tôi có cảm khái ngay.

Chúng ta đừng nghĩ rằng tinh tấn nghĩa là tất bật, siêng năng. Trạng thái tinh tấn phải rất định tĩnh chứ không hấp tấp. Hấp tấp là sự nóng vội không phải là tinh tấn. Tinh tấn nghĩa là làm việc gì thì tốt việc đó. Mấy hôm nay, tôi ở Đà Nẵng rất nóng bức, tôi không mở quạt, không dùng máy lạnh. Tôi muốn cơ thể mình thích nghi với mọi hoàn cảnh. Khi ở Hà Nội, tôi cũng như vậy. Nếu thời tiết quá nóng, tôi chỉ mở quạt rất nhỏ, gọi là phe phẩy. Đây là trạng thái nghiêm túc đối với chính mình. Tuy thời tiết như vậy, nhưng trong những ngày qua ở Đà Nẵng, tôi vẫn đúng giờ. Cho nên, tinh tấn chính là chúng ta luôn phải quan sát kỹ lưỡng trước khởi tâm động niệm, trước hành động tạo tác của mình.

Không phải một ngày lạy 1000 lạy là tinh tấn, nếu lạy mà có ý khoe ra ngoài thì đó là tinh tướng. Người ta dậy 3 giờ thì mình dậy lúc 2 giờ 30, mình tưởng mình như thế là tinh tấn hay sao? Điều quan trọng là mình duy trì việc dậy đúng giờ như thế được bao lâu? Dậy lúc 2 giờ, công phu xong, 5 giờ lại ngủ tiếp thì còn khác nữa. Cho nên chúng ta phải biết rà soát lại mọi việc chúng ta làm để xem kết quả của việc làm đó có tốt không, hay là đang làm tăng thêm ảo danh ảo vọng? Dấu hiệu “của ta và cái của ta ” rất dễ nhận ra, chỉ cần thấy được sự khác biệt, đó là việc của mình thì mình làm rất tốt nhưng làm với người thì lại làm không tốt.