Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Ba, ngày 14/04/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 400: Mê Tà Nhiễm là thức, Giác Chánh Tịnh là trí

Hằng ngày, chúng ta nặng về Mê Tà Nhiễm hay luôn ở trạng thái Giác Chánh Tịnh? Nói cách khác, chúng ta đang y theo tập khí xấu ác của chính mình nghĩa là chúng ta đang Mê Tà Nhiễm, ngược lại y theo lời dạy của Phật Bồ Tát, của Cổ thánh Tiên hiền thì chúng ta đang Giác Chánh Tịnh. Chúng ta làm theo sự dẫn khởi của vọng tưởng thì chắc chắn là Mê Tà Nhiễm. Vậy, chúng ta hãy quán sát xem khởi tâm động niệm của chúng ta có phải là đang được mất, hơn thua, thành bại, tốt xấu hay không? Nếu cứ so đo như vậy chính là tâm Mê Tà Nhiễm, do đó, điều đương nhiên kéo theo sẽ là phiền não và khổ đau.

Tuy nhiên, chúng ta lại không biết phiền não và khổ đau có nguyên nhân từ đâu. Có người cho rằng không biết có phải là do ông trời thiên vị không? Có phải là do Phật Bồ Tát không từ bi chăng? Câu trả lời là tất cả đều do chính chúng ta tạo ra, như Hòa Thượng thường nói: “Tự làm tự chịu ”.

Căn bản tu hành chính là đạt được Giác Chánh Tịnh. Hằng ngày, hành giả nương theo Giác Chánh Tịnh mà khởi tâm động niệm, đối nhân xử thế tiếp vật thì sẽ không có phiền não và khổ đau. Ngược lại, nếu chúng ta y theo Mê Tà Nhiễm thì chắc chắn sẽ có phiền não và khổ đau. Lợi mình hại người, tự tư tự lợi, ảo danh ảo vọng, sợ được mất, sợ lời lỗ, sợ bị thiệt thòi, sợ bị tổn hại là Mê.

Ngày đầu tiên chúng ta đến với Phật pháp là Quy y Phật, Quy y Pháp, Quy y Tăng. Hòa Thượng nói rằng ngay đến quy y Tam Bảo mà làm chưa tốt thì làm sao thọ trì được ngũ giới. Chúng ta nghe lời nói này sẽ cảm thấy không phục nhưng lời chỉ dạy ngắn gọn này của Hòa Thượng là lời nói thẳng thắn. Ngài Lý Bỉnh Nam khuyên người ta quy y Tam Bảo nhưng đối với thọ trì ngũ giới thì rất thận trọng.

Ở chúng ta thì không chỉ quy y Tam Bảo, thọ ngũ giới mà còn thọ Bồ Tát giới vì họ cho rằng thọ Bồ Tát giới là để làm Bồ Tát. Tuy nhiên, họ có giữ được giới của Bồ Tát hay không, có mở được tâm của Bồ Tát là việc khó nói. Tất nhiều người đi thọ Bồ Tát giới vì họ nghĩ rằng chỉ tốn vài giờ đồng hồ thọ giới là có thể nghiễm nhiên thành Bồ Tát. Bồ Tát thì không sợ yêu ma quỷ quái, không sợ sanh tử. Cho nên khi sanh tử đến ngay trước mắt, đối diện bệnh khổ đến chết, thì họ vô cùng bàng hoàng, hốt hoảng.

Hòa Thượng khẳng định: “Đại đức xưa thường nói, tu hành chính là chuyển thức thành trí. Giác Chánh Tịnh là trí và Mê Tà Nhiễm là thức. Trong mỗi niệm của chúng ta đều phải chuyển thức thành trí thì đây mới là người học Phật. Chúng ta học Phật và nếu biết cách học thì nhất định thấu hiểu rằng chuyển cảnh giới không phải là chuyển bên ngoài mà là chuyển bên trong nội tâm của chúng ta ”. Trong bài hôm nay, Hòa Thượng nói tu hành chính là chuyển thức thành trí hay như chúng ta thường nghe, chính là chuyển mê thành ngộ hoặc chuyển ác thành thiện, hoặc cao hơn là chuyển phàm thành Thánh.

Nhà Phật có câu: “Cảnh duyên không tốt xấu, tốt xấu ở tâm mình ”. Chúng ta đi tìm cảnh giới thuận tiện cho mình và biết tìm ở đâu đây? Thực tế không có cảnh giới thuận tiện cho chúng ta. Nếu tâm đã chuyển thì mọi cảnh giới bên ngoài đều chuyển. Ai không biết mới đi tìm cảnh giới, ai biết thì sẽ xoay vào chuyển đổi nội tâm. Có câu thơ rằng: “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ ” để chỉ ra rằng: tâm phiền não vọng tưởng, buồn bã thì cho dù trước mặt là sơn hào hải vị, có ăn vào cũng cảm thấy đắng chát. Nếu tâm vui vẻ thì cho dù ăn những món ăn bình thường thì lại thấy ngon.

Hòa Thượng nói: “Mê Tà Nhiễm là tâm luân hồi, Giác Chánh Tịnh là tâm Bồ Đề. Chúng ta phải chuyển đổi tâm luân hồi thành tâm Bồ Đề ”. Chúng ta không chịu làm theo lời chỉ dạy của Ngài mà cứ mải miết đi tìm tòi, chạy theo những gì mới lạ. Trên Kinh Cang Phật nói: “Nếu dùng âm thanh, sắc tướng, hình tướng mà muốn tìm cầu thấy Phật thì không thể thấy được.” Cho nên, hằng ngày phải là Giác mà không Mê, Chánh mà không Tà, Tịnh mà không Nhiễm. Chúng ta thì ngược lại, ngày ngày vẫn đang chìm đắm trong Mê Tà Nhiễm nên khổ đau hay chướng ngại là điều không thể tránh được.

Hòa Thượng tiếp lời: “Phải chuyển bắt đầu từ nơi đâu? Điều này ta phải nói đi nói lại nhiều lần! Tại sao phải thường nói nhiều lần như vậy? Là vì mọi người chưa làm được! Phải chuyển tự tư tự lợi thành đại công vô tư, chuyển tư lợi thành lợi ích tất cả chúng sanh. Các vị phải nên biết tự tư tự lợi rất khổ! Vì sao vậy? Vì luôn sợ được mất, hơn thua, tốt xấu, lời lỗ. Giờ chúng ta chuyển đổi lại thì chúng ta liền được đại tự tại, liền lìa khổ được vui.”