Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, thứ Sáu, ngày 03/4/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

BÀI 389

VÌ ĐẠO LÀ CẦU HUỆ, LÀM THIỆN LÀ TU PHƯỚC

Trong nhà Phật, chúng ta thường nhắc đến “Phước huệ song tu ”, nghĩa là chúng ta phải vừa tu phước, vừa tu huệ. Tu huệ chính là tu định, bởi từ giới mới sanh định và từ định mới phát khởi trí tuệ. Nếu chúng ta chỉ thiên lệch về một phía thì đó là sai lầm nghiêm trọng. Thực tế có rất nhiều người đang mắc phải điều này mà không hề hay biết. Có những người chỉ tập trung hoàn toàn vào việc tu phước, nhưng cũng có người lại chỉ chú trọng tu huệ mà xem nhẹ việc tu phước. Chúng ta tôn xưng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là đấng “lưỡng túc tôn ”. Lưỡng nghĩa là hai, túc là đầy đủ; Ngài là bậc tôn quý vì đã tu hành viên mãn, đầy đủ cả hai phương diện phước và huệ. Vì vậy, người tu học đúng như pháp bắt buộc phải thực hành phước huệ song tu. Qua sự thị hiện của các bậc Tổ Sư Đại Đức, chúng ta đều thấy rõ các Ngài luôn tích cực tu tập cả phước và huệ một cách trọn vẹn.

Hòa Thượng chỉ dạy rằng: “Phàm phu vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc có hai loại nhân duyên lớn, gồm: Một là y theo phương pháp trong Kinh luận đã dạy để tu hành và tích lũy công đức; hai là sám hối để vãng sanh ”. Sám hối chính là sửa đổi lỗi lầm. Trong pháp môn niệm Phật, chúng ta thường nghe đến khái niệm “Sám hối niệm Phật ”. Sám hối chân thật là sửa lỗi và tuyệt đối không để lỗi đó tái diễn, nhà Phật gọi là “bất tái tạo ”. Nếu hôm nay chúng ta làm sai, ngày mai sám hối rồi ngày kia lại tiếp tục vi phạm thì đó không phải là sám hối. Hòa Thượng dạy chúng ta cách sám hối và sửa lỗi thông qua việc “vì đạo ” và “tác thiện ”. “Tác thiện ” chính là làm việc thiện để tu phước. Hay nói cách khác, từ nay trở đi, ngay trong mỗi niệm, mỗi giờ, mỗi lúc, chúng ta đều phải hướng đến việc phước huệ song tu.

Vậy tu huệ như thế nào? Hòa Thượng nói: “Phật dạy chúng ta phải thọ trì kinh điển, nghiêm trì giới luật ”. Việc thọ trì kinh điển chính là tu huệ, còn nghiêm trì giới luật chính là tu phước. Chúng ta cần lưu ý kỹ điều này bởi nhiều người đang có sự hiểu lầm mơ hồ. Họ cho rằng chỉ cần niệm vài câu Phật hiệu một cách hời hợt như nhai trầu là tu huệ, hoặc làm một vài việc vặt để tăng thêm danh văn lợi dưỡng rồi tự cho đó là tu huệ; điều này hoàn toàn sai lầm. Hòa Thượng khẳng định rất rõ: Thọ trì kinh điển chính là đọc tụng và thấu hiểu sâu sắc, nhưng quan trọng hơn cả là phải “y giáo phụng hành ” - tức là làm theo lời dạy trong Kinh thì mới thực sự gọi là thọ trì. Như vậy, thọ trì kinh điển là tu huệ và nghiêm trì giới luật là tu phước. Nếu ai đó làm việc thiện mà không nghiêm trì giới luật thì đó chưa phải là việc thiện đúng như lời Phật dạy.

Hòa Thượng cũng giải thích cặn kẽ chữ đạo trong vì đạo. Đạo ở đây chính là định và huệ. Chúng ta phải đặc biệt chú trọng tu định và tu huệ. Định chính là tâm thanh tịnh, một nội tâm không bị ô nhiễm bởi năm dục sáu trần. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần ngồi lim dim, hình tướng tôn nghiêm là đang tu định. Thực tế, đó chỉ là hình thức bên ngoài. Cái gốc của định chính là “trong không động, ngoài không nhiễm ”. Bên trong không khởi tâm động niệm, bên ngoài không dính mắc vào cảnh duyên thì mới gọi là định. Hòa Thượng nói một cách thẳng thắn rằng: Nếu ngồi lim dim mà không phải là đang vọng tưởng thì cũng là đang ngủ gục. Định thực sự là tâm thanh tịnh, nội tâm bất động và ngoại cảnh không thể làm chúng ta dính mắc.

Trong quá trình tu hành, điều quan trọng nhất là giữ giới. Giới chính là quy củ, chuẩn mực và phép tắc. Chúng ta giữ giới không phải chỉ để phô diễn ở nơi đông người hay khi có người trông thấy, mà phải xuất phát từ nội tâm chân thành. Như trong “Đệ Tử Quy ” dạy: “Cầm vật rỗng như vật đầy, vào phòng trống như có người ”. Dù ở bất cứ nơi đâu, chúng ta cũng phải giữ gìn lễ tiết đầy đủ. Thế gian gọi đó là hình tướng của một người quân tử trượng phu, còn trong nhà Phật, đó chính là dáng vẻ trang nghiêm của một người đệ tử Phật chân chính. Người ta thường hay nói: Một con sư tử tuy nhỏ nhưng tướng đi vẫn toát lên vẻ uy nghi; tiếng gầm của nó dù chưa đủ uy lực nhưng vẫn là tiếng gầm của loài chúa tể sơn lâm. Ngược lại, nếu trong bầy sư tử có lẫn một con heo thì tướng đi của nó vẫn vô cùng thô kệch. Dù nó có cố gầm thét để bắt chước sư tử thì tiếng phát ra vẫn chỉ là những tiếng kêu của loài heo mà thôi.