Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Tư, ngày 25/03/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 380: Tự tâm vốn không sanh diệt
Chân tâm bổn tánh của chúng ta là không sanh, không diệt. Trong Phật pháp, lúc thì nói không sanh không diệt, lúc lại nói có sanh có diệt, khiến nhiều người thắc mắc liệu điều này có mâu thuẫn không. Câu trả lời là không mâu thuẫn. Ở chân đế thì là không sanh không diệt, ở tục đế thì nói tất cả các pháp đều có sanh có diệt. Trong Kinh Kim Cang, Phật nói: “Thế gian vô thường, khổ, không, vô ngã”, thế nhưng chúng ta không nhìn thấu điều này nên còn xem vô thường và sự khổ đau chỉ xảy ra với ai đó, với những người không tu; chứ với người biết tu thì không vô thường, không khổ đau. Đây là cách nhìn sai lầm, chỉ là vọng tưởng.
Chúng ta đến thế gian này nghĩa là đối diện với khổ, không, vô thường, vô ngã. Dù chúng ta ở đẳng cấp nào, có địa vị ra sao thì đều phải đối diện với những vấn đề trên. Cho nên, nếu không nhìn thấu thì chúng ta sẽ đầy khổ đau. Đôi khi, người sống bình dị thì niềm đau nỗi khổ còn nhẹ vì họ không có gì để mất; trong khi người nhiều tiền của, vật chất, địa vị cao lại khổ đau nhiều. Cho nên, chúng ta phải hiểu rằng chân tâm bổn tánh của chúng ta thì không sanh không diệt, còn vọng tâm của chúng ta thì luôn không ngừng sanh diệt.
Hòa Thượng nói: “Trên Kinh Kim Cang, Phật nói: “Phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng”. Chân thật và hư vọng có giới hạn ở chỗ nào? Cái gì thay đổi thì đó là hư vọng.” Nói hư vọng là muốn nói đến sự hay thay đổi, biến đổi nhanh. Hiện tại, chúng ta đang sống trong một thế giới hư vọng, đang chuyển biến rất nhanh. Tuy nhiên, chúng ta lại hiểu điều này một cách mơ hồ và vẫn bị thế giới hư vọng này làm cho khổ đau. Từ “vọng tâm ” là để chỉ tâm thay đổi nhanh, còn “chân tâm ” là để chỉ sự thường hằng, không thay đổi.
Tịnh Độ Tông có câu: “Chớ đợi đến già mới niệm Phật, mộ ngoài đồng thiếu gì người tuổi trẻ ”. Rất nhiều người cứ nghĩ rằng mình khỏe thế này làm sao mà chết được. Trước đây, tôi có biết một người có tướng mạo to lớn, rất khỏe, bị mấy chục người dùng gậy gộc đánh mà không chết. Anh ấy luôn nghĩ mình không thể bệnh, sẽ sống khỏe, sống mãi. Vậy mà, chỉ vì một tai nạn giao thông mà qua đời. Chúng ta thấy thế gian là vô thường và thật may là chúng ta đã học Phật, biết đến Phật pháp. Nhờ đó, chúng ta tu tập để thay đổi cách thấy, cách làm, cách nói của chính mình. Tuy là chúng ta đã có thay đổi nhiều nhưng chưa đủ để giúp mình thoát khỏi sanh tử, vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc.
Bài học hôm qua, Hòa Thượng chỉ dạy chúng ta rằng mục tiêu duy nhất của người niệm Phật chính là vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc, còn hết thảy các thứ khác đều là giả. Chúng ta phải tùy duyên mà qua ngày, mọi thứ không nên chấp trước, cưỡng cầu. Đó mới là người chân thật giác ngộ. Còn nếu chúng ta chấp trước, cưỡng cầu thì sai rồi. Nhiều người tuy chưa học Phật nhưng đối với việc sanh tử họ rất nhẹ nhàng; trong khi có nhiều người học Phật lâu năm, có thể nói là rất sợ chết. Ngày ngày chăm chút bản thân từng ly từng tí. Đây chính là chấp trước. Trong khi đó, việc cần làm để lợi ích cho chúng sanh thì lại không cố gắng, không nỗ lực. Nếu cứ mãi thế này, đến lúc gặp chướng ngại thì sự đau khổ của họ sẽ ngày một lớn hơn.
Hòa Thượng nói: “Các bạn hãy thử quan sát mà xem, thế gian này có thứ nào mà không thay đổi không. Thân thể của chúng ta, tế bào bên trong đang không ngừng thay đổi.” Một ngày, hàng triệu tế bào trong cơ thể chúng ta đang thay đổi, đang sanh diệt trong từng sát na. Đó chẳng phải là giả sao? Là hư vọng sao? Đó chẳng phải là chân thật! Ngay từ nơi chính mình, hãy quán sát để thấy mới lúc nào chúng ta còn là thiếu niên, thế rồi nhanh chóng trở thành trung niên và lão niên. Nhiều thứ đã trở nên chậm chạp hơn.
Hòa Thượng nói: “Phật và Đại Bồ Tát nhìn thấy tất cả đều không sanh không diệt, đều thường hằng, chúng ta không cách gì có thể tiếp nhận, cũng không cách gì có thể thể hội được điều này.” Vì sao? Vì chúng ta chưa sống với chân tâm của chính mình. Khi nào quay trở về với chân tâm, không sống với vọng tâm thì mới hiểu. Hiện tại chúng ta chỉ tạm hiểu, nhưng thật ra nếu hiểu thật sự thì đã không khổ đau. Phật và Đại Bồ Tát đã đạt được chân tâm bổn tánh nên các Ngài có thể thường hằng nhìn thấy mọi sự mọi việc đang chuyển từ thể này sang thể khác.
