Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Ba, ngày 24/03/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 379: Chúng ta phải tùy duyên qua ngày
Nhiều người không hiểu được chữ tùy duyên. Họ cho rằng việc gì đến sẽ đến nên họ cứ nằm đó, chẳng làm việc gì cả. Ngay cả những việc cần làm, họ cũng bỏ qua. Cách hiểu này không đúng với chữ tùy duyên. Cách nghĩ này là sự lười biếng, chểnh mảng chứ không phải tùy duyên. Tùy duyên nghĩa là dụng tâm bình lặng khi làm bất cứ việc gì, không bao chao, không dao động, không cưỡng cầu.
Những việc cần làm thì chúng ta phải làm một cách chân thành, chứ không làm một cách tùy tiện, cẩu thả và lười biếng. Nếu không dụng tâm làm thì việc sẽ không bao giờ xong. Chúng ta vẫn cần dụng tâm để làm tốt hơn, kịp lúc hơn, nhưng phải đảm bảo tâm không bao chao, không dao động, không cưỡng cầu khi làm, hoàn toàn không lười biếng, cẩu thả khi làm. Cho nên, chúng ta đừng hiểu chữ tùy duyên một cách hời hợt, phiến diện. Nên nhớ rằng, tùy duyên không phải là không làm gì cả, hoặc có làm mà làm một cách chểnh mảng.
Có nhiều người lười biếng rồi nói: “Ôi thôi tùy duyên vậy! ” Ví dụ, hằng ngày chúng ta công phu lễ Phật, thời khóa phải đúng giờ. Không thể vì bất kỳ lý do gì, ví dụ như hôm nay nhà có khách, mà bỏ thời khóa hôm nay, để mai làm. Đây là tùy tiện rồi!
Từ rất lâu, khi tôi đang nói chuyện với mọi người mà đến giờ đi nghỉ thì tôi đi nghỉ. Tôi không quyến luyến vì lời chưa cạn mà phải nói cho cạn lời; làm như thế sẽ trễ việc của mình. Việc của tôi nhất định không để trễ. Thời khóa công phu luôn đúng giờ. Hôm qua tôi lao tác trên vườn rau, tiếp xúc với mọi người, đến giờ đi nghỉ là tôi đi nghỉ; sáng nay tôi vẫn dậy trước giờ báo thức. Ấy vậy mà cái “ta ” trong tôi vẫn trỗi dậy, nó tự nói rằng: “Dậy chi mà sớm vậy, sao không chờ đến lúc đồng hồ báo thức reo, hôm qua làm việc nhiều lắm mà! ”
Hiện tại, rất nhiều người hiểu sai chữ tùy duyên. Trong tùy duyên không có tâm cưỡng cầu, giải đãi, buông lung. Nhiều người rơi vào trạng thái buông lung, giải đãi thì đó là tùy tiện, không phải là tùy duyên. Tất cả mọi chuẩn mực, quy củ, phép tắc mà Phật, Bồ Tát, Thánh Hiền dạy, chúng ta phải làm tốt thì mới nói đến tùy duyên; còn nếu không làm được những chuẩn mực đó thì đều là tùy tiện.
Hòa Thượng nói: “Việc trước tiên dạy chúng ta khi bước đầu học Phật là nhìn cho thấu, phải buông xuống cho được. Vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc là thật, các thứ khác đều là giả, đều không thật. Việc này chúng ta phải giác ngộ. Biết rõ thế gian này là giả thì mới có thể nhìn thấu. Một khi nhìn thấu được rồi thì chúng ta mới chân thật buông xuống được.” Không nhìn thấu thì chúng ta sẽ luôn dính mắc, chấp trước; mà đã chấp trước thì sẽ cưỡng cầu, luôn là: “Phải như thế này... Phải như thế kia ”. Cho nên, để đạt đến chữ tùy duyên, công phu không phải là thấp đâu!
Ở tâm cảnh của chúng ta hiện tại, nhìn ra tưởng là tùy duyên nhưng thật ra vẫn đang tùy tiện. Nhiều người không thấu hiểu chân tướng mọi sự, mọi việc, không thấu hiểu nhân quả mà nói là “tùy duyên ” thì người đó nói lời hàm hồ. Họ đang tùy tiện; tùy tiện thì tạo nghiệp đa đoan mà chính họ không hề biết. Do đó, nhiều người học Phật, tu hành nhưng tập khí phiền não xấu ác lại không hề thuyên giảm, thậm chí còn gia tăng gấp hai, gấp ba lần. Nguyên nhân là vì họ tự cho rằng mình tùy duyên nhưng thật ra lại đang tùy tiện chạy theo tư dục, tư lợi, tư tình, chứ không phải tùy thuận theo giáo huấn của Phật, Bồ Tát, Thánh Hiền. Khởi tâm động niệm mà vẫn còn vì mình thì mọi hành động, việc làm của mình đều là tùy tiện. Vì sao như vậy? Vì đều là đang tùy thuận theo tập khí xấu ác của bản thân.
Cho nên, bài học hôm nay, Hòa Thượng dặn chúng ta phải tùy duyên qua ngày. Người làm được việc này không phải là người có trình độ công phu thấp; tuy là cao, chúng ta vẫn phải hướng đến, lấy đây làm mục tiêu. Vì nếu không đạt mục tiêu này thì chúng ta niệm Phật không thể vãng sanh. Vậy mà có người chẳng để ý đến điều này, ở đó lập bè, lập phái, rồi tự cho rằng cỡ của họ phải đạt trung phẩm trung sanh hay thượng phẩm hạ sanh. Đây là ảo tưởng, tự mình lừa mình, rồi lại đi lừa người khác. Người này phải chờ xem họ vãng sanh ra sao.
