Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng Thứ Bảy, ngày 21/3/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 376:
TA KHỔ VÌ TA CÓ THÂN
Mọi sự chấp trước, vướng bận đều bắt nguồn từ nơi thân. Từ sáng đến chiều, mọi khởi tâm động niệm của chúng ta đều xoay quanh tấm thân này: chuyện ăn, chuyện ngủ, những điều thuận lợi hay những chướng ngại đối với bản thân. Khi lâm bệnh, nỗi lo về bệnh tật chiếm trọn tâm trí. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni khi thành đạo đã giảng khái quát về những nỗi khổ của con người: sanh khổ, lão khổ, bệnh khổ, tử khổ. Mở rộng ra còn có: ái biệt ly khổ (yêu thương mà phải chia lìa), cầu bất đắc khổ (mong cầu mà không được), oán tằng hội khổ (ghét nhau mà cứ phải gặp gỡ), và ngũ ấm xí thạnh khổ. Sáu căn trong ta, khi bất kỳ căn nào trỗi dậy mạnh mẽ cũng đều mang lại đau khổ. Chúng ta thích ăn thì thân bắt phải đi ăn, thích ngủ thì thân đòi được ngủ; mọi thứ xung quanh liên tục bủa vây.
Vì vậy, Phật khuyên chúng ta hãy cố gắng xem nhẹ thân, tâm và thế giới xung quanh. Tuy nhiên, để làm được điều này đòi hỏi công phu tu tập sâu dày chứ không đơn thuần chỉ là hô hào "buông xả". Buông xả được đã là chứng đạo. Nói thẳng ra, chúng ta hiện tại chỉ có thể xem nhẹ ở mức độ "lúc đậm, lúc nhạt". Lúc chưa có danh vọng, địa vị thì thấy nhạt; nhưng khi có cơ hội tiếp xúc với lợi dưỡng, lòng tham lại đậm lên. Khi chứng kiến cảnh sinh ly tử biệt, nhất là người thân qua đời đột ngột, ta thảng thốt nhận ra thế gian vô thường và muốn buông xả. Nhưng sự thức tỉnh ấy chỉ tồn tại chốc lát, rồi những ý niệm hưởng thụ, danh vọng lại làm tâm chúng ta lay động.
Đó là lý do vì sao người tu hành phải trải qua ba đại a-tăng-kỳ kiếp (một con số thời gian vô tận) mới có thể thành tựu. Thiện Tài Đồng Tử hay Long Nữ có thể tức thời thành Phật, nhưng chúng ta thì phải trải qua vô lượng kiếp. Nguyên nhân chính là vì tâm ta "lúc đậm lúc nhạt", mà phần nhạt thì ít, phần đậm lại nhiều. Đơn cử, chỉ cần nhìn thái độ của một người khi mất chức là hiểu rõ. Do đó, tu hành bất cứ pháp môn nào cũng phải hết sức cẩn trọng. Đừng để đời này niệm Phật bề ngoài rất hoành tráng, nhưng thẳm sâu bên trong sinh tử vẫn hoàn sinh tử, khổ đau và sự ràng buộc vẫn còn nguyên vẹn.
Sau nhiều năm quan sát, tôi nhận thấy điều quan trọng là mỗi chúng ta phải rèn luyện sự chuẩn mực, đặc biệt là về giờ giấc. Đừng tùy tiện lúc 3 giờ, lúc 2 giờ, lúc 5 giờ mới dậy và tự cho thế là tinh tấn. Đó không phải là tinh tấn, mà là "tinh tướng". Nhất định phải rèn luyện thói quen đúng giờ. Mọi người có thể thấy, suốt hơn 2000 buổi giảng, dù phải di chuyển khắp nơi, tôi vẫn luôn đúng giờ, chưa từng trễ một phút. Nếu không chuẩn mực, chứng tỏ chúng ta chưa thực sự xem trọng việc học tập và tu hành.
Tu hành không chỉ là niệm Phật, mà phải xét xem từng hành vi, việc làm, khởi tâm động niệm hàng ngày có phù hợp hay không. Mọi hành vi đều phản chiếu nội tâm. Có người niệm Phật rất nhiều nhưng làm việc luộm thuộm, nói năng lộn xộn, đó đâu phải là kết quả của sự tinh tấn niệm Phật thực sự.
Hòa Thượng từng dạy: "Nhất tâm không chỉ là nhất tâm niệm Phật, làm mọi việc đều phải nhất tâm ”. Không thể niệm Phật thì nhất tâm, làm việc lại hai tâm, đối nhân xử thế lại ba tâm. Như vậy là sai lầm! Kinh Phật có câu: "Vạn pháp nhất như", mọi sự mọi việc đều phải đồng nhất từ nội tâm ra hành động. Nhiều người tu lâu năm nhưng không có định lực vì thiếu sự tương thích với hoàn cảnh. Tu hành là phải uyển chuyển, hòa quyện với mọi người và môi trường xung quanh, chứ không phải đi đâu cũng khăng khăng giữ "cách riêng" cứng nhắc của mình. Có những người cùng xưng là niệm Phật nhưng lại coi đạo tràng khác như kẻ thù. Thậm chí có người còn tuyên bố: "Ai học Đệ Tử Quy thì đừng đến đây!". Nghe thật khủng khiếp, chẳng lẽ Đệ Tử Quy lại xấu đến thế? Những người niệm Phật lâu năm liệu đã làm được trọn vẹn 113 điều dạy trong đó chưa? Nếu tu hành mà vẫn ôm lòng tham cầu, phân biệt thì càng tu càng đọa lạc, chứ không phải càng tu càng giải thoát.
Hàng ngày, chúng ta phải tự vấn xem mọi việc mình làm có thực sự vì lợi ích của chúng sanh hay không. "Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ, phiền não vô tận thệ nguyện đoạn" – nếu không có tâm độ chúng sanh thì đừng bao giờ nghĩ đến chuyện vãng sanh. Từ Sơ Tổ Huệ Viễn của Tịnh Độ Tông đến Tổ thứ 13 là Ấn Quang Đại Sư, các ngài tu hành nơi tự thân vô cùng nghiêm ngặt, nhưng đồng thời cũng dùng mọi phương tiện khéo léo nhất để tích cực hóa độ chúng sanh.
