Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng Chủ Nhật, ngày 08/03/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 363: Buông bỏ tự tư tự lợi và ngã chấp

Chúng ta tu học Phật thì phải đạt đến được “vô ngã, vô tư ”. Phật Bồ Tát không ép chúng ta bỏ cái “tư ”, cái “ngã ” mà chúng ta tự hiểu rằng nếu bỏ được thì sẽ đạt được cảnh giới của Phật Bồ Tát. Ngược lại nếu ôm chặt lấy cái “tư ”, cái “ngã ”, chúng ta không bao giờ thành Phật, Bồ Tát.

Thế gian quả thật không phải là chốn dễ đùa. Nếu được lòng, mang lại lợi ích cho người thế gian thì họ sẽ đối xử tốt với ta, điều gì cũng trở nên tốt đẹp. Ngược lại, không thuận lòng họ, không mang lại lợi ích cho họ thì họ bỗng biến thành một con người hoàn toàn khác, mọi việc sẽ trở nên rất tồi tệ.

Hòa Thượng nói: “Nếu chúng ta muốn chuyển ác thành thiện, chuyển mê thành ngộ, chuyển phàm thành thánh thì chúng ta phải bắt đầu từ vô ngã, vô tư mà chuyển đổi. Nếu không làm như thế thì chúng ta không có cách gì đạt được ba thứ bậc này.”

Không Lão Phu Tử từng nói rằng ta có mối lo lớn, mối nạn lớn là vì ta có cái thân. Tuy nhiên cách nhìn này vẫn chưa thấu triệt. Chỉ có Phật mới đưa ra cách nhìn chính xác và thấu triệt. Ngài nói: “Ta có hoạn nạn lớn nhất chính là vì ta có cái ta ”. Mọi khổ đau, mọi phiền não quả thật đều xuất phát từ “cái ta ”.

Người thế gian luôn giữ thể diện, giữ “cái ta ” nên họ thường nói: “Việc này mà làm không tốt thì mặt để chỗ nào.” Không giống với người thế gian. Người chân thật học Phật thì luôn xác định: nếu đủ duyên thì làm mọi việc trong một tâm thái: “Việc tốt cần làm nên làm, không công không đức ”, do đó, đương nhiên không vì “cái ta ” hay “cái của ta ” mà làm.

Thời gian qua, chúng ta đã đạt được một chút trong cảnh giới này. Việc thành bại, được mất, hiện tại không quá dính chặt trong nội tâm chúng ta. Những vui buồn của chúng ta đã được hạn chế nhiều lần. Như vậy là đã có thành tựu!

Người thế gian có “tư ”, có “ngã ” hay nói cách khác là họ có “tư dục, tư lợi, tư tình ” cho nên trong mỗi niệm của họ đều là mong cầu “danh vọng lợi dưỡng, ngũ dục lục trần ”. Từ mong cầu này, con người đã tạo ra vô lượng vô biên tội nghiệp mà không hề hay biết.

Có người khi nói chuyện rất ai cầu, thể hiện mình là người rất đàng hoàng, tuy nhiên, khi họ ai cầu điều lợi cho họ mà không đạt được thì họ trở mặt như trở bàn tay. Đây là tâm cảnh của chúng ta! Chúng ta học Phật, học chuẩn mực Thánh Hiền mà còn như vậy, do đó, người chưa học, có lẽ ứng xử của họ còn đáng sợ hơn nữa!

Phật dạy chúng ta bình đẳng đối đãi đối với người thân sơ là để chúng ta không phải nhận lấy sự phũ phàng. Có như vậy chúng ta mới làm đến được: “Thành bại, được mất, bỗng chốc hóa hư không.” Nếu không làm được như thế, chúng ta sẽ lưu lại trong tâm tưởng, sẽ vướng bận và điều này khiến chúng ta khổ đau.

Hòa Thượng nói: “Chúng sanh ngay trong mỗi niệm, đều là mong cầu danh vọng lợi dưỡng, năm dục sáu trần. Đấy là ác! Thế nhưng chúng ta làm thế nào để giúp họ đoạn ác đây? Muốn vậy, chính mình trước tiên phải đem những thứ này buông xả đi. ‘Các anh cần, tôi đều không cần. Các anh cầu, các anh muốn, tôi không cầu, tôi không muốn’! ”

Thậm chí, đối với người, Hòa Thượng đạt được cảnh giới công phu mà khó có người đạt được. Ngài nói: “Họ chưa có thái độ muốn giành, họ chỉ mới vừa có ý niệm muốn giành thì mình đã nhường rồi! ” Chúng sanh ở mỗi niệm đều “tự tư tự lợi ” còn chúng ta là người tu hành, thì phải dẹp bỏ sự “tự tư tự lợi ” này. Dẹp bỏ được thì chúng ta bước vào cảnh giới của Phật.

Nhiều người than phiền là họ đã học Phật nhiều năm mà sao họ không hề có sự tự tại, an vui? Câu trả lời là vì họ không thật làm nên không đạt được cảnh giới này. Do đó mà Hòa Thượng mới sách tấn chúng ta trước tiên phải buông xả tự tư tự lợi, buông xả ngã chấp, và sâu hơn nữa buông xả cả pháp chấp.

Hòa Thượng nói: “Bạn muốn độ chúng sanh thì trước tiên bạn phải biết buông xả đã. Người ta cần, người ta cầu, người ta muốn, ta đều không cần, không cầu, không muốn.” Buông xả nghĩa là người ta “tự tư tự lợi ”, còn chúng ta thì không “tự tư tự lợi ”. Họ chấp trước vào “cái ta và cái của ta ”, còn chúng ta thì đem “cái ta và cái của ta ” ấy đi hy sinh phụng hiến. Tức là cái người ta cần thì mình không cần, cái người ta muốn thì mình không muốn, cho nên sẽ không xảy ra tranh giành. Ngược lại, người ta muốn mà mình cũng muốn, người ta tranh mà mình cũng tranh, thì đó là lý do vì sao chúng ta không nhiếp phục được chúng sanh.