Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, thứ Sáu, ngày 06/3/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
BÀI 361
KHÔNG THẬT LÀM, KHÔNG THỂ HIỂU CHÂN THẬT NGHĨA CỦA NHƯ LAI
Có rất nhiều người học Phật nhưng dần dần lại rời xa Phật, thậm chí còn bài bác Phật vì họ không thật làm. Họ lầm tưởng Phật là một vị thần linh chuyên ban phước, bảo hộ và gia trì. Khi họ cầu xin, nịnh hót nhiều ngày mà không thấy đạt được lợi lạc hay toại nguyện như ý muốn, họ liền nảy sinh tâm lý rời bỏ và quay lại phỉ báng Phật pháp. Đây là một điều vô cùng đáng tiếc.
Trong Phật pháp, chúng ta phải trải qua bốn quá trình để tiếp nhận và tu sửa, đó là “Tín, Giải, Hành, Chứng ”. Tất cả phải bắt đầu từ niềm tin, nhưng không được dừng lại ở đó. Tin rồi phải thấu hiểu sâu sắc để chứng thật cho đức tin của mình. Có nhiều tôn giáo hay đạo giáo trên thế gian bắt buộc tín đồ chỉ được tin mà không được bàn cãi, nếu bàn cãi là bất kính. Tuy nhiên, nhà Phật thì không như vậy; tin rồi phải hiểu. Nhà Phật có câu: “Tin mà không hiểu thì khác gì phỉ báng Phật ”. Nếu chúng ta tin một cách hàm hồ, mê muội thì chính là làm cho ba đời chư Phật bị hàm oan. Đáng lo ngại hơn, có những người hiểu sai rồi lại dẫn dắt rất đông người khác làm sai theo, khiến hình tượng và giáo huấn của đức Phật bị đánh đổ.
Người học Phật tin rồi, hiểu rồi thì phải thật làm. Nếu chúng ta hiểu mà không làm thì cũng chẳng đạt được lợi ích gì. Có nhiều người tìm hiểu Phật pháp chỉ để khoe khoang, nói khoác với thiên hạ rằng mình thông tuệ. Tuy nhiên, hiểu là một việc, làm được lại là việc khác; làm cho tới nơi tới chốn lại là một cảnh giới hoàn toàn khác. Khi chúng ta thật làm thì chắc chắn sẽ có thành tựu. Thành tựu ở đây không phải là chứng đắc thần thông, tỏa hào quang hay bay bổng khỏi mặt đất, mà chính là tiêu trừ được phiền não, vọng tưởng và những tập khí xấu ác.
Rất ít người hiểu đúng nghĩa của sự thành tựu. Có người trước khi tu thì nghèo, tu rồi giàu lên thì cho đó là thành tựu; hoặc trước đây không biết nói gì, nay nói năng thao thao bất tuyệt cũng cho là thành tựu. Đó là cách hiểu sai lầm. Cái gốc rễ làm cho chúng ta đọa lạc luân hồi chính là những tập khí xấu ác. Nếu tập khí không thay đổi, nguyên nhân gây ra đau khổ không bị đoạn trừ, chúng ta sẽ không thể thoát khỏi khổ đau.
Như tiêu đề bài giảng, nếu không thật làm thì không thể thấu hiểu được chân thật nghĩa của Như Lai. Ý nghĩa chân thật mà đức Như Lai muốn chúng ta đạt đến là gì? Thích Ca Mâu Ni Phật đã dạy: “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành ”. Ngài nói câu này vì biết rõ Phật tánh trong mỗi chúng ta đều đầy đủ, không cần ai ban phát. Trên Kinh Phật nói rất rõ: “Đắc đáo Bồ Đề, quy vô sở đắc ”. Nghĩa là khi đạt đến đạo Bồ Đề thì thực chất chẳng có gì để chúng ta chứng đắc vì nó vốn đã sẵn có trong tự tánh. Lục Tổ Huệ Năng cũng từng nói: “Nào ngờ tự tánh vốn sẵn đầy đủ ”. Vậy thì chúng ta không cần phải chạy đông chạy tây để tìm cầu hay van xin những điều vốn có sẵn trong tự tánh của mỗi người.
Tôi từng gặp những trường hợp rất đáng suy ngẫm. Có người gọi điện hỏi tôi: “Thầy ơi, con đã quy y sáu lần rồi, giờ quy y thêm lần nữa được không? ”. Tôi đáp rằng cũng tốt, sáu lần rồi thì thêm lần nữa cũng chẳng sao. Nhưng thực tế, người đó không chân thật tu hành mà tu hành theo kiểu hình thức bề ngoài; hậu quả là con cháu cũng không chịu nổi và phải đuổi ra khỏi nhà. Hiện nay người đó đang biệt tích, dù nghe nói ở gần đây nhưng nhiều năm qua chưa từng gọi điện hay đến thăm tôi, có lẽ vì họ cảm thấy ngại và hổ thẹn.
Tập khí xấu ác không ai mang đến hay ép buộc chúng ta mà do chính chúng ta đã dung dưỡng để nó ngày một lớn mạnh. Vì vậy, muốn tiêu trừ nó, chính chúng ta phải nỗ lực dựa trên phương pháp và đạo lý mà đức Phật đã dạy, thật làm thì sẽ đạt được kết quả chân thật. Hòa Thượng Tịnh Không dạy: “Phật pháp là ý tại ngôn ngoại. Nếu chúng ta muốn thấu hiểu được ẩn ý sâu xa trong lời Phật dạy thì không được phép khô cứng hay chết cứng trên văn tự ”.
Chẳng hạn như việc bố thí, chúng ta không nên rập khuôn máy móc. Bố thí phải linh hoạt chuyển hóa theo từng thời đại và hoàn cảnh sao cho phù hợp nhất, khiến người nhận không cảm thấy mình đang bị ban ơn. Đó mới gọi là diệu dụng. Nhà Phật có cụm từ “phương tiện huyền xảo ” - lòng từ bi phải đi kèm với phương tiện linh hoạt. Nếu chúng ta cứ hô hào rùm beng đây là lời Phật dạy, đây là bố thí thì chỉ độ được một nhóm nhỏ người, không thể phổ biến rộng rãi.
