Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng Chủ Nhật, ngày 22/02/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 349: Phật học và học Phật là hai việc hoàn toàn khác biệt

Từ xưa đến nay, chúng ta vốn không phân biệt rõ ràng sự khác biệt giữa người chân thật học Phật với người chỉ tham cứu giáo lý, hay người dùng danh nghĩa học Phật để tô điểm cho bản thân nhằm có được tên tuổi và mưu cầu lợi ích riêng; về điều này, Hòa Thượng nói: “Nếu như chúng ta chân thật học Phật thì phải biết đem giáo huấn của Phật, Bồ Tát thực tiễn ngay trong cuộc sống thường ngày, biến lời giáo huấn đó trở thành tư tưởng của chúng ta, trở thành kiến giải của chúng ta, trở thành lời nói và hành động của chúng ta. Có được như vậy thì mới chân thật có thọ dụng, chân thật có lợi ích.”

Người sau khi được học mà biết dừng lại mọi tập khí xấu ác của mình thì đó mới thực sự là người biết học; trái lại, nếu vẫn để tập khí xấu ác dẫn khởi thì chẳng khác nào chúng ta đang nuôi dưỡng những thói quen xấu ấy ngày một lớn thêm. Để giúp chúng ta đạt được cái “thật học ”, Hòa Thượng đã chỉ dạy phương pháp: đó là phải đem giáo huấn của Phật biến thành tư tưởng, thành kiến giải, thành lời nói và hành động của chính mình. Hiện tại, do thái độ thờ ơ và vô tâm, chúng ta thiếu đi sự quán sát, dẫn đến việc mải mê chạy theo những hư danh ảo vọng mà lãng quên những việc làm chân thật mang lại lợi ích cho chúng sanh.

Trong những ngày Tết vừa qua, tôi quan sát thấy rằng ngoài việc tri ân, báo ân là bổn phận đương nhiên thì thời gian dành cho việc này thực chất không nhiều; phần lớn thời gian còn lại, con người thường chìm đắm trong vọng tưởng và dục vọng. Mọi người đều nói mình quá bận, nhưng hãy thử xét lại xem đó có thực sự là bận rộn hay chỉ là những lời nói đãi bôi, thiếu chân thật với nhau? Mỗi chúng ta cần phải tự quan sát xem việc mình làm có đang thực sự giúp ích cho ai đó hay không; đặc biệt, nếu đối tượng là người có sức ảnh hưởng và có thể giúp ích cho nhiều người khác, thì liệu chúng ta có nên dốc sức thực hiện hay không?

Mấy ngày nay tôi vẫn ở nhà trồng rau, tưới cây và quan sát vườn rau qua camera mà không đi đâu cả. Chúng ta hãy suy nghĩ xem, rau được trồng là để tặng cho mọi người, nên chỉ cần một người trực vườn lơ là, xem thường trách nhiệm thì tổn hại sẽ rất lớn. Hai vườn rau ở Hòa Phú và Hà Nội trước Tết vốn rất đẹp, chỉ cần qua mấy ngày mọi người buông lung trong vọng tưởng, không có sự quán sát sâu sắc thì có lẽ sẽ phải làm lại từ đầu, nếu thế tổn thất sẽ đến đâu nữa? Điển hình như vườn rau ở Sóc Trăng trước đó, chỉ vì một chút tùy tiện mà gần ba tháng không có rau thu hoạch; dù nước vẫn chảy, dinh dưỡng vẫn cung cấp, tiền điện và công sức vẫn tiêu tốn như vậy nhưng do sự vô tâm, tùy tiện mà dẫn đến tổn thất lớn thay vì mang lại lợi ích cho mọi người.

Có những người còn tự cho mình cái quyền hành động thiếu trách nhiệm; nếu tình trạng này cứ tiếp diễn dài lâu thì đời sau không thể tốt bằng đời trước, và đời sau nữa sẽ lại càng tệ hơn. Cứ như thế, chúng ta không thể nào phát dương quang đại Phật pháp và các chuẩn mực của bậc Thánh Hiền. Nguyên nhân chính là vì tất cả đang chìm đắm trong việc thỏa mãn tư dục, tư lợi và tư tình cá nhân, nên không thể hướng tầm mắt đến cái lớn, cái chung, đến những giá trị chân thật và thiết thực cho chúng sanh; trong khi đáng lẽ ra, người sau phải tốt hơn người trước thì mọi việc mới có thể phát triển tốt đẹp bền vững.

Cho nên, chúng ta phải quán sát xem việc gì cần làm và việc gì không nên làm. Hàng ngày, có lẽ chúng ta đang làm nhiều việc không cần thiết, thậm chí còn làm tổn hại đến hình tượng của người học Phật và người học Văn hóa Truyền thống; điều này khiến chúng ta trực tiếp có lỗi với Cha mẹ, Thầy tổ, Phật, Bồ Tát và có lỗi với chúng sanh đời sau. Trong mọi lĩnh vực, nếu có việc gì tôi làm không được mà người khác làm được, tôi luôn cố gắng thành toàn và tạo điều kiện thuận lợi để họ đạt được mục tiêu vì lợi ích cộng đồng và xã hội. Tôi không vì sự tự tư ích kỷ của bản thân mà hạn chế hay bó hẹp không gian hành thiện của người khác; trái lại, nếu sự có mặt của ai đó quan trọng hơn mình, chúng ta phải biết thành toàn cho họ, bởi đó chính là công đức và phước báu. Tuy nhiên, rất hiếm người khởi được ý niệm như vậy, đa phần đều chỉ mong thỏa mãn tư dục, tư lợi và tư tình mà không thấy được đại cuộc; do đó, làm sao chúng ta có thể phát dương quang đại Phật pháp và chuẩn mực Thánh Hiền?