Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Hai, ngày 23/02/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 350: Người nói chuyện thị phi là người thị phi
Người thị phi là người hay bàn luận chuyện phải trái, tốt xấu của thế gian. Trong Kinh Phật có dạy rằng, những người này mang nghiệp chướng của Ma. Đối với họ, chúng ta cần phải cẩn trọng, nên giữ khoảng cách và viễn ly, chớ nên thân cận. Bởi lẽ, việc tiếp xúc lâu ngày sẽ dễ dàng dẫn khởi nghiệp chướng trong chính bản thân mình. Trước đây, có vài người đi cùng hỗ trợ tôi, họ thường nói năng với âm lượng rất lớn, hay đùa cợt thái quá dẫn đến nói tục và nói sai sự thật. Dù tôi đã nhắc nhở nhiều lần, nhưng một cách vô tình, chính tôi cũng bị ảnh hưởng bởi thói quen nói năng ồn ào của họ.
Chúng ta hãy thử suy ngẫm: Một người có thể đem chuyện thị phi của kẻ khác để kể cho ta nghe, thì khi đến nơi khác, liệu họ có đem chuyện tốt xấu, phải quấy của ta để kể cho người khác hay không? Chắc chắn là có! Cổ đức nói rất hay rằng: “Người đem chuyện thị phi đến chính là người thị phi ”. Kẻ thích chuyện bao đồng, nói năng tùy tiện chắc chắn không thể là người có tâm tính tốt lành. Người càng có sự tu dưỡng thâm dày thì lời nói càng ít. Một người hằng ngày nói quá nhiều thì nội lực và nguyên khí nhất định sẽ bị tổn giảm.
Trong Kinh Tịnh Độ có câu: “Ít nói một câu chuyện, niệm nhiều một câu Phật; đánh chết các vọng niệm, pháp thân ta hiển lộ ”. “Ít nói một câu chuyện ” ở đây nghĩa là tiết chế những chuyện thừa thãi, phù phiếm, vô ích; còn những việc mang lại lợi ích cho chúng sanh thì chúng ta vẫn nên nói. Hãy thử quán sát xem từ sáng đến chiều, chúng ta đã buông ra bao nhiêu lời vô ích? Đặc biệt là trong giao tiếp, ta dễ dàng nhận thấy nội dung câu chuyện của mọi người thường không mang lại giá trị thực tiễn, không liên quan đến đề tài cần thiết, và càng không tương ưng với giáo huấn của Phật, Bồ Tát hay Thánh Hiền.
Ngày nay, số người thấu hiểu giáo huấn của Phật Bồ Tát và Thánh Hiền còn rất ít. Vì vậy, chúng ta phải phát tâm, trước nhất là học tập, rồi tiếp theo là hoàn thiện bản thân để khi đến bất cứ đâu, ta đều có thể chia sẻ những điều phù hợp với hoàn cảnh. Chẳng hạn, nếu thấy gia đình họ chưa hạnh phúc, con cháu chưa ngoan hiền, chúng ta hãy khéo léo khuyên nhủ, chủ động dẫn dắt câu chuyện để giúp họ tìm thấy con đường xây dựng tổ ấm an vui. Người thế gian khi dẫn chuyện thường sa đà vào thị phi nhân ngã, phải quấy tốt xấu, rồi dẫn đến các ác nghiệp sát, đạo, dâm; chính vì thế, chúng ta phải là người chủ động định hướng câu chuyện.
Đặc biệt vào những ngày Tết, khi tiếp xúc với nhiều người, liệu chúng ta có khơi gợi được những chủ đề về giáo huấn của Phật, về chuẩn mực Thánh Hiền hay đạo hiếu hay không? Đây là những đề tài mà ai ai cũng khao khát được lắng nghe. Ngày Tết chính là cơ hội quý báu để tạo dựng mối tương quan thiện lành với mọi người. Người niệm Phật, học Phật và tu dưỡng chuẩn mực thì phải tự mình làm ra tấm gương sống động về những giá trị đó. Trong khi thế gian mải mê với những chuyện phải quấy, tốt xấu, thì chúng ta phải kiên trì gieo những hạt mầm phẩm đức và chuẩn mực Thánh Hiền vào lòng người.
Mấy ngày Tết vừa qua, tôi đã cắt rau trong vườn đem tặng cho hàng xóm, ai nấy đều rất hoan hỷ. Đây chính là cách chúng ta gieo yêu thương, gieo trồng nhân cách và lan tỏa các giá trị chuẩn mực. Khi chúng ta sẵn lòng cho đi, chắc chắn sẽ khơi dậy tâm niệm thiện lành và sự sẻ chia của mọi người xung quanh.
Trong những ngày này, khi người thế gian mải mê tạo nghiệp, chẳng lẽ chúng ta cũng cuốn theo con đường đó hay sao? Khi người ta chìm trong thị phi nhân ngã, phạm trai phá giới, liệu chúng ta cũng buông mình theo thị phi và phá giới hay sao? Những người thế gian chưa học Phật thì không đáng trách, nhưng chúng ta là người học Phật, lẽ nào lại tự tay phá hủy đi hình tượng cao đẹp của một người Phật tử?
Người xưa đã khẳng định rằng: “Kẻ nói chuyện thị phi chính là người đang kẹt trong vòng thị phi ”. Bên cạnh lời nói, thì chính hành động và việc làm của chúng ta cũng có thể khởi sinh những chuyện phải quấy, tốt xấu hay thị phi. Mọi cử chỉ, việc làm đều phản chiếu rõ nét cảnh giới nội tâm của chính mình. Thông qua những hành động đó, chúng ta có thể khiến người đời tán thán về phẩm hạnh của người học Phật, hoặc ngược lại, khiến họ phải buông lời hủy báng rằng: “Người học Phật mà lại như vậy sao? ”. Người thế gian không nói nhưng sẽ soi chiếu chúng ta rất rõ, biết chúng ta học Phật bao lâu, ở trong đoàn thể nào. Nếu họ thấy người học Phật chúng ta có vi phạm, chính họ sẽ không sợ hãi trước những sai phạm của bản thân. Điều này thật là tai hại!
