Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng Thứ Bảy, ngày 21/2/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 348:
KHÔNG NHẮC ÁC, CHỈ TÁN THIỆN
Bài học hôm nay có chủ đề “Không nhắc ác, chỉ tán thiện”, nghĩa là không nhắc đến việc ác, chỉ tán thán những việc thiện.
Hòa thượng nói rằng: mỗi khi chúng ta nhắc đến việc ác của người khác, những hình ảnh và thông tin ấy lại được lưu giữ trong A-lại-da thức của chính mình. Việc ác của người khác, vì thế, vô tình trở thành việc mà chúng ta tiếp nhận và ghi nhớ. Còn đối với những việc ác do chính mình đã tạo, nếu thường xuyên nhắc lại thì chẳng khác nào lặp lại hành vi ấy thêm một lần nữa trong tâm thức.
Tập khí của chúng sinh thường là nhớ rất lâu những điều sai trái, những nghiệp ác và lỗi lầm của người khác, nhưng lại ít nhớ đến những điều tốt đẹp, những việc thiện mà người khác đã làm. Vì vậy, Hòa thượng khuyên chúng ta chỉ nên tán thán việc thiện, không nên thường xuyên nhắc đến việc ác.
Trước đây, tôi từng nghe một câu rất hay: “Cọng rêu mọc trên tường, nhìn lâu ngày cũng thấy đẹp.” Huống hồ là con người; chắc chắn mỗi người đều có những điểm tốt đẹp đáng để chúng ta nhận ra. Nếu chúng ta chỉ nhìn vào mặt tích cực của người khác thì tâm mình sẽ bớt phiền não. Có những lỗi lầm của người khác, chúng ta biết là họ có, nhưng không nhất thiết phải đưa những lỗi ấy vào trong tâm và lưu giữ chúng.
Ngược lại, đối với những lỗi lầm của chúng sinh trong thế gian, chúng ta thường lưu lại ấn tượng rất sâu, thậm chí khắc ghi và thường xuyên nhớ đến những điều xấu ác ấy. Chúng ta thử tự quan sát lại mình. Chúng ta được học tập, được dạy bảo và cũng đã có một thời gian dài tu hành. Thế nhưng bản thân chúng ta vẫn còn rất nhiều lỗi lầm. Huống hồ những người chưa được học Phật pháp, chưa có giáo pháp soi đường chỉ dẫn thì những sai lầm của họ có thể còn nhiều hơn nữa.
Vì vậy, Hòa thượng dạy rằng chúng ta nên lấy Mười Đại Nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền làm nguyên tắc tu học. Nguyện thứ nhất là “Lễ kính chư Phật”. Đối với bất cứ người nào, chúng ta cũng phải dùng tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng và tâm cung kính, không được dùng tâm cống cao ngã mạn. Đồng thời, cũng không nên tự tán thán mình rồi chê bai người khác; không nên đề cao cách làm của mình rồi hủy báng cách làm của người khác; không nên tán thán pháp môn tu học của mình rồi phủ nhận hoặc hủy báng pháp môn tu học của người khác. Đó đều là những cách hành xử sai lầm.
Trong kinh Phật dạy rằng tất cả chúng sinh vốn có Phật tánh. Vì vậy, chúng ta cần học cách nhìn tất cả chúng sinh như những vị Phật trong tương lai. Hiện tại, họ chưa thành Phật, nhưng trong tương lai họ nhất định sẽ thành Phật. Người phàm thường chỉ nhìn vào hình tướng bên ngoài, còn chư Phật, Bồ Tát nhìn vào bản thể và bổn tánh của chúng sinh. Nếu chúng ta nhìn từ bổn thể, bổn tánh thì sẽ không còn chấp trước vào sự phân biệt “ta” và “người”, “tốt” và “xấu” theo hình tướng bên ngoài.
Vì vậy, Hòa thượng nhắc nhở chúng ta không được dùng tâm cống cao ngã mạn, không tự tán thán mình, không hủy báng hay chê bai người khác. Đây là một tập khí xấu mà rất nhiều người trong chúng ta đều mắc phải, không chỉ trong một đời mà có thể đã kéo dài qua nhiều đời nhiều kiếp.
Chúng ta thử quan sát những người thường tự tán thán mình và chê bai người khác xem họ có thật sự đạt được thành tựu trong tu hành hay không. Nhiều khi chỉ trong một thời gian ngắn, chính những lời tự đề cao và chê bai người khác đã làm tổn hại đến bản thân họ. Đặc biệt, nếu hủy báng các bậc tôn túc, các bậc chân tu, những người có đức hạnh thì sự tổn hại đối với chính mình càng lớn hơn.
Bởi vậy, khi chưa hiểu rõ một người, chúng ta không nên tùy tiện phán xét hay nói về họ như thể mình đã hiểu hết. Trước đây, tôi từng nghe một số người nói rằng người đứng đầu một nhóm Phật pháp đã bỏ tu. Tôi không biết thực hư thế nào. Có lẽ họ thấy tôi tổ chức các hoạt động tri ân cha mẹ, mở trường, tổ chức trại hè, tổ chức những ngày lễ tri ân nhà giáo và các hoạt động ngày càng long trọng nên cho rằng tôi không còn tu nữa.
Trong kinh, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã thọ ký rằng: “Ta là Phật đã thành, chúng sinh là Phật sẽ thành.” Vì vậy, lễ kính ở đây không có nghĩa là lễ kính hành vi tạo ác của một chúng sinh, mà là lễ kính Phật tánh và vị Phật tương lai nơi họ.
