Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Ba, ngày 17/02/2026.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 344: Lập nguyện là trước tiên

Chúng ta tu hành, điều quan trọng nhất là phải lập nguyện. “Lập nguyện ” là cách gọi trong nhà Phật, còn theo lẽ đời, đây chính là “lập chí ”. Ở đời, nếu không lập chí thì cả đời chẳng thể thành tựu việc gì. Trong Phật pháp, các bậc Tổ sư Đại đức đã để lại nhiều tác phẩm khuyên bảo rằng lập nguyện là việc tiên quyết. Có nguyện ắt sẽ thành công. Thực tế những năm qua cho thấy, khi ta hướng đến một mục tiêu cụ thể và miệt mài thực hiện, ta đều đạt được kết quả. Ví dụ như việc trồng rau, trước đây tôi không hề biết làm, nhưng nhờ kiên trì mà dần dần tôi đã thấu hiểu nguyên lý và các quy tắc để thực hiện tốt công việc trồng trọt này.

Học Phật cũng vậy, chúng ta phải lập nguyện. Nguyện ước đầu tiên là trên cầu thành Phật, dưới hóa độ chúng sanh. Đây chính là bản nguyện cao cả nhất của những người tu học theo Phật pháp Đại thừa. Tuy nhiên, nhiều người học Phật lại thiếu đi tâm nguyện thành Phật và lòng luyến thương độ sanh. Trước đây, tôi có một người bạn cùng đi du học nước ngoài; sau khi tôi về nước, anh ở lại học tiếp thạc sĩ. Thế nhưng, dù đã hoàn thành việc học và trở về nhiều năm, anh vẫn chẳng có hoạt động gì đáng kể. Khi gặp lại, anh chia sẻ rằng mình học chỉ để thỏa mãn sự hiểu biết chứ không có ý định làm việc gì khác.

Trong khoảng thời gian đó, tôi đã dịch thuật được rất nhiều. Khi xem các tác phẩm ấy, những người bạn đồng môn đều vô cùng kinh ngạc khi biết tôi chính là Vọng Tây. Họ vốn hiểu rất rõ về tôi thời còn đi học: tôi lớn tuổi hơn, lại học chẳng bằng ai. Có một người bạn cùng giảng dạy với tôi, trình độ giao tiếp và sự hiểu biết của anh khiến tôi vô cùng ngưỡng mộ. Lúc đó tôi từng nghĩ: “Sao anh ấy có thể giỏi như vậy, biết đến bao giờ mình mới có năng lực này? ” Thế rồi, ba, bốn hay năm năm sau, chính người bạn ấy lại đi tìm ông Vọng Tây, chứ không phải tìm tôi của ngày cũ. Anh ấy đã hết sức ngạc nhiên trước những gì tôi đã làm được. Thời điểm đó, tôi đã dịch được một nửa số đĩa giảng Kinh Vô Lượng Thọ lần thứ 10 của Hòa Thượng.

Người bạn ở lại học tiếp Thạc sĩ vốn là bạn thân của tôi. Qua câu chuyện của anh, tôi nhận thấy rằng dù học vị có cao đến đâu mà thiếu đi tâm lượng thì kiến thức ấy cũng trở nên vô ích và dần bị mai một. Vì vậy, việc lập nguyện, lập chí là vô cùng quan trọng để chúng ta có điểm tựa mà nỗ lực phấn đấu. Người thế gian vì muốn gây dựng gia đình, sự nghiệp nên họ dốc sức; còn chúng ta là những người học Phật, ta lập nguyện cứu giúp và phục vụ chúng sanh để lấy đó làm động lực cho chính mình. Nếu học Phật mà thiếu đi động lực, ta sẽ chẳng biết nương tựa vào đâu. Động lực cốt lõi thúc đẩy chúng ta chính là tâm nguyện thành Phật và lòng mong muốn hóa độ chúng sanh.

Hòa Thượng dạy rằng: “Bạn không có nguyện, vậy thì bạn làm sao có được thành tựu. Nguyện của bạn bao lớn thì bạn có thành tựu ngang ngửa. Nguyện và thành tựu sẽ ngang bằng. Thông thường người học Phật không có thành tựu là vì họ không có nguyện lực.” Nếu có nguyện lớn, ta sẽ đạt thành tựu lớn; nguyện nhỏ thì thành tựu nhỏ; còn không có nguyện thì chắc chắn chẳng thể thành công. Chẳng hạn, khi ta phát nguyện trở thành một nhà giáo giỏi, không phải ngày một ngày hai mà đạt được ngay, có khi phải mất ba đến năm năm sau tâm nguyện đó mới trở thành hiện thực.

Người ở đời không có thành tựu thường là do họ chẳng chịu lập chí. Nếu được hỏi: “Bạn có dự định gì cho tương lai không? ”, đa phần câu trả lời thường rất mơ hồ. Đó không phải là dự định thực tế mà chỉ là vọng tưởng, chẳng có điều gì đưa đến kết quả cụ thể. Nhiều người vừa mới bắt đầu đã vội bỏ cuộc. Vì sao vậy? Vì họ thấy khó khăn, thấy hiện tại chưa làm được nên quyết định dừng lại. Ngày tháng cứ thế trôi qua, năm năm, mười năm rồi cả cuộc đời chỉ sống trong ảo mộng. Rốt cuộc, ở thế gian họ chẳng thành tựu được gia đình hay sự nghiệp, mà trên con đường tu tập cũng không thu hái được kết quả gì. Nếu trong năm năm, mười năm ấy, chúng ta quyết chí nỗ lực hành động thì chắc chắn cuộc đời sẽ có sự chuyển biến tốt đẹp.

Một năm vừa qua đối với tôi thật chẳng dễ dàng, nhưng đó là chuyện riêng của bản thân nên tôi vẫn phải tự mình nỗ lực. Tôi từng nghĩ có lẽ mình chẳng thể vượt qua được tuổi 60, thế nhưng đến hôm nay, tôi đã chính thức bước sang tuổi 60 rồi. Khi chúng ta bớt đi nỗi lo toan cho riêng mình để dành tâm trí ấy lo nghĩ cho mọi người, thì đó chẳng phải là đã chuyển nghiệp lực thành nguyện lực rồi sao? Chính vì vậy, Hòa Thượng khẳng định rằng nhiều người học Phật không thể thành tựu là do thiếu nguyện lực – tức là không có tâm vì người khác mà lo nghĩ. Người biết vì người mà lo nghĩ chính là người có tâm đồng với tâm của Phật, Bồ Tát; tuy thân vẫn là thân phàm phu đầy nghiệp chướng, nhưng tâm đã tương ứng với tâm của Phật và Bồ Tát.