Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Hai, ngày 16/02/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 343: Mười thiện giống như đại địa
Nhờ có đại địa – nơi chúng ta đang sinh sống đây – mà vạn vật sinh sôi nảy nở. Nếu không có đại địa thì dù có hạt giống tốt, hạt giống ấy cũng không thể trưởng thành. Hòa Thượng ví Mười thiện như đại địa, là căn bản của Thanh Văn, là căn bản của Duyên Giác, là căn bản của Bồ Tát và là căn bản của Phật quả. Vì vậy, nếu chúng ta không bắt đầu từ 10 thiện thì mọi sự tu hành sẽ không thể thành tựu.
Hôm qua, tôi nói chuyện với một vị Phật tử tu hành lâu năm. Cô ấy chia sẻ rằng cô thấy nhiều người tu hành rất tốt, nhưng chỉ một thời gian thì tự nhiên tan rã: người rơi vào danh, người rơi vào lợi, người rơi vào sắc dục, khiến cô cảm thấy ngỡ ngàng. Tôi nói với cô ấy rằng những người đó chỉ tu hành tốt ở hình tướng, còn trong nội tâm, các tập khí ấy vẫn đang phát triển; khi họ gần điều gì thì điều đó sẽ phát khởi. Cô ấy nói tiếp rằng cô có cảm giác ngờ ngợ khi nhận thấy có người học Phật mà lại không giữ giới, vì vậy cô đã rời xa họ.
Thân không cẩn trọng thì sẽ rơi vào Sát, Đạo, Dâm; Ý thì Tham, Sân, Si; Miệng thì nói dối, nói lưỡi đôi chiều, nói lời hung ác, nói lời thêu dệt. Nghiệp khẩu rất nặng, đôi khi có thể vô tình phá hoại một đoàn thể. Nếu là cố ý thì chúng ta không thể tưởng tượng được tội đó lớn đến mức nào. Cho nên Hòa Thượng khẳng định 10 thiện giống như đại địa, có thể thành tựu Bồ Đề của Thanh Văn, của Duyên Giác, của Bồ Tát và của Vô Thượng Phật quả.
Chỉ cần quán sát bản thân, chúng ta tự xét xem hằng ngày tu hành, học Phật, học theo chuẩn mực Thánh Hiền nhưng vẫn còn lơ là với 10 thiện. Nếu chúng ta nghiêm túc với 10 ác thì sẽ không dễ dàng phạm phải 10 ác: “Thân Sát Đạo Dâm, Ý Tham Sân Si, Miệng nói dối, nói lưỡi đôi chiều, nói lời hung ác, nói lời thêu dệt.” Hòa Thượng chỉ dạy chúng ta lập một biểu đồ hình tròn, chia hai bên 10 ác và 10 thiện, để theo dõi trong một ngày tâm mình hướng về bên nào, ác hay thiện, từ đó biết ngay việc tu hành của mình có lực hay không, việc thiện mình làm là chân thiện hay giả thiện.
Gần đây, tôi bị một người lừa gạt; bề ngoài họ thể hiện tu hành rất tốt. Tuy vậy, tôi vẫn cảm thấy cách tu của họ dường như có vấn đề. Sau nhiều lần anh ta đưa tôi ra sân bay, tôi thấy anh ta có tâm hiếu nên mời anh đến dự lễ tri ân Cha mẹ. Nhờ diễn đàn đó để khơi dậy xúc cảm hướng về Cha mẹ, khiến Cha mẹ hoan hỉ, từ đó phát tâm hướng Phật, niệm Phật tu giải thoát. Tôi đã đặt vé máy bay mời anh đi. Tuy nhiên, tôi quan sát thấy cách ăn uống, cách nói năng, cách sinh hoạt của anh ta không thể hiện là người học Phật, niệm Phật lâu năm. Anh ta nghiện cà phê, ngày đủ ba cữ, thiếu là run chân tay. Việc làm như vậy có thể khiến người khác nhìn vào mà chê trách rằng: “Sao những người tu hành niệm Phật mà như vậy? ” Thật ra, họ chỉ tu ở hình tướng, dùng hình tướng để lừa người; lừa những người có tiền, lừa những người đang cô đơn.
Họ tu hành rất tốt, dẫn chúng rất tốt nhưng lại không giữ giới. Ma cũng như vậy, biểu hiện tướng mạo bên ngoài gần giống Phật, nhưng có điểm khác là Ma không giữ giới; trong hành nghi và lời nói hằng ngày sẽ biểu hiện sự phạm giới: gần tiền thì dính tiền, gần danh thì dính danh, gần sắc thì dính sắc, gần ăn thì dính ăn, gần ngủ thì dính ngủ. Vị Phật tử tôi nói chuyện hôm qua còn hỏi rằng cô thấy nhiều người tu Phật, nghe pháp Hòa Thượng rất tinh chuyên, nhưng sao họ lại thể hiện như vậy. Tôi nói rằng nghe là một chuyện, còn thực hành lại là chuyện hoàn toàn khác.
Thậm chí có người nghe pháp Hòa Thượng, chuyên niệm Phật mà vẫn còn phạm vào việc ngoại tình; có người được khuyên nhủ mà vẫn tiếp tục phạm. Họ không cưỡng lại được tập khí xấu ác của bản thân. Vì vậy, chúng ta học Phật phải bắt đầu từ căn bản; làm tốt căn bản rồi mới làm những việc khác. Đáng buồn nhất là miệng thì khuyên người niệm Phật, còn bản thân lại niệm danh lợi và tài sắc.
Hòa Thượng nói: “Điểm gốc của Phật pháp Đại thừa chính là 10 thiện. Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo không dài. Bạn chỉ cần xem qua một lúc là đã xem xong và cũng có thể hiểu được rất rõ ràng.” Thân có 3 điều, Ý có 3 điều, Khẩu có 4 điều, đều là căn bản. Nếu không tu từ căn bản thì dù tu đại pháp, Thân vẫn vướng Sát, Đạo, Dâm. Thân có thể không phạm nhưng Ý ngày ngày đều nghĩ đến, vì vậy tâm không thanh tịnh. Nếu như vậy, chúng ta niệm Phật có thanh tịnh không. Trong Tịnh Độ Kinh có câu: “Nghiệp tận tình không ”, vậy mà nếu nghiệp không tận, tình không không thì có thể Thân không làm nhưng trong lòng vẫn chất chứa, để rồi cuối cùng thân tàn ma dại.
