Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng thứ Ba, ngày 03/02/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 330: Tất cả hình thức nơi nhà Phật đều là biểu pháp
Chúng ta cần thấu hiểu rằng “Tất cả hình thức nơi nhà Phật đều là biểu pháp ”. Ví dụ, khi dâng hoa cúng Phật, hoa tốt thì quả nhất định sẽ tốt. Hòa Thượng chỉ dạy rằng ly nước trong suốt dâng cúng Phật biểu trưng cho tâm thanh tịnh; vì vậy, mỗi khi nhìn thấy ly nước là tự nhắc mình phải giữ tâm thanh tịnh và quán chiếu xem trong ngày qua tâm mình có rơi vào vọng tưởng, phiền não hay không.
Vì vậy, tất cả vật dụng cúng dường nơi nhà Phật đều là biểu pháp, không phải để Phật hưởng dụng hay để Phật ban phước. Phật là vô duyên đại từ, tức lòng từ không có điều kiện, nên sẵn sàng ban phước cho chúng sanh, nhưng thực tế Ngài cũng không thể làm thay điều đó; đã vậy thì thiên thần quỷ vật lại càng không thể. Do đó, phước phải do chính mình tạo, tự mình tu phước, tích phước và tiết phước.
Nhiều người không biết tiết phước là như thế nào; thực ra chỉ cần hằng ngày tiết kiệm nước, điện, không lãng phí thức ăn. Do không hiểu điều này, có người lúc trẻ sung túc nhưng về già lại bần cùng, thiếu thốn, thậm chí bệnh khổ triền miên, vì đã tiêu hết phước trong sinh mạng của mình. Nếu ông bà, cha mẹ được tiếp nhận giáo dục cổ xưa thì luôn nhắc con cháu biết tích cóp, tu phước, tích đức. Bà nội tôi từng dặn bố tôi rằng: “Nhà con đông nên lúc nào trong nhà cũng phải chứa hũ muối, hũ gạo.”
Quay lại bài học hôm nay, các vật dụng cúng dường nơi nhà Phật như hương, hoa, đèn, trái cây, phan, phướn đều là biểu pháp, nhắc nhở chúng ta những điều thiết thực. Ví dụ hoa quả: hoa là nhân, nhân tốt thì quả nhất định tốt, không bao giờ gieo nhân xấu mà được quả tốt, và ngược lại. Ngay cả hạt giống rau không rõ nguồn gốc khi gieo trồng thì tỷ lệ nảy mầm và sức sống của cây chỉ đạt khoảng một nửa, cây lớn lên cũng èo uột; còn hạt giống có nguồn gốc rõ ràng, giá cao thì gieo gần như đều nảy mầm và cây phát triển rất tốt. Từ đó có thể thấy, nhân tốt ắt cho quả tốt.
Vật dụng cúng dường nơi nhà Phật không chỉ mang ý nghĩa biểu pháp mà còn là sự tri ân, báo ân đối với Phật, Bồ Tát, Thánh Hiền—những bậc đã khai mở ánh sáng trí tuệ cho chúng ta. Vì vậy, đệ tử Phật có nên cúng dường Phật hay không? Trong mọi hoàn cảnh, chúng ta không nên rời Phật tượng; thấy hình tượng Phật là tự nhắc mình về một con người có nhân cách và sự nghiệp đáng noi theo. Đệ tử Phật phải học theo Phật, làm lợi ích cho chúng sanh; theo Hòa Thượng, chỉ lo lợi ích riêng mình là Ma giả Phật, là đệ tử của Ma.
Hòa Thượng nói: “Cúng dường tượng Phật có hai ý nghĩa. Một là thấy người hiền thì tự sửa mình ”. Trong Đệ Tử Quy có câu: “Gần người hiền, tốt vô hạn. Đức tiến dần, lỗi ngày giảm.” Thế nhưng trước đây, có một số người không hiểu, lại cho rằng thờ Phật trong nhà là đại tội, do đó, có những vùng miền rất sợ để tượng Phật trong nhà. Nhiều người hưởng ứng và tin theo việc này. Đây là một ý niệm sai lầm.
Khi thấy những người có hành động đẹp, việc làm tốt, chúng ta soi lại mình xem có làm được như họ hay không. Phật là bậc tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn—tự mình giác ngộ, hoàn thiện bản thân và đem sự hoàn thiện ấy dạy bảo người khác. Thế gian gọi người như vậy là một nhân cách lớn, một người thầy vĩ đại.
Hòa Thượng nói: “Ý nghĩa thứ hai của cúng dường tượng Phật là không quên gốc.” Chúng ta niệm Nam Mô “Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật ” thì “Bổn ” là gốc và “Sư ” là thầy. “Bổn Sư ” là vị thầy đầu tiên, vị thầy khai mở cho chúng ta biết được chân tướng của vũ trụ nhân sanh, biết được trồng nhân tốt sẽ được quả tốt, trồng nhân xấu không tránh được quả xấu, gieo nhân yêu thương nhất định gặt quả yêu thương. “Thích Ca ” là năng nhân tức là từ bi. “Mâu Ni ” là tịch mặc tức là thanh tịnh.
Danh hiệu của Ngài nhắc nhở chúng ta rằng với người phải đem lòng yêu thương, giúp đỡ chân thành, không vụ lợi, và với chính mình phải giữ tâm thanh tịnh. Trong mọi việc làm, nếu không có ý niệm tư lợi thì là thanh tịnh; chỉ cần xen một chút tư lợi thì không còn thanh tịnh. Nghe vậy, nhiều người cho rằng không làm được, nhưng theo tôi, chắc chắn làm được nếu có quá trình rèn luyện.
