Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50’ đến 6h00’, sáng thứ Hai, ngày 19/01/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 315: Ở trong thế gian mà không bị ô nhiễm
Hoa sen sinh ra trong bùn đất mà không hề bị ô nhiễm bởi mùi bùn. Khi vượt qua lớp bùn đen và làn nước ao tù, búp sen vươn lên mạnh mẽ; để rồi khi thoát khỏi mặt nước, nó nở rộ đóa hoa tinh khiết với hương thơm ngào ngạt. Hình ảnh bùn nhơ chính là biểu trưng cho hoàn cảnh và cảnh giới trong sáu nẻo luân hồi. Chính vì lẽ đó, Phật pháp đã dùng hoa sen làm biểu pháp cho sự tu hành.
Ngày nay, sự ô nhiễm trong đời sống hiện đại thật đáng lo ngại. Chỉ riêng nói về công nghệ AI, nó có thể giúp các công trình hoạt động xuyên suốt đêm ngày mà không cần sức người, không cần bật đèn, vì tất cả đều do robot vận hành. Đó là khi những người thiện lương sử dụng AI để làm việc tốt phục vụ cộng đồng. Vậy nếu kẻ xấu sử dụng công nghệ AI để làm việc ác thì sẽ ra sao? Sự "ô nhiễm" này thật sự đáng sợ! Ngày xưa, nói đến trộm cắp là nói đến những kẻ cụ thể đột nhập vào nhà để lấy đồ; còn ngày nay, trộm cắp và lừa đảo có thể ẩn mình ở bất cứ đâu trên thế giới mà vẫn chiếm đoạt được một lượng tài sản khổng lồ của con người.
Cho nên, điều cốt lõi hiện nay vẫn là nền tảng đạo đức và chuẩn mực làm người. Đây là vấn đề vô cùng quan trọng; bởi nếu thiếu đi những điều này, lớp người sau dù có tài nhưng không có đức thì cũng chỉ gây hại cho thế gian. Viễn cảnh ấy khiến chúng ta vô cùng lo lắng cho tương lai của thế hệ mai sau.
Mọi sự mọi việc công nghệ AI đều có thể thực hiện được. Nếu ngày trước, việc đóng phim cần sự tham gia của rất nhiều người, thì ngày nay AI có thể tạo ra những bộ phim với hàng trăm nhân vật một cách dễ dàng. AI cũng có thể trả lời các nội dung về việc Hòa Thượng Tịnh Không đã dạy chúng ta điều gì. Thế nhưng, nếu bản thân chúng ta không thấu hiểu nguyên lý, nguyên tắc về Phật pháp chân chính, không biết đạo phong của Hòa Thượng ra sao, thì chúng ta sẽ không thể phân biệt được AI đang nói đúng hay sai. Chẳng hạn, nếu có ai đó dùng công nghệ AI để đưa ra thông tin giả mạo rằng Hòa Thượng Tịnh Không bảo niệm Phật là sai, thì khi mọi người truy vấn, AI sẽ mặc nhiên đưa ra thông tin sai lệch đó.
Hòa Thượng từng chỉ dạy rằng: Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trong Đại Kinh đã khuyên chúng ta phải niệm Phật, cầu sinh Cực Lạc. Nếu ngày nay có một vị “Phật Thích Ca” nào xuất hiện và bảo rằng: “Ngày trước ta bảo các người niệm Phật là sai, bây giờ không cần niệm Phật nữa mà hãy tu pháp khác ”, thì chúng ta phải biết ngay đó chính là Ma giả Phật.
Chúng ta phải làm sao để thế hệ sau không bị ô nhiễm bởi cái xấu. Nếu muốn cách ly cái xấu, nhất định phải cho các con tiếp nhận cái tốt từ sớm. Người xưa đã nói: “Tiên nhập vi chủ ” – cái gì tiếp nhận trước sẽ làm chủ tâm thức. Vì chúng ta đã lỡ tiếp nhận cái xấu trước, nên từ sáng đến chiều thường chỉ làm theo ý riêng, tự cho mình là đúng; đến khi xảy ra hư hại, người khác phải chịu tổn thất chứ không phải bản thân mình. Cho nên, những người đã phát tâm làm giáo dục hãy nỗ lực hết mình, bởi đây chính là con đường tạo ra công đức và phước báu vô lượng.
Khi con tôi còn nhỏ, tôi từng chìm đắm trong danh văn lợi dưỡng nên đã không theo sát sự trưởng thành của các con. Nhưng hiện tại, đối với cháu mình, tôi cảm nhận rõ cháu như một tờ giấy trắng; nếu ta dạy cho cháu điều gì, cháu sẽ trở thành người như thế ấy – đúng là cái gì vào trước sẽ làm chủ.
Trong thời đại 4.0, những con người bất tài vô dụng sẽ sống ra sao, và chúng ta sẽ làm gì khi công nghệ AI thay thế tất cả? Đúng như trong Kinh Phật đã dạy: Ta Bà không phải là chốn dễ đùa, hãy mau mau mà vượt thoát. Cõi này không chỉ có đạo đức và phong hóa xã hội đang xuống cấp, mà sự ô nhiễm tâm thức cũng ngày càng trầm trọng. Hiện tại, cha mẹ đến giờ ăn nhưng không nấu nướng, chỉ cần nhắn tin cho con. Nửa tiếng sau là đã có người giao thức ăn đến. Cứ thế này thì tương lai, những đứa trẻ – đặc biệt là ở thành phố lớn – sẽ chẳng biết nấu nướng bất cứ thứ gì.
Do đó, giáo dục con người theo chuẩn mực đạo đức là vô cùng quan trọng. Chỉ những con người có chuẩn mực mới đủ năng lực điều khiển AI. Hòa Thượng nói: “Hoa sen đại biểu cho sự thanh tịnh, ở trong bùn mà không bị ô nhiễm ”. Cũng vậy, chúng ta sống trong hoàn cảnh này nếu có thể kiểm soát được chính mình, tức là không để mình bị ô nhiễm.
