Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!

Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50’ đến 6h00’, sáng thứ Hai, ngày 29/12/2025.

****************************

PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC

Bài 294: Cách vật trí tri

Học Phật pháp phải bắt đầu từ việc đoạn trừ căn bản phiền não tức là “Tham Sân Si Mạn”. Nhà Nho cũng bắt đầu từ đoạn trừ phiền não như nhà Phật. Đó chính là “Cách vật trí tri” - một nội dung được đề cập trong sách Đại học của nhà Nho, cũng là tổng giáo học của nhà Nho. Trước tiên phải “Cách vật” sau đó mới “Trí tri”, kế tiếp là “Thành ý, Chánh tâm, Tu thân, Tề gia, Trị quốc, Bình thiên hạ”. Phải có trật tự như vậy, không được đảo lộn. Từ “Trí tri” - tức là khai mở trí tuệ - mới đạt đến “Thành ý”. Từ “Thành ý” mới đạt được “Chánh tâm”.

Phật pháp tu học trước nhất phải diệt trừ “Tham Sân Si Mạn”. Nếu không diệt trừ “Tham Sân Si Mạn” mà ngày ngày chúng ta “tinh tấn” thì đó chỉ là chúng ta đang lầm tưởng rằng mình “tinh tấn”. Do đó, Hòa Thượng sách tấn chúng ta phải phân biệt cho rõ giữa “tinh tấn” và “tham cầu”. Chúng ta mong đạt một bá đồ gì đó, hoặc vì ảo danh ảo vọng, vì sĩ diện nên phải nỗ lực, cố sức thì đó không phải là tinh tấn. Tinh tấn là việc thường hằng.

Hòa Thượng nói: “Cái gì là cách vật, vật chính là năm dục Tài Sắc Danh Thực Thùy. Người thế gian tham thố hưởng thụ năm dục sáu trần, bạn phải cách trừ, trừ bỏ được năm dục này thì bạn mới đạt đến trí tri tức là khai mở trí tuệ.” Từ đây chúng ta quan sát thấy, người tu hành hằng ngày chìm đắm trong danh vọng lợi dưỡng, thứ gì cũng ham thích thì chỉ là tu danh tu lợi, tu dục tu tình. Hòa Thượng nhắc: “Tài Sắc Danh Thực Thùy - Địa Ngục ngũ điều căn” tức là nếu chúng ta phạm phải một trong năm điều này thì đã khai mở đại lộ đi thẳng vào Địa Ngục, huống hồ tiêm nhiễm cả năm thứ thì chính mình không đọa Địa Ngục thì ai đọa, vậy mà nghĩ mình sẽ là cư dân thế giới Tây Phương Cực Lạc, sẽ vãng sanh trong một ngày gần? Đây chỉ là tham cầu.

Tu học bất kỳ pháp môn nào trong nhà Phật, không chỉ riêng Tịnh Độ mà các pháp môn như Mật, Thiền đều phải bắt đầu từ đoạn trừ phiền não như “Tham Sân Si Mạn”, “Ảo danh ảo vọng”, “Tự tư tự lợi”, ý niệm hưởng thụ “Năm dục sáu trần”. Tâm thanh tịnh như một hồ nước trong xanh có thể soi chiếu mọi vật. Hồ vẩn đục thì không thể soi chiếu được thứ gì. Tâm của chúng ta bị 16 tên giặc tập khí nên trên chi phối. Từ chỗ này chúng ta có thể quán chiếu đâu là bạn lành, đâu là thầy tốt. Hòa Thượng nói việc này không khó, chỉ cần một chút danh, chút lợi là nhìn ra ngay họ có háo danh, háo lợi không.

Cách đây, hơn 20 năm, có một người học trò, sau khi chị trả lại tiền đã vay, thì nói với tôi rằng: “Sư phụ ơi! Con cho chị mượn một số tiền, giờ chị trả lại, con không tiêu vào việc gì, thôi sư phụ tiêu đi!” Tôi nói: “Tiền mà con không sài, con để Thầy sài thì cảnh giới của con cao hơn Thầy rồi!” May là mấy mươi năm trước tôi đã từ chối, thế mà người học trò này cũng bỏ mình đi. Một lần nữa, trong chuyến lưu giảng ở Thanh Hóa tại một ngôi nhà giàu có, đôi bên rất thân tình, người chủ nhà đã dành một khoản tiền cho tôi lo việc phiên dịch. Tôi từ chối thẳng, tôi nói: “Trên bước đường tôi đi chia sẻ, tôi đã phát nguyện là không nhận bất cứ thứ gì, cho dù là thân tình đến đâu cũng không ngoại lệ.”

Ấy vậy mà một vài năm sau, những người đó cũng không nghe pháp của Hòa Thượng, đến bây giờ, tôi biết rằng họ đã trải qua nhiều pháp tu. Vậy thì, chúng ta xét nghĩ xem, chúng ta tu hành có “Cách vật” không? Có đoạn trừ tham cầu của chính mình không hay vẫn chìm đắm trong tham cầu. Cho nên Hòa Thượng vẫn nhắc chúng ta phải phản tỉnh xem mình đang tinh tấn hay tham cầu. Cho nên Hòa Thượng nói Ma có rất nhiều tiền. Nếu bạn tham tiền thì Ma sẽ đem tiền đến cho bạn, nhưng nên nhớ rằng, bạn động tâm ở mức nào thì Ma sẽ đem số tiền đủ ở mức bạn động tâm, không hơn cũng không kém.

Có nhiều người nói rằng họ được Phật A Di Đà ban cho thứ này, thứ kia. Phật không đi thỏa mãn năm dục sáu trần của chúng ta. Chúng ta đạt được tham dục, tham cầu của chính mình tức là Ma đang thỏa mãn cho chúng ta. Thế nhưng mọi người lại không nhận ra, cứ nghĩ là mình niệm Phật tốt nên Phật ban cho thứ này, thứ kia, cho mình một đạo tràng tốt. Hoàn toàn sai rồi!