Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang
Chủ Đề 889: Các Pháp Do Duyên Sanh Nên Không Thật, Đồng Một Chân Như Nên Không Hư
Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không
Thời gian: Tháng 05 năm 1995
Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore
Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 076)
Chuyển ngữ: Tịch Minh
— ❖ —
【”Chư pháp duyên sanh nhi vô thật, đồng nhất như thật nhi vô hư. Sở dĩ Như Lai thuyết nhất thiết pháp giai thị Phật pháp. Do chư pháp như nghĩa, khai xuất vô thật vô hư. Tức dĩ vô thật vô hư, hiển minh nhất thiết giai thị, chứng thành chư pháp nhất như. Triển chuyển tương sanh, tương thích, tương thành, kỳ thật giai minh nhất nghĩa, ưng vô sở trụ thị dã.”】
(Dịch nghĩa: Các pháp do duyên sanh nên không chân thật, nhưng đồng một bản thể Chân như thật tế nên không hư vọng. Cho nên Như Lai nói tất cả pháp đều là Phật pháp. Từ ý nghĩa “chư pháp như” (các pháp là Chân như), mở ra đạo lý “vô thật vô hư” (không thật không hư). Chính từ “vô thật vô hư” mà làm hiển minh ý nghĩa “tất cả đều là Phật pháp”, chứng minh thành tựu [đạo lý] “các pháp nhất như”. Lần lượt sanh ra nhau, giải thích cho nhau, thành tựu lẫn nhau, kỳ thực đều làm sáng tỏ một nghĩa: Đó chính là “ưng vô sở trụ” (nên không có chỗ trụ) vậy.)
Ý nghĩa sâu xa này, chúng ta từ lúc bắt đầu giảng Kinh cho đến chỗ này, các đồng học dẫu cho không thể hoàn toàn lĩnh ngộ, nhưng tôi tin rằng ít nhiều cũng nhận được chút tin tức. Quả thực nếu có thể thấu triệt được một câu, hai câu, thì cả đời chúng ta thọ dụng vô cùng; nói cách khác là hưởng thụ không hết. Giống như trong Đại Kinh thường giảng: “Huệ dĩ chân thật lợi ích” (Ban cho lợi ích chân thật), lợi ích chân thật mà Phật ban cho chúng ta, đều nằm ở trong những bộ kinh luận Đại thừa liễu nghĩa này. Tất cả pháp đều do duyên sanh, dùng lời hiện đại mà nói, đó là “điều kiện”. Trong Kinh Hoa Nghiêm có giảng, bất kỳ một pháp nào, nhỏ như hạt vi trần - đây là vật nhỏ nhất trong các pháp - cũng đều do vô lượng nhân duyên sanh ra. Vô lượng nhân duyên, dùng lời hiện đại của chúng ta để nói chính là điều kiện, là vô lượng vô biên các điều kiện hiển hiện ra một pháp này. Đã là do vô vàn điều kiện thành tựu nên, quý vị phải hiểu rõ, bên trong này hàm tàng ý nghĩa gì? Ý thú chân thật ở trong đó chính là nói cho chúng ta biết: Pháp vốn chẳng phải là thật có, mà do rất nhiều điều kiện tụ hợp lại mà hiển hiện ra. Do đó, nó không có tự tánh, không có tự thể, cho nên gọi là “vô thật” (không chân thật). Ý nghĩa của chữ “vô thật” vô cùng sâu rộng, chúng ta dùng một câu nói đơn giản để diễn đạt, đó chính là: “Đương thể tức không, liễu bất khả đắc” (Ngay nơi bản thể vốn là không, hoàn toàn chẳng thể đắc được). Bởi vì ngay nơi bản thể vốn là không, hoàn toàn chẳng thể đắc được, cho nên Phật dạy chúng ta chớ nên chấp trước, chấp trước là sai rồi.
Chư Phật, đại Bồ Tát và chúng sanh chúng ta khác biệt ở chỗ nào? Điều này chúng ta cần phải biết. Phật ở trong Kinh thường quở trách chúng ta, chúng sanh trong lục đạo chúng ta sử dụng chính là tâm luân hồi, tạo tác chính là nghiệp luân hồi, cho nên vô lượng kiếp đến nay cứ sanh tử luân hồi, mãi mãi không có ngày được thoát ly. Chúng ta thử hỏi: Thế nào gọi là tâm luân hồi? Dùng cách nói của Kinh Kim Cang thì quá đỗi rõ ràng rồi. Bốn kiến chấp mà Kinh Kim Cang nói đến là: ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, đây chính là tâm luân hồi. Thế nào là nghiệp luân hồi? Bốn tướng mà Kinh Kim Cang nói đến là: ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, đây gọi là nghiệp luân hồi. Trong Kinh nói rất hay: “Nếu Bồ tát có ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, tức chẳng phải Bồ tát”. Tiêu chuẩn được định ra ở ngay chỗ này. Bốn tướng đã phá rồi thì không tạo nghiệp luân hồi; bốn kiến chấp phá rồi thì chuyển tâm luân hồi thành tâm Đại Bồ Đề. Dùng lời trên Kinh Kim Cang để thuyết minh thì vô cùng rõ ràng, vô cùng rành mạch, một chút cũng chẳng dài dòng. Nhận rõ chân tướng của vũ trụ nhân sanh là “vô thật vô hư”. Vô thật là bởi vì nó là pháp duyên sanh, không có tự tánh, cũng tức là không có tự thể, hoàn toàn chẳng thể đắc được, đó là vô thật. Tại sao nói vô hư? Vì nó có tướng, hoàn toàn chẳng phải là không có tướng, “đồng nhất như thật nhi vô hư” (đồng một bản thể Chân như thật tế nên không hư). Do đó, Phật đã nói cho chúng ta biết chân tướng của tất cả vạn sự vạn pháp trong vũ trụ nhân sanh, chỉ một câu đã nói toạc ra: “Như Lai nói tất cả pháp đều là Phật pháp”. Thế nên nếu bạn liễu ngộ được, thì chẳng có một pháp nào không phải là Phật pháp; còn nếu bạn không liễu ngộ, thì Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh cũng không phải là Phật pháp, những gì Thế Tôn thuyết giảng suốt bốn mươi chín năm cũng không phải là Phật pháp. Vấn đề chính là bạn có liễu ngộ hay không. Thế nào gọi là Phật pháp? Chữ “Phật” có nghĩa là giác ngộ, cho nên Phật pháp chính là đối với tất cả pháp bạn đều có thể thấu rõ, đều có thể giác ngộ và minh liễu triệt để, như vậy thì pháp nào lại chẳng phải là Phật pháp! Cửa Phật chúng ta thường giảng “Phật pháp vô biên”, quả thật đúng là không có bờ bến. “Vô thật vô hư” là cương lĩnh vô cùng quan trọng ở trong Kinh Kim Cang.
