Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 857: Vô Thượng Chánh Đẳng Giác Chẳng Phải Gì Khác, Chính Là Chân Như Bổn Tánh, Cũng Gọi Là Tự Tánh Thanh Tịnh Tâm

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 073)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Vô thượng chánh đẳng giác chẳng phải gì khác, chính là chân như bổn tánh, cũng gọi là tự tánh thanh tịnh tâm. Vì là tông chỉ của muôn pháp, nên xưng là “Vô thượng”. Vì hết thảy chúng sanh đều vốn cùng sẵn có, nên gọi là “Chánh đẳng”. Chỉ vì bị phân biệt, chấp trước, vọng tưởng làm chướng ngại, nếu có thể trừ bỏ vọng tưởng, dẹp đi chướng ngại, thì gọi là “Chánh giác”.】

Đây là một lời giải thích đơn giản cho danh từ “Vô thượng chánh đẳng chánh giác”, thuộc về kiến thức Phật học thường thức. Chúng ta cần có nhận thức đúng đắn về danh từ này. Phạn ngữ gọi là “A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề”, đây là cái gì vậy? Hóa ra chính là “Chân như bổn tánh”, Thiền tông gọi là “Đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh”. Minh tâm kiến tánh là gì? Là kiến được chân như bổn tánh; nói cách khác, minh tâm kiến tánh chính là chứng được Vô thượng chánh đẳng chánh giác. Tịnh độ tông chúng ta niệm Phật, niệm đến “Nhất tâm bất loạn”. Nhất tâm bất loạn là gì? Nhất tâm bất loạn chính là “Tự tánh thanh tịnh tâm”, danh tướng tuy nói khác nhau, nhưng vẫn là một việc này. Giáo hạ gọi là Vô thượng chánh đẳng chánh giác, Tông môn gọi là minh tâm kiến tánh, Tịnh độ tông gọi là nhất tâm bất loạn, đều là một việc; tên gọi không giống nhau, nhưng thực chất là một sự việc.

Vì sao nói nó là tông chỉ của muôn pháp? Muôn pháp chính là vũ trụ thời không mà chúng ta nói đến hiện nay, hết thảy các hiện tượng bao hàm trong đó, thuật ngữ Phật giáo gọi là “Thập pháp giới y chánh trang nghiêm”. Những hiện tượng này từ đâu mà ra? Đều do tự tánh thanh tịnh tâm biến hiện ra. Nó là “năng biến”, tất cả muôn pháp là “sở biến”, đây chính là năng biến. Cái năng biến là chủ, là chân thật; cái sở biến là hư vọng, là giả dối. Điều này cũng ví như những người chưa có công phu tu hành như chúng ta, bản thân không làm chủ được, nên tối ngủ sẽ nằm mộng. Quý vị cần phải biết, tối ngủ nằm mộng là chuyện như thế nào? Là do tự mình không làm chủ được, nếu tự mình có thể làm chủ được thì tối sẽ không nằm mộng. Người có công phu, tâm địa thanh tịnh, có định công, họ sẽ không nằm mộng. Mỗi tối chúng ta nằm mộng đều không giống nhau, quý vị trong một đời đã từng trải qua những giấc mộng giống nhau chưa? Ngày ngày nằm mộng đều khác nhau. Quý vị phải biết, thứ có khả năng tạo ra mộng là Tâm, cảnh giới trong mộng đó là Tướng, đó chính là muôn pháp; ngày ngày không giống nhau, đó chẳng phải là muôn pháp sao? Cho nên mộng là do tâm biến hiện ra, điều này chúng ta tương đối dễ thể hội; nói cả vũ trụ này là do tâm chúng ta biến hiện ra, điều này không dễ hiểu lắm. Thật ra cái đạo lý đó, so với việc nằm mộng thật sự vô cùng gần gũi. Đời người quả thật là một giấc mộng, ngày hôm qua vĩnh viễn sẽ không bao giờ trở lại nữa, đừng nói ngày hôm qua không trở lại, chúng ta nói “hiện tại”, hiện tại liền trôi qua rồi, một phút một giây vĩnh viễn không quay trở lại, so với việc mỗi ngày trải qua giấc mộng kia có gì khác biệt đâu? Do đó, “Kinh Kim Cang” ở phần cuối bảo chúng ta: “Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh” (Hết thảy pháp hữu vi, như mộng huyễn, bọt bóng). Giấc mộng có dứt đoạn hay không? Xin thưa với quý vị, sẽ không dứt đoạn. Nhắm mắt lại quý vị sẽ nằm mộng, mở mắt ra vẫn đang nằm mộng, mộng sẽ không đoạn dứt. Điều này chứng minh rằng tướng sẽ không đoạn dứt, vì Thể của nó không đoạn dứt. Thanh tịnh tâm là Thể, Thể sẽ không đoạn dứt, không tiêu diệt, nên tướng sẽ không diệt. Không diệt là thật, nhưng nó sẽ chuyển biến, thuận theo ý niệm của quý vị mà chuyển biến. Do vậy, Phật mới dạy chúng ta “vô trụ sanh tâm”, sanh tâm là có đạo lý của nó.

Sanh cái tâm như thế nào? Phải sanh tâm thanh tịnh, phải sanh tâm thiện. Sanh tâm thiện, vừa rồi nói, tướng sẽ không đoạn diệt, nó sẽ biến đổi; sanh tâm thiện thì cảnh giới này sẽ chuyển biến tốt, khởi ác niệm thì cảnh giới đó sẽ chuyển biến xấu. Biến đổi từ đâu? Xin thưa với quý vị, biến đổi từ tướng mạo của quý vị, biến đổi từ thể chất thân thể của quý vị, bởi vì thân và tâm là gần gũi nhất, sau đó mới mở rộng ra bên ngoài, đến hết thảy chúng sanh, sơn hà đại địa. Cho nên cái khởi lên sự biến đổi đầu tiên, sự biến đổi rõ rệt nhất, chính là thân thể và tướng mạo của quý vị. Vì vậy nói người học Phật có công phu, công phu đắc lực, thì không cần phải luôn treo nơi cửa miệng, người ta vừa nhìn thấy tôn dung của quý vị liền biết ngay. Nhìn thấy tướng mạo quý vị năm sau đẹp hơn năm trước, thân thể năm sau khỏe mạnh hơn năm trước, đương nhiên là công phu của quý vị đắc lực. Tục ngữ thế gian xem bói xem tướng đều sẽ nói “tướng tùy tâm chuyển”, điều này không sai chút nào! Quý vị xem, người có tâm địa từ bi thì tướng mạo liền từ bi; người có tâm địa hiểm ác thì tướng mạo rất đáng sợ, đây là đạo lý nhất định. Khi trong lòng quý vị vui vẻ, tướng mạo quý vị rất dễ nhìn; khi trong lòng quý vị không vui, quý vị bày ra bộ mặt đó liền rất khó coi, điều này rất rõ ràng, nó biến đổi rất nhanh. Công phu tu hành chân chánh có thể thọ dụng, thật sự lập tức liền hiện tiền, điều này không giả chút nào. Thế nên Tâm là chủ tể, chẳng những là chủ tể của cái thân này, chủ tể của một thân, mà là chủ tể của toàn bộ vũ trụ, của hết thảy chúng sanh, là tông chỉ của muôn pháp, nên gọi là “Vô thượng”, chính là ý nghĩa này.