Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 693: Mọi Pháp Sở Dĩ Có Đủ Loại Khác Biệt, Là Tùy Theo Nghiệp Lực Mà Khác (Duy Thức Sở Biến) (Phần Thượng)

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 059)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Mọi pháp sở dĩ có đủ loại khác biệt, là tùy theo nghiệp lực mà khác (Duy Thức sở biến). Nghiệp lực phức tạp thì hiện tướng cũng phức tạp, nghiệp lực thuần tịnh thì hiện tướng cũng thuần tịnh, mảy may không sai chạy. Đây gọi là “Không tức là Hữu”. Phàm phu không rõ đạo lý này, bài bác không nhân quả, chấp lấy tướng Không, không chuyện ác nào chẳng làm, đây chính là cái nhân của sự đọa lạc.】

Đoạn này cùng với đoạn giảng ở phía trước, hai đoạn ngắn này vô cùng quan trọng, bởi vì đó là nền tảng cho sự quán chiếu tu hành của chúng ta. Đối với cách nhìn nhận vạn tướng trong vũ trụ nhân sinh, rốt cuộc cách nhìn nào mới là chính xác? Những cách nhìn nào là sai lầm? Hai đoạn này có thể nói là cách nhìn chân thực nhất, chân tướng của vũ trụ đích thực là đúng như vậy. Nếu chúng ta có thể thường xuyên ghi nhớ trong lòng, thường xuyên dùng góc độ này để quan sát hết thảy vạn pháp, thì chẳng những có thể đắc định, tâm được an, mà còn có thể khai ngộ; đúng như câu nói “tâm an lý đắc” (lý lẽ rõ ràng minh bạch thì tâm liền an). Tâm an lý đắc chính là quả vị từ Sơ trụ của Viên giáo trở lên. Từ đó có thể thấy, những gì hai đoạn này nói đến chính là cảnh giới của Bồ-tát từ Sơ trụ Viên giáo trở lên.

Mọi pháp vì sao lại phức tạp như vậy, có đủ loại khác biệt? Nguyên nhân của sự phức tạp là do ý niệm phức tạp. Phật thường nhắc nhở chúng ta trong các bộ kinh Đại thừa rằng: “Hết thảy pháp từ tâm tưởng sinh”. Y báo và chánh báo trang nghiêm của mười pháp giới, cho đến Nhất Chân pháp giới, thế giới Cực Lạc, thảy đều từ tâm tưởng sinh. Nếu chúng ta có thể thể hội được đôi chút ý nghĩa của câu nói này, chúng ta hãy thử tự kiểm điểm lại xem, tâm tưởng của chúng ta từ sáng đến tối có bao nhiêu ý niệm? Bao nhiêu ý niệm khác nhau? Từ mùng một đầu năm đến ba mươi tháng chạp, từ lúc chúng ta sinh ra cho đến khi báo thân này kết thúc, quý vị thử nghĩ xem, có bao nhiêu ý niệm! Mà những gì bản thân chúng ta có thể tự nhận biết được, thật lòng mà nói, chỉ là những ý niệm vô cùng thô thiển, còn những ý niệm vi tế thì chính chúng ta lại chẳng hề hay biết. Tâm của người càng thanh tịnh thì năng lực quan sát càng vi tế. Kinh Đại thừa nói, Bồ-tát Bát địa mới nhìn thấy được động tướng của A-lại-da thức, tức là những hoạt động của A-lại-da thức mà chúng ta thường nhắc đến, phải đạt đến cảnh giới đó thì các Ngài mới có thể nhìn thấy được; đó là những ý niệm cực kỳ vi tế. Ý niệm phức tạp đến thế, mà hết thảy pháp lại từ tâm tưởng sinh, tâm tưởng này chính là ý niệm. Vạn pháp đều do tâm tưởng mà sinh ra, vậy thì làm sao có thể không phức tạp cho được? Đương nhiên là vô cùng phức tạp rồi. Chỉ riêng một con người chúng ta, ý niệm này đã vô lượng vô biên, huống hồ là đại chúng, là vạn loại chúng sinh, những ý niệm này cộng lại với nhau thì thật là quá đỗi kinh khủng! Trong kinh chỉ dùng một câu để hình dung: Không thể nghĩ bàn! Đây là lời nói thật, đích xác là không thể nghĩ bàn (bất khả tư nghị). Thế nên, đủ loại hiện tướng khác biệt đều là do nghiệp lực biến hiện ra. Chỗ này nói nghiệp lực biến hiện, cũng chính là “Duy Thức sở biến” mà Pháp Tướng Tông thường nói, và “từ tâm tưởng sinh” mà Phật thường dạy, đều cùng chung một ý nghĩa.

Nghiệp lực phức tạp, chư vị cần phải biết, khởi tâm động niệm là đã tạo nghiệp rồi, chứ không phải nói rằng miệng chúng ta tạo, thân chúng ta tạo mới tính là tạo nghiệp. Công cụ tạo nghiệp có ba loại lớn: Thân, ngữ, ý. Thân tạo nghiệp, ngữ (lời nói) tạo nghiệp, và ý niệm cũng tạo nghiệp, ý niệm chính là ý nghiệp. Thân và miệng tạo nghiệp còn có lúc gián đoạn, có lúc dừng lại, nhưng ý nghiệp thì không hề gián đoạn. Đừng cho rằng chúng ta đang ngồi tĩnh tọa ở đó, tâm rất thanh tịnh, một niệm không sinh là không tạo nghiệp; những ý niệm vi tế vẫn đang tiếp tục không ngừng tạo nghiệp đấy. Mỗi tối đi ngủ, thân chúng ta không tạo nghiệp, miệng cũng không tạo nghiệp, nhưng vẫn còn nằm mộng, nằm mộng chính là ý vẫn đang tạo nghiệp. Cho nên ý tạo nghiệp chưa bao giờ gián đoạn, điều này là đáng sợ nhất! Nghiệp lực phức tạp thì hiện ra cái tướng phức tạp.