Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 609: Nếu Ở Nơi Lục Độ, Mỗi Mỗi Đều Không Lơi Lỏng, Không Thoái Chuyển, Đó Gọi Là Tinh Tấn

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 052)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Nếu ở nơi Bát Nhã, Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Thiền định, mỗi mỗi đều không lơi lỏng, không thoái chuyển, đó gọi là Tinh tấn.】

Đây là định nghĩa của tinh tấn. Lục độ bao gồm hết thảy các hạnh môn của Bồ-tát, cũng tức là như tôi vừa mới nói, bao gồm toàn bộ hành vi trong đời sống của chúng ta. Tất cả hành vi trong đời sống, bao gồm cả việc khởi tâm động niệm, đều có thể tương ứng với sáu cương lĩnh lớn này; Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Bát Nhã, đều có thể tương ứng với điều này. Từng việc từng việc đều có thể không trễ nải, không thoái chuyển, trong “Phổ Hiền Bồ-tát Hạnh Nguyện Phẩm” có nói là không mệt mỏi, không chán ghét (bất bì bất yếm), đây chính là tinh tấn; nếu như sanh tâm mệt mỏi, sanh tâm chán nản, thì Tinh tấn Ba-la-mật liền không còn nữa. Chư vị phải biết rằng, không có tinh tấn, thì không chỉ Thiền định quý vị không có, Bát Nhã quý vị không có, mà Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục ở phía trước đại khái cũng qua loa đại khái, chẳng ra làm sao. Cho nên tinh tấn là thiện căn của Bồ-tát. Chư vị thường nhắc đến thiện căn, thiện căn của thế gian pháp có ba điều: vô tham, vô sân, vô si, gọi là ba thiện căn; thiện căn của pháp xuất thế gian chỉ có một điều: tinh tấn. Thế nhưng quý vị phải hiểu rằng, pháp xuất thế gian được xây dựng trên nền tảng của pháp thế gian, tuyệt đối không phải nói tham sân si chưa đoạn, mà bây giờ liều mạng tinh tấn, thì đây chính là Bồ-tát rồi, không phải vậy. Trước tiên phải tu cho tốt ba thiện căn của pháp thế gian, sau đó mới tu thiện căn xuất thế gian, điều này có thứ lớp, không thể rối loạn, không thể vượt cấp, nhất định phải tu học theo từng bước một.

Không chỉ trong cửa Phật dạy dỗ chúng ta như vậy, mà thời xưa pháp thế gian cũng dạy học trò như vậy, phải biết tinh tấn. Hiện nay học Phật khó, khó ở chỗ nào? Không hiểu đạo lý, không hiểu phương pháp. Không thể nói họ không siêng năng, họ rất cần cù, rất nỗ lực, thế nhưng không có hiệu quả. Đây chính là sai lầm về phương pháp, đạo lý; không đúng lý, không đúng pháp. Người xưa thường nói, có lẽ có thể thu được hiệu quả “sự bội công bán” (tốn công gấp đôi mà thành quả chỉ được một nửa), tôi thấy hiện nay bỏ công phải gấp bội, nhưng kết quả e rằng không có. Người xưa dẫu sao cũng còn thu được một nửa kết quả, hiện nay e rằng không thu được. Suy cho cùng, hoàn cảnh xã hội của người xưa và chúng ta hiện nay không giống nhau, nền giáo dục cơ bản không giống nhau, điểm này vô cùng rõ rệt. Công tác phiên dịch kinh Phật muộn nhất có lẽ cũng khép lại vào thời Nam Tống, từ thời Nam Tống về sau thì rất ít có (*), do đó về mặt văn tự, các vị đại sư dịch kinh đã hao tâm tổn trí, dùng văn tự nông cạn dễ hiểu nhất để phiên dịch. Thế nhưng đại chúng ngày nay đối với văn ngôn văn (cổ văn) đã vứt bỏ rồi, cái không đáng buông bỏ thì lại buông bỏ, cái nên buông bỏ thì lại khăng khăng không chịu buông bỏ, cho nên việc đọc tụng kinh văn này đều gặp khó khăn, đây chính là chỗ chúng ta không bằng người xưa. Văn tự đều xem không hiểu, vậy ý nghĩa quý vị làm sao có thể thấu hội được? Điều này lại càng khó hơn. Do vậy mà tu học, sai lầm đã quá nhiều rồi. Nếu như không gặp được sự chỉ điểm của vị thiện tri thức chân chính, thì uổng công nhọc sức mấy mươi năm, điều này hầu như đi đến đâu cũng đều nhìn thấy. Có người cả đời đều không biết quay đầu, đó mới gọi là thật đáng tiếc.

Sự chỉ điểm của vị thiện tri thức chân chính, cũng chỉ có vài câu, bảo quý vị “nhất môn thâm nhập” (thâm nhập một môn). Mọi người trong quý vị đều hiểu, cũng biết nói, nhưng ý nghĩa của “nhất môn thâm nhập” thì lại không hiểu. Do đó, chỗ tốt và lợi ích của bốn chữ “nhất môn thâm nhập” này, quý vị vẫn là không đạt được. Quý vị nghe nói câu này, quý vị cũng biết nói câu này, nhưng ý nghĩa chân chính bên trong câu này thì lại không hay biết. Nhất môn là một bộ kinh, hoặc giả là một bộ luận, quyết định không thể có hai loại. Chuyên học một bộ kinh, hoặc giả là chuyên học một bộ luận, phải học bao lâu? Thời xưa có một tiêu chuẩn là năm năm, năm năm học một thứ. Ở trên một môn này cắm rễ thật sâu vào rồi, sau đó mới học rộng nghe nhiều. Đây là tiêu chuẩn của thời xưa. Dường như người thời đó, căn bệnh mắc phải không quá nghiêm trọng; căn bệnh của chúng ta ngày nay nặng rồi, so với người thời xưa mắc bệnh không biết nặng hơn bao nhiêu lần, dùng phương pháp này của người xưa, chúng ta không thấy hiệu quả nữa. Quý vị không tin, quý vị học một bộ kinh học năm năm, sau năm năm học vẫn là hồ đồ, vẫn là không khai ngộ. Người xưa làm được, chúng ta hiện nay làm không được. Vậy phải làm sao? Thời gian tăng gấp đôi. Người xưa dùng năm năm, chúng ta dùng mười năm, có lẽ còn hiệu quả. Mười năm không được, thì mười lăm năm, với chừng đó thời gian thì chắc chắn sẽ thấy được hiệu quả. Quý vị liền phải có Nhẫn nhục Ba-la-mật, quý vị nhẫn không được thì không xong, mười năm trời tâm phải định trên một môn.