Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang
Chủ Đề 40: Ngồi Ngay Niệm Thật Tướng, Đó Gọi Là Chân Sám Hối. Tội Nặng Như Sương Móc, Mặt Trời Trí Tuệ Hay Tiêu Trừ
Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không
Thời gian: Tháng 05 năm 1995
Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore
Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 003)
Chuyển ngữ: Tịch Minh
— ❖ —
【Đoan tọa niệm Thật tướng, Thị danh chân sám hối, Trọng tội nhược sương lộ, Tuệ nhật năng tiêu trừ.】
(Dịch nghĩa: Ngồi ngay niệm Thật tướng, đó gọi là chân sám hối. Tội nặng như sương móc, mặt trời trí tuệ hay tiêu trừ.)
Bài kệ này do Đức Thế Tôn thuyết trong kinh. Làm thế nào để có thể sám trừ trọng tội? Phật dạy chúng ta “Đoan tọa niệm Thật tướng”.
Về hai chữ “đoan tọa” (ngồi ngay ngắn), chư vị tuyệt đối đừng hiểu lầm, đừng nghĩ rằng suốt ngày chạy đi ngồi thiền đả tọa, nếu hiểu như vậy thì hoàn toàn là “y văn giải nghĩa” (chấp vào văn tự mà hiểu sai ý). Chữ “đoan tọa niệm Thật tướng” ở đây, nói một cách thực chất, chính là chỗ Lục Tổ Đại Sư giảng về “Tọa thiền” trong Kinh Pháp Bảo Đàn. Đó cũng chính là tổng cương lĩnh tu học gồm hai câu được khai thị ở phần cuối bộ kinh này: 【Bất thủ ư tướng, như như bất động】 (Chẳng trụ vào tướng, như như bất động). Hai câu này chính là “Đoan tọa niệm Thật tướng”.
Chữ “Đoan” này, xin thưa với chư vị, là đoan chính cái Tâm, chứ không phải là Thân. Thân ngồi ngay ngắn mà Tâm không ngay ngắn thì chẳng có tác dụng gì. Tâm phải đoan tọa, tâm phải đoan chính. Tâm không có vọng tưởng thì gọi là đoan chính.
Chữ “Tọa” (ngồi) nghĩa là gì? Tọa nghĩa là Bất động. Con người chúng ta trong bốn oai nghi: Đi, đứng, ngồi, nằm. Đi là đang động. Đứng tuy không di chuyển nhưng thế đứng không vững chãi. Nằm tuy bất động nhưng tướng nằm không trang nghiêm, lại hay lăn qua lật lại. Chỉ có “Ngồi” là tướng bất động, cho nên Phật mượn cái tướng “Ngồi” này, không phải bảo chúng ta thật sự ngồi, bởi thân ngồi thì có ích gì? Cốt yếu là trong Tâm bất động. Nghĩa là khi sáu căn của chúng ta tiếp xúc với cảnh giới sáu trần bên ngoài (mắt thấy sắc, tai nghe tiếng...), trong tâm vẫn “như như bất động”, đó mới gọi là Tọa. Đây là ý nghĩa của chữ Tọa, cách giảng này chính là Thật tướng.
Thật tướng là Chân tâm. Chân tâm thì lìa niệm, không có vọng niệm. Hễ còn có niệm thì chẳng phải Thật tướng. Chư vị chớ nên hiểu lầm rằng “Đoan tọa niệm Thật tướng” là cứ thành thật ngồi yên một chỗ mà niệm Kinh Kim Cang, nghĩ như vậy là sai rồi. Đó là “Y văn giải nghĩa, tam thế Phật oan” (Chấp văn giải nghĩa, oan cho chư Phật ba đời), chư Phật đều kêu oan uổng vì bạn đã hiểu sai ý Phật.
Ý nghĩa chân thật của câu này là: Ở trong tất cả thời, tất cả chốn, dù gặp cảnh thuận hay cảnh nghịch, đều có thể không khởi tâm, không động niệm, như như bất động. Đó mới gọi là “Đoan tọa niệm Thật tướng”.
“Thị danh chân sám hối” (Đó gọi là chân thật sám hối). Thường hằng giữ gìn tâm thanh tịnh. Tâm thanh tịnh là Chân tâm, tức là giữ gìn “nhất niệm” (niệm đầu tiên). Niệm đầu tiên là Chân tâm, là Thật tướng. Đến “nhị niệm” (niệm thứ hai) thì đã biến chất rồi. Chư Phật Bồ Tát có thể vĩnh hằng giữ gìn niệm đầu tiên, còn phàm phu chúng ta giữ không được, vừa sang niệm thứ hai liền có phân biệt, chấp trước, vọng tưởng, đó chẳng còn là Thật tướng nữa. Lìa tất cả phân biệt, chấp trước, vọng tưởng, đó là Thật tướng, đó gọi là Chân sám hối.
“Trọng tội nhược sương lộ” (Tội nặng như sương móc). Sương và móc, chúng ta đều biết chúng tồn tại rất ngắn ngủi, mặt trời vừa lên liền tan biến. Chúng ta từ vô lượng kiếp đến nay tạo tác tội nghiệp cực trọng, nhưng chỉ cần Bát Nhã trí tuệ hiện tiền, thì những tội nghiệp này đều tiêu tan. Đây là lời chân thật của Phật. Vì sao những tội nghiệp này lại biến mất? Kinh Kim Cang nói rất rõ: 【Phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng】 (Phàm những gì có hình tướng, đều là hư vọng), 【Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh】 (Tất cả pháp hữu vi, như mộng huyễn bọt bóng). Tội nghiệp đã tạo trong vô lượng kiếp cũng là mộng huyễn bào ảnh, giác ngộ rồi thì sẽ không còn nữa. Nhưng nếu mê muội không giác (bất giác), thì quyết định phải chịu quả báo trong ba đường sáu nẻo, không cách gì tránh khỏi. Điều này chư vị cần phải biết.
