Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang
Chủ Đề 343: Bồ Tát Nhiếp Thọ Chúng Sanh, Tài Thí Chẳng Thể Không Có. Nhưng Tôn Chỉ Là Ở Nơi Thực Hành Pháp Thí, Chẳng Lấy Tài Thí Làm Cứu Cánh Vậy
Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không
Thời gian: Tháng 05 năm 1995
Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore
Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 028)
Chuyển ngữ: Tịch Minh
— ❖ —
【Bồ Tát nhiếp thọ chúng sanh, tài thí bất khả vô. Đản tông chỉ tại hành pháp thí, bất dĩ tài thí vi cứu cánh nhĩ.】
(Bồ Tát nhiếp thọ chúng sanh, tài thí chẳng thể không có. Nhưng tôn chỉ là ở nơi thực hành pháp thí, chẳng lấy tài thí làm cứu cánh vậy.)
Đức Thế Tôn ở trong hội Bát Nhã, đặc biệt là trong hội Kim Cang Bát Nhã này, Ngài đặc biệt nhấn mạnh với chúng ta tầm quan trọng của việc “Vô trụ”. Vô trụ thì nhất định phải xả, nhất định phải buông xả tất cả. Dưới sự giáo huấn răn nhắc như vậy, “tài thí” - nói một cách thực tế - chính là hạng mục đầu tiên.
Chư Phật Bồ Tát muốn giúp đỡ chúng sanh, mà chúng sanh là phàm phu, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của chúng sanh chưa đoạn, nghĩa là những ý niệm tham, sân, si chưa dứt. Muốn giúp đỡ họ, phương pháp áp dụng nhất định phải là “hằng thuận chúng sanh”. Như trong Phẩm Hạnh Nguyện của Kinh Hoa Nghiêm đã nói, chính nơi sự hằng thuận chúng sanh mà thành tựu công đức tùy hỷ. Đây cũng chính là điều mà nhà Phật thường có câu tục ngữ rằng: “Tiên dĩ dục câu khiên, hậu linh nhập Phật trí” (Trước dùng dục để lôi kéo, sau khiến vào trí Phật). Chúng sanh có ham muốn, trước tiên phải thỏa mãn ham muốn của họ, sau đó mới dụ dẫn họ khai mở trí huệ. Đây là phương tiện thiện xảo của nhà Phật.
Chư vị phải ghi nhớ, đây chỉ là phương tiện thiện xảo mà thôi, có thể dùng phương pháp này, nhưng không được chấp trước. Do đó, tài thí là việc rất phổ biến, chẳng những là không thể không có, mà còn rất phổ biến.
Nói về Phật pháp trụ trì ở thế gian, trong các kinh điển Đại thừa, Phật dạy chúng ta tu học nhất định phải “Lấy Giới làm Thầy”, phải nghiêm trì giới luật; lại dạy chúng ta nhất định phải “Lấy Khổ làm Thầy”. Tại sao Phật lại nói câu này? Chúng ta bình tâm quan sát sẽ hiểu rõ. Các đồng tu học Phật đều biết giới luật là quan trọng, đều biết phải nghiêm trì giới luật, nhưng tại sao làm không được? Vì sợ chịu khổ, không chịu ăn khổ, cho nên mới không thể trì giới. Muốn nghiêm trì giới luật thì nhất định phải thấu hiểu việc “lấy khổ làm Thầy”.
Cái khổ này, người thế gian cho là khổ. Người thế gian cho rằng điều kiện sinh hoạt vật chất kém là rất khổ. Mà người sơ học quả thật cũng xem điều đó là khổ. Thế nhưng, người thật sự y giáo phụng hành ắt sẽ được thọ dụng. Được thọ dụng gì? Được cái thọ dụng của sự an vui.
Chư vị phải biết rằng, trong cái khổ có cái vui chân thật. Trái lại, người thế gian cho là vui, nhưng trong cái vui đó có cái khổ chân thật, điều này rất ít người biết. Trong vui có khổ thật, trong khổ có vui thật, người chưa khế nhập cảnh giới này thì không biết được.
Vì sao nói trong khổ có cái vui chân thật? Vui ở chỗ nào? Vui ở sự tự tại. Quý vị xem, trong tâm không có vọng tưởng, không có chấp trước, không có ưu sầu, không có vướng bận, như vậy vui sướng biết bao! Tâm tự tại thì thân tự tại, tuy là cơm rau đạm bạc, thậm chí y phục, cái ăn cái mặc không đầy đủ, nhưng người ta khỏe mạnh sống lâu, tinh thần sung mãn, thể lực dồi dào, đó là khoái lạc! Đây gọi là “trong khổ có cái vui chân thật”.
Ngược lại, hãy nhìn xem những gia đình phú quý thế gian, biết bao nhiêu người hầu hạ họ, nhưng sơ sẩy một chút là mắc bệnh lú lẫn, bệnh người già, nằm liệt một chỗ, muốn chết không chết, muốn sống cũng sống không được. Đó là “trong vui có cái khổ lớn”. Tôi học Phật bao nhiêu năm nay, đã nhìn thấy không ít những gia đình đại phú quý, hào môn quyền quý, hưởng phước chưa được mấy năm, về sau đều nằm trên giường mà “hưởng”, một ngày ba ca y tá hầu hạ, nằm ở đó mà hưởng phước, đó là trong cái vui có nỗi khổ lớn.
Mà loại khổ này, Phật trong kinh nói rất rõ ràng, đây gọi là “Hoa báo” (quả báo trổ bông hiện tại), còn “Quả báo” (kết quả về sau) nhất định là ở trong Tam đồ (Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh). Người học Phật “lấy khổ làm Thầy”, trong khổ có vui, hiện tiền thân tâm tự tại, khỏe mạnh sống lâu, đó là Hoa báo. Quả báo nếu chẳng phải vãng sanh đi làm Phật, làm Bồ Tát, thì lai sanh cũng nhất định được phước báo Nhân - Thiên, quyết không đọa Tam đồ. Cho nên, trong khổ có vui, là vui thật; trong vui có khổ, là khổ thật. Đây là điều chúng ta cần phải biết.
