Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 326: Đoạn Kinh Này Không Chỉ Tiếp Nối Phần ‘Sanh Tín’ (Phát Khởi Niềm Tin) Ở Phía Trên, Mà Còn Hô Ứng Rất Chặt Chẽ Với Tôn Chỉ Cốt Yếu Được Nêu Ở Đầu Kinh. Mục Đích Chính Là Làm Sáng Tỏ Đạo Lý ‘Tất Cả Đều Vô Trụ’ (Không Trụ Chấp Vào Đâu Cả). Sau Cùng, Lại Mượn Việc Bồ Tát Tu Lục Độ Và Trang Nghiêm Cõi Phật Để Nhấn Mạnh Rằng: Ngay Cả Những Hạnh Lành Ấy Cũng Đều Là Vô Sở Trụ

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 026)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Đoạn kinh này không chỉ tiếp nối phần ‘sanh tín’ (phát khởi niềm tin) ở phía trên, mà còn hô ứng rất chặt chẽ với tôn chỉ cốt yếu được nêu ở đầu kinh. Mục đích chính là làm sáng tỏ đạo lý ‘tất cả đều vô trụ’ (không trụ chấp vào đâu cả). Sau cùng, lại mượn việc Bồ Tát tu Lục độ và trang nghiêm cõi Phật để nhấn mạnh rằng: ngay cả những hạnh lành ấy cũng đều là vô sở trụ.】

Chúng ta xem đoạn này trước, đây là lời nhắn nhủ rất rõ ràng. Tám chữ “Ưng vô sở trụ, nhi sanh kỳ tâm” (Nên không có chỗ trụ, mà sanh tâm kia) là lời tổng kết kinh văn từ lúc mở đầu cho đến chỗ này. Đây là một lời tổng kết, nói rõ về “nhất thiết vô trụ” (tất cả đều không trụ).

Khi kinh vừa mở đầu, Tôn giả Tu Bồ Đề đã hỏi ba câu hỏi, điều này chúng ta cần phải ghi nhớ. Câu hỏi thứ nhất là: Thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Đây chính là hỏi về việc thiện nam tử, thiện nữ nhân phát Bồ-đề tâm, đó là câu hỏi đầu tiên. Câu hỏi thứ hai là “Ưng vân hà trụ” (Nên trụ tâm như thế nào?), sau khi phát Bồ-đề tâm rồi thì cái tâm đó phải an trụ ở đâu? Câu hỏi thứ ba là “Vân hà hàng phục kỳ tâm” (Làm sao hàng phục tâm kia?), hàng phục cái tâm chính là nói vọng tâm của chúng ta quá nhiều, vọng niệm quá nhiều, làm thế nào để dẹp yên những vọng niệm đó? Ngài đã hỏi ba câu hỏi này. Và câu trả lời của Đức Phật đều nằm ở chỗ “Vô trụ” (Không trụ chấp).

Trước tiên nói về phát tâm, Phật dạy chúng ta tâm lượng phải lớn. Điểm này chư vị cần phải biết, Phật, Bồ Tát không nhất định phải là người xuất gia, điều này chư vị nhất định phải biết. Chỉ có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Sa-di, Sa-di-ni thì nhất định là người xuất gia; còn Phật, Bồ Tát thì không nhất định là người xuất gia. Bồ Tát tại gia, Phật tại gia, trong kinh Phật có Cư sĩ Duy Ma Cật chính là Phật tại gia, còn Bồ Tát tại gia thì nhiều vô số kể. Quý vị tụng Kinh Vô Lượng Thọ, Hiền Hộ đẳng thập lục chánh sĩ (16 vị chánh sĩ như ngài Hiền Hộ) đều là Bồ Tát tại gia, hơn nữa mười sáu người này đều là Đẳng Giác Bồ Tát, địa vị của các Ngài hoàn toàn bình đẳng với Văn Thù, Phổ Hiền, với Địa Tạng Bồ Tát, Quán Âm Bồ Tát, nhất định phải hiểu cho rõ. Tại gia có thể làm Bồ Tát, nói thật ra quý vị học Phật, đã học Phật rồi thì nên làm Bồ Tát.

Thế nào gọi là Bồ Tát? Sống những ngày tháng của Phật Bồ Tát, sống đời sống của Phật Bồ Tát, đó chính là Bồ Tát. Đời sống của Phật Bồ Tát có gì khác với đời sống của chúng ta? Nhìn từ bên ngoài thì không có gì khác biệt. Chúng ta mặc áo ăn cơm, Phật Bồ Tát cũng mặc áo ăn cơm; chúng ta mỗi ngày làm việc, các Ngài cũng mỗi ngày làm việc; chúng ta tiếp đãi khách khứa, các Ngài cũng không ngoại lệ, nào có gì khác biệt? Chỗ không giống nhau là: chúng ta có phân biệt, có chấp trước, còn các Ngài không phân biệt, không chấp trước; các Ngài vô sở trụ (không trụ vào đâu), còn chúng ta là hữu sở trụ (có chỗ trụ); cái tâm các Ngài sanh khởi rất lớn, còn cái tâm chúng ta sanh khởi rất nhỏ bé, chỉ có điểm này là không tương đồng. Cái tâm mà chúng ta sanh khởi, hễ được lợi ích là lợi ích cho mình, lợi ích cho gia đình mình, lợi ích cho đoàn thể của mình, tâm lượng của chúng ta rất nhỏ. Cái tâm mà Phật Bồ Tát sanh khởi mang lại lợi ích rất lớn, lợi ích cho tất cả chúng sanh tận hư không biến pháp giới, sai biệt chính là ở chỗ này.

Chúng ta lấy một ví dụ, chúng ta mặc áo là vì bản thân, ăn cơm cũng là vì bản thân; Phật Bồ Tát mặc áo là vì tất cả chúng sanh tận hư không biến pháp giới, Phật Bồ Tát ăn cơm cũng là vì tất cả chúng sanh tận hư không biến pháp giới. Sao lại có thể như vậy được? Lời này giải thích thế nào đây? Chúng ta sống ở thế gian này, tồn tại ở thế gian này là sống vì bản thân, xem thọ mạng của mình rất nặng. Phật Bồ Tát thì không phải vậy. Phật Bồ Tát quan niệm rằng: Thân thể này của ta ở thế gian là để làm tấm gương tốt cho tất cả chúng sanh, làm ra một kiểu mẫu tốt cho tất cả chúng sanh noi theo; Ngài không vì bản thân, cho nên Ngài mặc áo cũng không phải vì mình, ăn cơm cũng chẳng phải vì mình, đây chính là “Ưng vô sở trụ, nhi sanh kỳ tâm”. Chúng ta phải học, là học ở chỗ này.