TỌA ĐÀM NHÂN SINH HẠNH PHÚC
(Giảng Giải Đệ Tử Quy)
Tập 33
Giám định: Lão pháp sư Tịnh Không
Chủ giảng: Thầy Thái Lễ Húc
Địa điểm: Học hội Tịnh tông Đài Nam, Đài Loan
Thời gian: 15/02/2005 - 23/02/2005
Việt dịch: Ban biên dịch Pháp Âm Tuyên Lưu
Xin chào mọi người! Khóa học mấy ngày này của chúng ta đều nói đến việc thận trọng trong lời nói hành vi, đều là trong rất nhiều chi tiết nhỏ khi chung sống với người khác, chúng ta cũng phải hết sức cẩn thận, hết sức cung kính.
Cho nên, Trung Quốc chúng ta có một câu châm ngôn rằng: “Khí tiết thanh bạch liêm khiết đều từ chỗ cẩn thận dè dặt nơi phòng tối mà bồi dưỡng ra; hào kiệt xoay chuyển càn khôn đều từ chỗ nơm nớp lo sợ như gần tới vực sâu, như giẫm trên băng mỏng mà đắc lực.” Ý câu này nói với chúng ta rằng, một người có khí tiết hết sức trong sạch đều là bắt đầu bồi dưỡng từ chỗ nào? Từ khi họ ở một mình, ở những nơi mà người khác không nhìn thấy, họ đều có thể làm được lời nói đi đôi với việc làm, vậy mới có thể bồi dưỡng ra khí tiết như vậy. Vì vậy, những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống cũng là học vấn lớn. “Xoay chuyển càn khôn” nghĩa là năng lực có thể xoay chuyển càn khôn, bắt đầu cắm rễ từ chỗ nào? Từ “nơm nớp lo sợ như gần tới vực sâu, như giẫm trên băng mỏng”, từ việc họ đối diện với mỗi người, đối diện với mỗi sự vật đều có thể cung kính, đều có thể đối đãi cẩn thận, vậy họ mới có thể làm được việc rất lớn về sau. Bởi vì những thái độ cẩn thận này của họ đều ở trong đây tích lũy lại từng chút, từng chút một. Chu Tử Trị Gia Cách Ngôn có câu: “Nên khiêm hạ trước bậc lão thành, lúc nguy cấp có thể nương cậy.” Cho nên, người có thể luôn hết sức cẩn thận trong những chi tiết nhỏ này thì họ mới có thể thực sự làm tốt những việc lớn quan trọng. Nếu như ngay cả những việc nhỏ này mà cũng không để tâm tới, rất có khả năng khi thực sự tiếp nhận một việc trọng đại nào đó thì sẽ xuất hiện rất nhiều vấn đề nhỏ, thậm chí có khả năng làm loạn hết mọi việc. Vì vậy, chúng ta là bậc làm cha mẹ, đối với những chi tiết nhỏ cũng phải nhắc nhở con cái nhiều hơn ngay từ khi còn nhỏ. Bản thân chúng ta cũng phải thường xuyên quán chiếu chính mình nhiều hơn, từ khởi tâm động niệm trong những việc nhỏ này, tiến thêm bước nữa là sửa lỗi, sửa đổi ngay lúc đó.
Ngày hôm qua chúng ta đã nói đến: “Dù đức học, hay tài nghệ, không bằng người, phải tự gắng. Nếu quần áo, hoặc ăn uống, không bằng người, chớ nên buồn.” Phong khí xã hội hiện nay tương đối phù phiếm, tương đối tôn sùng hưởng thụ vật chất. Rất nhiều người có thể trong nhà rất nghèo, sắp không có cơm để ăn, nhưng quần áo đều phải mua như thế nào? Thật đẹp, bởi vì phải mặc cho người khác xem, có thể vợ con ở nhà đang chịu đói, nhưng vẫn phải phùng má giả làm người mập, thực ra thái độ nhân sinh như vậy là quá giả dối, quá giả tạo.
Một người thực sự tôn trọng bạn từ tận đáy lòng thì họ tuyệt đối không phải bởi vì trong túi bạn có rất nhiều tiền, có phải như vậy không? Tuyệt đối không phải vậy. Khi trong túi của bạn có rất nhiều tiền mà họ đối với bạn rất lễ phép, đó là đối với ai? Đối với tiền của bạn. Đợi đến khi tiền trong túi của bạn đưa hết cho họ rồi thì có thể thái độ của họ đối với bạn lập tức thay đổi ngay. Cho nên mới nói: “Quân tử kết giao nhạt như nước, tiểu nhân kết giao ngọt như mật.” Vì sao tiểu nhân kết giao lại ngọt như mật? Bởi vì họ có mục đích, cho nên họ tận hết khả năng để nịnh hót, bợ đỡ bạn. Rất nhiều người ở trong tình cảnh này còn tưởng rằng những người ấy xem trọng họ như vậy, tôn trọng họ như vậy, cuối cùng có thể đã trúng quỷ kế của kẻ tiểu nhân. Vậy vì sao quân tử kết giao lại nhạt như nước? Bởi vì bậc quân tử dùng đức hạnh để kết giao với bạn bè, cho nên trong quá trình qua lại dù nhạt nhưng trong đó có mùi vị chân thật, chứ tuyệt đối không phải là hằng ngày dính lấy bạn. Bởi vì đôi bên đều biết rất rõ là chúng ta đều có trách nhiệm của người làm con, có trách nhiệm của bề tôi, có chức trách của người làm chồng, người làm vợ. Cho nên, mỗi người đều có rất nhiều bổn phận cần phải tận tâm tận lực đi làm, vậy thì làm sao có thể lãng phí cả ngày ở bên cạnh bạn được. Họ nhất định sẽ nói: “Đã hơn tám giờ rồi, không phải anh còn phải về kể câu chuyện giáo dục đạo đức cho con anh nghe sao? Nhanh về nhà đi!” Cho nên nói: “Trong nhạt lại có mùi vị chân thật.” Trong nhạt có sự quan tâm lẫn nhau, thông cảm cho nhau của đôi bên.
