Kính thưa Thầy và các Thầy Cô!
Chúng con xin phép chia sẻ một số nội dung chính mà chúng con ghi chép trong bài Thầy Vọng Tây giảng từ 4h50′ đến 6h00′, sáng Chủ Nhật, ngày 01/03/2026.
****************************
PHẬT HỌC THƯỜNG THỨC
Bài 356: Với người và sự vật, có gì mà chấp trước
Sau nhiều năm tu hành, một bậc đạo hạnh như Hòa Thượng Tịnh Không đối với người, sự việc, sự vật đều thấu đạt, đều hiểu rõ nhân tình thế thái. Chính vì lẽ đó, Ngài tự tại, Ngài chẳng có gì để chấp trước kể cả khi đối diện với việc học trò chiếm chỗ đến năm, sáu lần, hay sự phản bội của những học trò tâm phúc, có thể tin tưởng để tiếp nối kế vãng khai lai. Qua nhiều năm, Hòa Thượng hiểu rõ chẳng có gì để chấp trước, để phiền não.
Chúng ta không thấu hiểu cho nên chúng ta cứ chấp vào việc đây là con mình, đây là nhà mình, đây là học trò của mình, đây là gia sản của mình, để rồi, bản thân vô cùng phiền não. Bài học hôm nay, Hòa Thượng chỉ dạy chúng ta tất cả người và sự vật, có gì đáng để chấp trước. “Việc tốt cần làm nên làm, không công không đức ”. Đủ duyên thì làm, không đủ duyên thì thôi. Đủ duyên thì tương hợp, hết duyên thì tan rã.
Hòa Thượng dạy: “Chúng ta là người học Phật phải xem nhẹ tất cả người, sự việc, sự vật. Đặc biệt là người với người cùng ở với nhau, cùng qua lại với nhau, người xưa nói: “Quân tử chi giao đạm như thủy”- Giao tình của người quân tử nhạt như nước.”
Đủ duyên thì đến, hết duyên thì đi, đủ duyên thì tận tâm tận lực, hết duyên thì thôi vậy, chẳng cần phải bận tâm. Chúng ta đừng dính mắc trong đầu rằng đây là học trò của ta, đây là người thân của ta, đây là người ta tâm huyết nhiều năm. Chúng ta đừng tưởng rằng con mình không phản lại mình, nói chi đến học trò. Giao tình của kẻ tiểu nhân thì ngọt như mật nhưng là giả, không phải thật. Có lợi nên mới ngọt.
Có một ông cụ, hai vợ chồng ông chỉ có một đứa con trai, được ông cho học hành đoàng hoàng. Sau khi học đại học xong, đứa con của ông bà làm việc trong ngành sân khấu điện ảnh một thời gian. Một lần, người con trai này nói với ông bà rằng: “Bố mẹ phải sang tên ngôi nhà này cho con thì con mới làm được việc.” Ông bà nghe lời liền sang tên cho con, chừng một năm sau, người ta đến đòi nhà vì ngôi nhà này đã bán ba tháng nay rồi. Ông bà không có một sự chuẩn bị nào, lếch thếch dọn ra khỏi nhà và trong một căn nhà trọ thuê vội vàng.
Có những người từng suy tôn Hòa Thượng lên “đỉnh nóc kịch trần ” nhưng rồi họ lại bôi nhọ, hạ bệ. Vì sao như vậy? Vì chấp trước! Lúc thì họ yêu thương, kính trọng, họ đưa lên kịch trần. Lúc không còn yêu, không còn thích, không thương thì cũng đưa người ta xuống đáy vực sâu. Đây cũng là rung động cảm tình.
Rất nhiều người cứ nghĩ rằng ân tình sẽ không bao giờ phải nhạt, thậm chí nhiều cha mẹ, thầy cô đều nghĩ vậy. Thật ra, ngay chính lúc mình là cha mẹ, làm thầy, làm trò đây, mình cũng là một kẻ vong ân bội nghĩa, phản thầy, phản cha mẹ. Thầy dạy một đằng mình làm một nẻo, đó chẳng phải là thái độ phản trắc. Hòa Thượng nhắc nhở chúng ta học Phật thì phải tường tận về nhân quả. Nhân mình đã tạo, dù nhỏ như hạt cải, hạt đào, hạt xoài vẫn lên một cây to, ra cành là xum xuê, trổ hoa, kết trái.
Chúng ta tưởng rằng, mình phản thầy thì chỉ làm phiền lòng thầy một chút hay mình bất nghịch với cha mẹ, thì cũng chỉ là việc nho nhỏ. Nhưng tất cả đều đã có nhân phản nghịch, cho nên, con chúng ta cũng theo nhân đó mà phản nghịch lại. Hiểu rõ nhân quả để đừng khổ đau, cố gắng chu toàn lại, thay cũ đổi mới.
Hòa Thượng nói: “Nhất định phải dùng tâm bình thường để đối đãi. Tâm bình thường là gì? Bình là bình đẳng, thường là vĩnh hằng. Chúng ta qua lại với tất cả mọi người thì vĩnh hằng giữ tâm bình đẳng. Tâm bình đẳng là tâm Phật, là chân tâm, xa lìa tất cả các tướng, không có “ta”, không có “người”, không có “người thứ ba.” Nếu chúng ta thấy có “ta ”, có “người ” và “người thứ ba ” thì chắc chắn sẽ có sự so đo.
Nhiều người không nhận ra giá trị thật của cuộc sống này. Họ cứ dính mắc vào vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của mình để rồi tạo ra bao nhiêu sự hệ lụy. Ở điểm này, Hòa Thượng nói: “Con người ta luôn thấy mình ở một vị thế nào đó, luôn thấy mình mạnh và có quyền hơn người khác, ” từ đó tự cho mình là người quyết định, bắt người khác phải làm theo, không cần biết việc làm của người ta và quyết định của mình là đúng hay sai. Ta thấy, ta biết, ta làm chắc chắn tốt hơn người khác.
