Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 702: Lấy Nghĩa “Chúng Sanh Phi Chúng Sanh” Để Chứng Minh Nghĩa “Chư Tướng Phi Chư Tướng”

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 059)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Thứ hai, lấy nghĩa “chúng sanh phi chúng sanh” để chứng minh nghĩa “chư tướng phi chư tướng”. Hết thảy chúng sanh, sắc thân ngũ uẩn, đều là do tứ đại nhóm hợp, do nghiệp lực chấp trì (chi phối và duy trì). Trong tâm thanh tịnh đều không có những thứ này.】

Đây là ý nghĩa thứ hai. Do đây có thể thấy, từng chữ từng câu mà Phật nói trong kinh Kim Cang đều hàm chứa vô lượng nghĩa. “Chúng sanh phi chúng sanh”: ý nghĩa gốc của từ chúng sanh là do các duyên (chúng duyên) hòa hợp mà sanh ra, nên gọi là chúng sanh. Do đây có thể thấy, hai chữ “chúng sanh” là gọi tắt, cách gọi đầy đủ của nó là hiện tượng do các duyên hòa hợp mà sanh khởi, cho nên lấy một chữ “chúng” (nhiều/các), lấy một chữ “sanh” (sanh khởi). Phạm vi bao hàm của ý nghĩa này vô cùng rộng lớn, có thể nói là tận hư không biến pháp giới, hết thảy hiện tượng thế gian và xuất thế gian đều thuộc về chúng duyên hòa hợp mà sanh ra, ngay cả Phật pháp cũng không ngoại lệ. Trong cửa Phật còn có một thuật ngữ gọi là “duyên sanh”, nghĩa của duyên sanh và chúng sanh là giống nhau, pháp do nhân duyên sanh ra chính là ý nghĩa của chúng sanh. Đã là pháp do nhân duyên sanh ra, có thể thấy nó không có tự thể, vì vậy Phật nói với chúng ta, tự thể của nó là tướng không, trọn chẳng thể được, cho nên mới nói là “phi chúng sanh”. Xét theo ý nghĩa trên mặt chữ của kinh Kim Cang mà nói, “chúng sanh” là nói từ trên Tướng, “phi chúng sanh” là nói từ trên Tánh, ý nghĩa chính là nói rõ Tướng có Tánh không, Tánh là không, Tướng là giả tướng, Tánh là chân tánh. Từ ý nghĩa này chứng minh “chư tướng phi chư tướng”, chư tướng chính là chúng sanh, hết thảy tướng do chúng duyên hòa hợp mà sanh ra, chúng sanh phi chúng sanh, thì đương nhiên chư tướng phi chư tướng. Nếu nói về thể của chư tướng, thì ngay nơi thể chính là không, trọn chẳng thể được. Trong câu này, đã bao gồm cả hữu tình chúng sanh và vô tình chúng sanh ở trong đó.

Dưới đây là lời giải thích đơn giản: “Hết thảy chúng sanh, sắc thân ngũ uẩn, đều là do tứ đại nhóm hợp”. Nói từ trên Tướng, sắc tướng của hết thảy hữu tình chúng sanh, chúng ta gọi là nhục thân (thân xác thịt), nhục thân của hữu tình chúng sanh, nhục thân này cũng là do vô lượng nhân duyên sanh ra, không hề đơn giản đâu! Chúng tôi đã từng báo cáo với chư vị, sự phức tạp của sắc thân cũng phức tạp ngang bằng với đại vũ trụ bên ngoài, tuyệt đối không phải nói cấu tạo của nhục thân chúng ta tương đối đơn giản, còn vũ trụ bên ngoài thì tương đối phức tạp, không có chuyện đó đâu, hoàn toàn giống nhau. Phật vì để phương tiện thuyết pháp, đã đem vô lượng nhân duyên quy nạp lại. Vô lượng nhân duyên rất khó giảng, quá nhiều, nên Ngài đem phân loại quy nạp, quy nạp thành năm loại lớn, gọi là ngũ uẩn. Nếu là người có chút ít tìm hiểu về Phật pháp đều biết, ngũ uẩn nói trong Tâm Kinh, chính là Bách pháp (một trăm pháp) nói trong Tướng Tông (Pháp Tướng Tông). Sách giáo khoa nhập môn của Pháp Tướng Tông là “Bách Pháp Minh Môn Luận”, bộ luận điển này do Bồ-tát Thiên Thân tạo. Bồ-tát Thiên Thân căn cứ vào “Du Già Sư Địa Luận” do Bồ-tát Di Lặc tạo, trong “Du Già Sư Địa Luận”, Bồ-tát Di Lặc đem hết thảy các pháp mà Thế Tôn đã nói quy nạp thành sáu trăm sáu mươi loại. Sáu trăm sáu mươi loại đã là cương yếu của hết thảy pháp rồi, nhưng người sơ học vẫn cảm thấy là quá nhiều, không dễ nhiếp thọ. Bồ-tát Thiên Thân bèn đem sáu trăm sáu mươi pháp quy nạp thành một trăm pháp, tạo ra “Bách Pháp Minh Môn Luận”, hy vọng học giả Đại thừa từ trong một trăm pháp này có thể khai ngộ; “minh” chính là khai ngộ, “môn” chính là môn kính (đường lối, cửa nẻo). Từ trong một trăm pháp này, triệt ngộ chân tướng của vũ trụ nhân sanh, đây quả thật là một pháp môn vô cùng phương tiện. Trong hội Bát Nhã lại đem Bách pháp quy nạp một lần nữa, quy nạp đến mức ít nhất, là ngũ uẩn, ngũ pháp. Ngũ pháp còn có thể quy nạp nữa không? Vẫn còn có thể, quy nạp đến cuối cùng chính là nhị pháp (hai pháp). Nhị pháp là gì? Một là sắc pháp, hai là tâm pháp, chẳng ngoài hai pháp sắc và tâm. Đó cũng chính là vật chất và tinh thần theo cách gọi của các nhà khoa học ngày nay, tất cả hết thảy pháp quy đến cuối cùng, một là vật chất, hai là tinh thần. Vật chất, trong Phật pháp chúng ta gọi là sắc pháp; tinh thần, trong Phật pháp chúng ta gọi là tâm pháp, đây là quy nạp đến cuối cùng.