Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 536: Trong Kinh Lăng Nghiêm Có Nói: “Dẫu Diệt Hết Thảy Kiến Văn Giác Tri, Bên Trong Kìm Giữ Sự U Nhàn, Thì Vẫn Chỉ Là Bóng Dáng Phân Biệt Của Pháp Trần.” Căn Bệnh Ở Đây Nằm Tại Một Chữ “Thủ” (Giữ). Có Chỗ Giữ, Tức Là Có Chỗ Chấp. Vì Sao Lại Như Thế? Là Do Thấy Chưa Triệt Để Vậy

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 046)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Trong Kinh Lăng Nghiêm có nói: “Dẫu diệt hết thảy kiến văn giác tri, bên trong kìm giữ sự u nhàn, thì vẫn chỉ là bóng dáng phân biệt của pháp trần.” Căn bệnh ở đây nằm tại một chữ “Thủ” (giữ). Có chỗ giữ, tức là có chỗ chấp. Vì sao lại như thế? Là do thấy chưa triệt để vậy.】

1. Cảnh Giới Của Tiểu Thừa Và Sự Chấp Trước Vi Tế

Đoạn kinh văn này trong Kinh Lăng Nghiêm là lúc Thế Tôn phê bình các bậc A-la-hán Tiểu thừa. Quả vị cao nhất mà Tiểu thừa chứng đắc là quả A-la-hán, đó là cảnh giới như thế nào? Phật đã nói rõ ra rồi. Những vị này dẫu có diệt hết thảy cái thấy, nghe, hay, biết, nghĩa là đã đoạn trừ được kiến tư phiền não; tám mươi tám phẩm kiến hoặc và tám mươi mốt phẩm tư hoặc trong tam giới thảy đều đoạn sạch, chứng nhập Thiên chân Niết-bàn. Thiên chân Niết-bàn là gì? Phật nói “bên trong giữ sự u nhàn”, chính là tình trạng này đây, đây chính là Thiên chân Niết-bàn. Câu tiếp theo liền nói toạc ra chân tướng, rằng đó vẫn chỉ là “bóng dáng phân biệt của pháp trần”. Ý nghĩa của câu này rất rõ ràng: vị ấy vẫn cứ mê hoặc điên đảo, hoàn toàn chưa thực sự giác ngộ. Đây chính là chỉ rõ cảnh giới mà bậc A-la-hán chứng đắc.

Chúng ta thường cho rằng A-la-hán là vô cùng vĩ đại, nào ngờ cảnh giới của các ngài lại là như thế. Vấn đề của các ngài nằm ở đâu? Nằm ở một chữ “thủ” (giữ); thủ chính là chấp trước. Ngài chấp trước vào cái cảnh giới u nhàn đó của ngài; trong cảnh giới đó hết thảy sắc pháp đều không có, là “không”; ngài đã chấp “không”.

Người cõi trời Tứ không chấp trước vào “không”, do phiền não của họ chưa đoạn sạch, nên họ không thể thoát khỏi tam giới, mà chỉ có thể sinh lên cõi trời Vô sắc giới. Nếu như họ đoạn trừ được phiền não, họ sẽ vượt khỏi cõi trời Vô sắc, và chứng quả A-la-hán. Sự khác biệt giữa bậc A-la-hán và người cõi trời Vô sắc chính là ở chỗ này. Thiền định của người cõi trời Vô sắc giới cũng rất cừ khôi, trong Tứ thiền Bát định, họ tu đến mức thiền định cao cấp nhất trong tam giới; thiền định của A-la-hán sâu hơn họ một bậc, đã đột phá khỏi tam giới rồi.

2. Sự Khác Biệt Giữa “Diệt” Và “Phục” Phiền Não

A-la-hán thì “diệt hết thảy kiến văn giác tri”; còn người trời Tứ không thì không phải là diệt, mà là “phục” (đè nén, khống chế), họ khống chế kiến văn giác tri, đè nén nó xuống chứ chưa đoạn tuyệt. Chúng ta gọi là phục phiền não, họ không phải là đoạn phiền não. A-la-hán là đoạn phiền não. Những người này là phục phiền não, dùng công phu thiền định để đè nén tập khí phiền não xuống, không cho khởi hiện hành, cho nên họ có thể đạt đến Đệ bát định; đến đây là hết mức rồi, không thể vượt lên được nữa.

Những người này, những người đạt Tứ thiền Bát định vẫn không sánh bằng bậc Tu-đà-hoàn; Tu-đà-hoàn tuy không đạt đến công phu này, Tu-đà-hoàn vẫn còn bảy lần qua lại sinh tử giữa cõi trời và nhân gian. Vì sao Tu-đà-hoàn được xưng là bậc Thánh, còn người có công phu Đệ bát định lại không được gọi là Thánh nhân? Điểm này mọi người nhất định phải hiểu rõ: Tu-đà-hoàn đã diệt trừ được tám mươi tám phẩm kiến hoặc trong tam giới, ngài đã diệt rồi; còn những vị trời ở Đệ bát định này, họ chỉ là phục (đè nén) chứ không có diệt, cho nên công phu của họ không sánh kịp Tu-đà-hoàn.

Tu-đà-hoàn qua lại giữa cõi trời và cõi người bảy lần rồi chứng quả A-la-hán, tuyệt đối không bị đọa vào ba đường ác. Thế nhưng, người vãng sinh lên cõi trời Vô sắc, sau khi thọ mạng hết — thọ mạng hết tức là mất đi công phu thiền định — thì nhất định sẽ đọa vào địa ngục A-tỳ; họ bị đọa vào ba đường ác. Điều này Phật nói rất rõ ràng trong Kinh Lăng Nghiêm. Vì sao họ lại bị đọa vào ba đường ác? Là do báng Pháp (hủy báng Phật Pháp). Họ không biết rõ cảnh giới của chính mình, cứ ngỡ rằng công phu đó chính là cảnh giới Đại Niết-bàn mà trong kinh đã giảng; họ không biết mình đang ở cõi trời Tứ không, lại tưởng mình đã chứng Đại Niết-bàn, vĩnh viễn không sinh không diệt nữa.