Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang
Chủ Đề 337: Nếu Đối Với Lý Này Mà Có Chút Chưa Thông, Thì Khi Tu Nhân, Đối Với Việc “Ưng Vô Sở Trụ Nhi Sanh Kỳ Tâm” Không Thể Khế Hợp Sâu Sắc
Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không
Thời gian: Tháng 05 năm 1995
Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore
Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 027)
Chuyển ngữ: Tịch Minh
— ❖ —
【Nếu đối với lý này mà có chút chưa thông, thì khi tu nhân, đối với việc “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” không thể khế hợp sâu sắc.】
Lời này nói rất có đạo lý. Trên lý luận mà chưa thấu đáo, thì sự thật chân tướng cũng chẳng minh bạch. Văn tự của “Kinh Kim Cang” không nhiều, người đọc tụng “Kinh Kim Cang” thì rất nhiều, nhưng người thấu hiểu được nghĩa lý của Kinh thì lại chẳng có bao nhiêu. Đây chính là đạo lý của vũ trụ nhân sinh, là chân tướng sự thật, mà họ vẫn chưa tường tận.
Năm xưa, Lục Tổ Huệ Năng của Thiền Tông vừa nghe đến hai câu này thì liền minh tâm kiến tánh, phần phía sau không cần giảng nữa. Hòa Thượng Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn giảng “Kinh Kim Cang” cho Ngài, giảng đến chỗ này là viên mãn, là kết thúc. Còn chúng ta nghe bộ kinh này đến một trăm lần, một ngàn lần, mà vẫn cứ y như cũ. Nguyên nhân là gì?
“Nếu đối với lý này mà có chút chưa thông”, chúng ta chẳng phải là “chưa thông một ít” (thiểu hữu), mà là “chưa thông rất nhiều” (đa hữu vị minh), cho nên đối với hai câu kinh văn này, chúng ta nghe rồi mà chẳng khai ngộ. Đại sư Huệ Năng vừa nghe liền ngộ nhập, Ngài thật sự thấu suốt. Ngài thấu suốt bằng cách nào? Ngài đã làm được rồi, tâm địa thanh tịnh, một trần chẳng nhiễm. Tâm của chúng ta, dụng tâm phải như vậy mới được. Nói cách khác, không những tất cả phân biệt chấp trước của thế pháp (pháp thế gian) chúng ta phải buông xuống, mà ngay cả Phật pháp cũng không được phân biệt chấp trước, cũng phải buông xả. Đây là điều Phật đã dạy chúng ta trong bộ kinh này: “Pháp thượng ưng xả, hà huống phi pháp” (Pháp còn nên xả, huống hồ là phi pháp), đây là lời Phật nói.
Ở chỗ này, Phật đưa ra ví dụ cho chúng ta, Phật nói pháp ví như chiếc bè. Ví dụ về chiếc bè là ví dụ Thế Tôn thường dùng khi giảng kinh trong thời kỳ đầu, trong các kinh điển Tiểu Thừa như kinh “A Hàm”, chúng ta thường thấy câu này. Trong “Kinh Kim Cang” tuy cũng xuất hiện câu tương tự, nhưng dụng ý lại không giống nhau. Người Tiểu Thừa chấp tướng, cho nên Thế Tôn lấy ví dụ này: Phật nói pháp cũng giống như chiếc bè, khi chúng ta chưa được độ (chưa qua sông) thì phải nương vào Phật pháp, chứng quả rồi thì Phật pháp ấy cũng không cần nữa. Giống như qua sông, chưa qua được thì chúng ta cần thuyền, qua rồi bước lên bờ kia thì thuyền không cần nữa. Cái ý này dễ hiểu, đây là nói trên kinh Tiểu Thừa.
Nhưng trong “Kinh Kim Cang” không phải mang ý nghĩa này. “Kinh Kim Cang” Phật dạy chúng ta rằng: Ngay khi đang ngồi trên thuyền cũng không được có mảy may chấp trước vào con thuyền đó. Tức tướng ly tướng, ly và tức là đồng thời, đây không phải là cảnh giới của Tiểu Thừa. Tiểu Thừa thì “ly” (rời bỏ) và “tức” (tiếp cận) không đồng thời; còn Đại Thừa pháp thì “ly” và “tức” là đồng thời, chính là “Vô trụ” và “Sanh tâm” là đồng thời, là một chứ không phải hai. Ý nghĩa này rất sâu.
Trong Thiền môn có câu: “Thức đắc Nhất, vạn sự tất” (Nhận được Một thì muôn việc xong), chữ “tất” đó là viên mãn, là vô sự rồi. Cái “Một” này là gì? Một chính là Đồng Thời. Chúng ta nói ở đây, ly tướng và tức tướng là đồng thời, vô trụ và sanh tâm là đồng thời. Đồng thời thì kiến tánh, khác thời (dị thời) thì chẳng kiến tánh, đồng thời mới kiến tánh, điểm này quý vị cần phải biết.
Đồng thời là tất cả đều đồng thời: Tánh và Tướng đồng thời, Lý và Sự đồng thời, Nhân và Quả đồng thời, Chân và Vọng đồng thời, Tà và Chánh đồng thời, Thiện và Ác đồng thời, Lợi và Hại cũng đồng thời, không có một pháp nào chẳng đồng thời. Đồng thời chính là Một, Thiền môn nói “Thức đắc Nhất”, ý nghĩa là ở chỗ này.
Tất cả các kinh, quý vị mở kinh bổn ra xem: “Như thị ngã văn, nhất thời” (Tôi nghe như vầy, một thuở nọ/một lúc nọ), “nhất thời” chính là đồng thời, không phải là dị thời. Nhất thời chính là Nhất Chân Pháp Giới, nếu không đồng thời thì sao? Thì biến thành Thập pháp giới, biến thành Lục đạo, biến thành vô lượng vô biên pháp giới. Quan niệm này nếu có thể chuyển đổi lại được, thì công phu tu hành của quý vị sẽ đắc lực.
