Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 278: Vô Vi, Là Chỉ Cho Tâm Thanh Tịnh Của Tự Tánh, Vốn Sẵn Đầy Đủ, Không Có Tướng Tạo Tác

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 021)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Vô vi giả, chỉ tự tánh thanh tịnh tâm, nguyên lai cụ túc, vô tạo tác tướng.】 (Dịch nghĩa: Vô vi, là chỉ cho tâm thanh tịnh của tự tánh, vốn sẵn đầy đủ, không có tướng tạo tác.)

Đây là giải thích về pháp Vô Vi. Pháp Vô Vi là chỉ cho Chân Như bổn tánh, đây là vô vi. “Vi” chính là tạo tác, chính là có sanh có diệt. Hễ có sanh có diệt thì gọi là “Hữu Vi”. Cái tâm hiện tại của chúng ta, những niệm đầu ở trong tâm, niệm trước diệt rồi, niệm sau lại sanh ra, cho nên cái tâm mà chúng ta đang dùng hiện nay là tâm sanh diệt. Tâm sanh diệt là pháp gì? Là pháp Hữu Vi. Đã là pháp Hữu Vi thì đều chẳng phải là thật. Bài kệ ở phần sau của Kinh Kim Cang có nói: “Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh” (Hết thảy pháp hữu vi, như mộng ảo bọt bóng). Pháp Hữu Vi là giả, không phải là thật, Vô Vi mới là thật. Vô Vi là gì? Là bất sanh bất diệt, vĩnh viễn giữ nguyên trạng thái như vậy, sẽ không thay đổi, đó gọi là pháp Vô Vi.

Pháp Tướng Tông dùng tiêu chuẩn này để giải thích, chính là dùng tiêu chuẩn “sanh diệt” để giải thích. Tông phái này phân tích cho chúng ta thấy: Bát thức (tám thức) là pháp Hữu Vi. Năm thức trước (Tiền ngũ thức), thức thứ sáu (Ý thức), thức thứ bảy (Mạt-na thức) và thức thứ tám là A-lại-da thức, thảy đều là sự sanh diệt của niệm đầu. Có những niệm đầu rất thô, rất rõ ràng, chúng ta dễ dàng nhận biết; nhưng có những niệm đầu rất vi tế, chúng ta căn bản là không hề hay biết. Tông Pháp Tướng có một ví dụ, nói rằng giống như dòng nước vậy, chúng ta nhìn từ trên mặt nước thì thấy nó rất bình lặng, nhưng bên dưới lại chảy xiết vô cùng; đó là hình dung cho những niệm đầu vi tế mà chúng ta không thể nhìn ra được.

Đức Phật bảo với chúng ta, những niệm đầu ở trong tàng thức A-lại-da, những gì mà người thường chúng ta có thể quan sát được là gì? Là năm thức trước, thức thứ sáu, thức thứ bảy, những thứ này có thể nhận biết được, rằng “niệm đầu của tôi sanh rồi, niệm đầu của tôi diệt rồi”. Thế nhưng, những niệm đầu ở trong A-lại-da thì chúng ta không có cách nào thấy được. Chẳng những chúng ta không có cách nào, mà Đức Phật cũng đã nói, ngay cả A-la-hán, Quyền giáo Bồ-tát cũng đều không có cách nào. Đối với những niệm vi tế trong A-lại-da, Thế Tôn ở trên Kinh có đưa ra một ví dụ, gọi là “đàn chỉ” (búng ngón tay). Cái búng tay này không phải búng chậm chạp như chúng ta đâu, Ngài nói là những tráng sĩ, võ sĩ thời xưa, thể lực vô cùng cường tráng, cú búng tay đó vừa có lực lại vừa nhanh. Trong một cái búng tay có sáu mươi sát-na. Một sát-na thời gian dài bao lâu? Bằng một phần sáu mươi của một cái búng tay, đó gọi là một sát-na. Trong một sát-na lại có chín trăm lần sanh diệt. Chúng ta làm sao có thể phát hiện được? Làm sao mà biết được?

Lấy năng lực của chúng ta mà búng ngón tay, một giây đồng hồ đại khái có thể búng được bốn lần; bốn nhân với sáu mươi, rồi nhân tiếp cho chín trăm, tính theo cách này, đây là cách tính bảo thủ nhất, thì một giây đồng hồ có “hai cái mười vạn tám ngàn” (khoảng 216.000) lần sanh diệt. Niệm đầu sanh diệt vi tế đến dường ấy, cho nên Quyền giáo Bồ-tát, A-la-hán, Bích-chi-phật đều không biết được. Nghĩa là tâm của các Ngài tuy rất thanh tịnh, nhưng vẫn chưa đủ, cái sự thanh tịnh ấy chưa đủ để phát hiện ra những niệm đầu vi tế. Phật ở trên Kinh nói với chúng ta, Bồ-tát Bát Địa, Bát Địa là Bất Động Địa, cái tâm thanh tịnh ấy gần như rất sát với Phật, xấp xỉ rồi, lúc này mới phát hiện ra. Phát hiện ra điều gì? Phát hiện ra vốn dĩ vẫn còn nhiều niệm đầu vi tế đến thế; những niệm thô đã đoạn hết rồi, nhưng vẫn còn những niệm vi tế như vậy, lúc này mới phát hiện ra! Phát hiện rồi thì lại xả, lại lìa bỏ nó. Cho nên từ Bát Địa trở lên, đến Cửu Địa, Thập Địa, Đẳng Giác, là đoạn những niệm đầu cực kỳ vi tế. Vì vậy, hai bên (Năng và Sở/ Có và Không) đều phải lìa, phải xa rời những thứ này.

Pháp Tướng Tông dùng tiêu chuẩn này để nói với chúng ta rằng Tâm pháp là hữu vi, Tâm sở hữu pháp (Tâm sở) là hữu vi. Tâm sở hữu pháp dùng lời hiện đại mà nói, chính là tác dụng tâm lý, gọi là Tâm sở hữu pháp. Đối lại với Tâm pháp, chính là vật chất, vật chất gọi là Sắc pháp. Sắc pháp có sanh có diệt. Động vật - con người là một loài động vật - thì có sanh, lão, bệnh, tử; thực vật thì có sanh, trụ, dị, diệt; khoáng vật, cho đến các tinh cầu, thì có thành, trụ, hoại, không. Nói cách khác, tất cả thảy đều thuộc về pháp sanh diệt.