Những Lời Khai Thị Trí Huệ Trong Kinh Kim Cang

Chủ Đề 1092: Biểu (Tướng) Là Biểu Của Lý (Tánh), Lý Là Lý Của Biểu, Hợp Lại Mà Nói Thì Tánh Và Tướng Chẳng Khác Nhau

Chủ giảng: Pháp sư Tịnh Không

Thời gian: Tháng 05 năm 1995

Địa điểm: Cư Sĩ Lâm Phật Giáo Singapore

Trích lục từ: Báo cáo nghiên cứu Kim Cang Bát Nhã (Tập 096)

Chuyển ngữ: Tịch Minh

— ❖ —

【Đoạn này không nói “Quán” mà nói “Đắc”, ấy là ước theo việc tu nhân chứng quả mà nói vậy. Cũng chính là ước theo sự tương đắc (dung hợp với nhau) giữa Tánh và Tướng mà nói. Tánh và Tướng không tương đắc, thì không gọi là chứng quả. Ý muốn hiển bày rằng, nếu có thể không dính mắc nơi Tướng, thì Tướng cũng đâu có chướng ngại gì đến Tánh, cho nên gọi là tương đắc. Tánh là Lý (bên trong), Tướng là Biểu (bên ngoài), ước theo Biểu và Lý mà nói thì chẳng phải là một (phi nhất). Thế nhưng, Biểu là biểu của Lý, Lý là lý của Biểu, hợp lại mà nói thì Tánh và Tướng chẳng khác nhau (phi dị).】

Chúng ta xem đoạn chú giải này, kinh văn không nói “Quán” mà nói “Đắc” A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, đặc biệt dùng chữ này. Phía trước đã từng báo cáo cùng chư vị, Kinh Kim Cang mỗi một chữ, mỗi một câu đều có ý nghĩa rất sâu xa, do đó chúng ta đọc tụng, nghiên cứu không thể không cẩn thận, không thể không lưu tâm. Chỉ một chữ này đã nói lên rằng người tu hành thật sự là có sở đắc, chứ chẳng phải là không có đắc; thật sự sẽ thành Phật, sẽ thành Bồ Tát, sẽ thành A La Hán, chứ chẳng phải là không có. Cùng một đạo lý như vậy, khi chúng ta chưa siêu việt Lục đạo, ở trong thế gian này, chúng ta tu nhân thiện nhất định sẽ được quả thiện, tạo nhân ác nhất định có quả báo ác. Đoạn này cũng liên kết với những điều đã nói ở đoạn trước: “năng” và “sở” thảy đều Không, thế nhưng nhân quả chẳng Không. Bởi vì nhân quả chẳng Không, cho nên mới có “Đắc”; nếu như nói là không có đắc, tu nhân mà chẳng có quả để chứng, vậy thì nhân quả cũng thành Không mất rồi. Chư vị phải biết rằng, nhân quả quyết định chẳng Không. Cho nên câu tiếp theo nói, điều này là ước theo “tu nhân chứng quả” mà nói vậy. Thế nhưng ở đoạn trước, chẳng những là quả địa Như Lai, mà ngay cả Tiểu thừa Tu Đà Hoàn cũng bất khả đắc; ý nghĩa của “bất khả đắc” đó chúng ta cần phải hiểu rõ, tức là người chứng quả tự trong tâm họ xem như không có chuyện gì xảy ra, hoàn toàn không chấp trước mà thôi, chứ không phải họ thật sự không chứng quả; họ thực sự có chứng. Tu Đà Hoàn chính là Tu Đà Hoàn, A Na Hàm chính là A Na Hàm, họ thật sự chứng được quả vị đó, chỉ là tự thân họ không trước tướng. Đây là chỗ mà bộ kinh này nói rất cặn kẽ, chi tiết.

Nói tu nhân chứng quả, cũng chính là ước theo “Tánh Tướng tương đắc” mà nói. Tánh và Tướng nếu như không tương đắc — không tương đắc cùng với “không tương ưng” mà chúng ta thường nói là cùng một ý nghĩa, Tánh không phải là Tướng, Tướng không phải là Tánh, Tánh Tướng không tương ưng — như vậy thì không gọi là chứng. Cảnh giới của chúng ta ngày nay, chính là Tánh Tướng không tương ưng. Vì sao chúng ta lại Tánh Tướng không tương ưng? Là vì đối với cái lý bên trong đó chưa thấu rõ, đối với chân tướng của mọi hình tướng cũng chưa làm sáng tỏ, cho nên trên quan niệm, trên tư tưởng, trên mọi cách nhìn nhận của chúng ta, Tánh và Tướng không phải là một, mà chúng là hai. Như vậy thì không thể chứng quả, có tu thế nào cũng không thể chứng quả. Thật sự mà nói, chỗ mấu chốt trong sự tu hành, chính là phải đem những quan niệm sai lầm này của chúng ta tu sửa, điều chỉnh lại cho đúng. Trước kia chưa tiếp xúc với Phật Pháp, chưa từng nghe Phật giảng qua, thành thật mà nói thì đối với những vấn đề này, đích thực chỉ có một số rất ít những người thông minh trên thế gian mới phát hiện ra, mới cảm nhận được sự tồn tại của vấn đề này. Còn tuyệt đại đa số người đời thì tâm ý thô thiển, suốt ngày bận rộn với cuộc sống mưu sinh, chưa từng nghĩ đến việc còn có một vấn đề như vậy tồn tại. Sau khi đọc kinh Phật rồi, mới biết được chẳng những có vấn đề này tồn tại, mà đây còn là một vấn đề rất lớn, rất nghiêm trọng, một vấn đề bắt buộc phải giải quyết. Chúng ta dùng lời lẽ nông cạn, dễ hiểu để nói, thì chân tướng của vũ trụ nhân sinh, đây chính là vấn đề lớn. Chân tướng chính là “Tánh có Tướng không”; tiêu chuẩn của “có” và “không”, theo như trong Phật Pháp nói: Phật pháp nói “có”, thì đó phải là vĩnh hằng bất biến, đây là ý nghĩa chữ “có” trong Phật pháp; còn Phật pháp nói “không”, nói “vô”, nói “huyễn”, ý nghĩa của nó là nói sự vật đó sẽ biến đổi, nó không phải là vĩnh hằng. Đặc biệt là chúng ta đã nói qua bao nhiêu lần trong bộ kinh này rồi, tất cả mọi hiện tượng thảy đều là sát-na sinh diệt. Đã là sát-na sinh diệt, thì đương nhiên nó không phải là vĩnh hằng; cho nên Phật nói nó là “vô”, nói nó là “huyễn”, nói nó là “giả”, ý nghĩa chính là ở chỗ này.